Кіріспе

Екі ойыншылық карта ойыны, "Қасарыс пен қаскөйлік" (Spite and malice), сонымен қатар "Мысық пен тышқан" деп те аталады, екі немесе одан көп ойыншыға арналған салыстырмалы түрде жаңа американдық карта ойыны. Бұл 19 ғасырдың соңындағы "Континентальдық" карта ойынының өңделген нұсқасы.

1970-жылдары бридж сарапшысы Эсли Блэквуд круиз кемесінде ойналып жатқанын көргеннен кейін ережелерін жариялағандықтан, бұл ойын сол кезде кең танымал болды. Дэвид Парлеттің сөзіне сәйкес, бұл ойын 19 ғасырдағы "крепет" немесе "орыс банкі" деп аталатын ескі карта ойынының өңделген түрі. Бірақ ол Мэри Уитмор Джонстың "карбуш", "кедергі" және "жесірдің шыдамдылығы" деп аталатын үш ерте ағылшын карта ойынын да атап өтеді, олардың "қасарыс пен қаскөйлікке" ерекше ұқсастығы бар. Hasbro компаниясы сататын коммерциялық нұсқасы "Spite and Malice" деп, ал Mattel компаниясы сататыны "Skip Bo" деп аталады.

Тарих

Бұл қазіргі заманғы американдық карта ойыны 1960 жылдарға дейін жазылмаған, алғашқы сілтеме 1963 жылы The Santa Fe Magazine журналында оны тренд белгілейтін ойын деп бағалаған. Алғашқы ережелерді 1965 жылы Ричард Л. Фрей жазды, ол оны "кейбір жерлерде танымалдылығымен Ресей банкімен бәсекелесетін, жақында ғана пайда болған отбасылық ойын" деп сипаттайды. Дегенмен, Джон МакЛеод карта кітаптарында келтірілген нұсқа, әдетте ойналатын нұсқадан "қайқамдықтан өзгеше" екенін көрсетеді.

Ойнаңыз

Ойын дилерден басталады және үстелдің айналасында сағат тілі бойынша жүреді. Әр кезектің бастауында ойыншы жалпы колодадан бес карта тартады. Ол қолдан келгенше ойын жасайды, содан кейін қалауынша ойынды тоқтатады және жеке тастау орнына бір карта тастайды. Егер ол барлық 5 картаны тастамай ойнап бітірсе, тағы 5 карта тартады және ойынды жалғастырады. Ол жеке тастау орнына тек бір карта қоя алады және ойын кезінде жеке тастау орнына жасырылған картаны ойната алмайды. Ойыншы жеке тастау орнына карта салып, қолында 1 немесе одан көп карта қалдырса, оның кезегі аяқталады. Ең жақсы әрекет – мақсат картасын тікелей ойналатын үймеге қою (қазіргі уақытта бұл міндетті түрде туз болуы керек, өйткені барлық төрт үйме бос). Егер мұндай мүмкіндік болмаса, ойыншы қолындағы карталарды пайдаланып, ойналатын үймелерге карталар қойып, мақсат картасының мәніне дейін «көтеруге» тырысады. Егер ойыншы ешқайсысын жасай алмаса, кезегі төрт тастау үймесінің біріне карта тастаудан ғибарат болуы мүмкін. Дегенмен, егер қолдағы барлық бес карта ойналатын үймелерде ойнатылса (мысалы, ойыншы туз, 2, 3, туз, 2 тартса, ол тузды, екіні бір үймеге, тузды және екіні екінші үймеге ойната алады), ал тастау жасамай карталар бітіп қалса, ол қолын толықтыру үшін тағы бес карта тарта алады. Бұл бірнеше рет немесе тіпті бірнеше рет қатарынан қайталанып, біреу одан әрі ойнауға мүмкіндік болмағандықтан карта тастауға мәжбүр болуы мүмкін. Карта тасталғаннан кейін кезек келесі ойыншыға ауысады. Ол өзінің кезегін бес картадан тұратын қолын жасау үшін колодадан карта тартудан бастайды. Бірінші кезегінде ол әрқашан бес карта тартады, ал келесі кезегінде қажетті карталардың санын тартады. Мысалы, ол үш карта ойнаса, бірінші кезегін тастаумен аяқтайды. Келесі кезегінде оның қолында бір карта қалады, содан кейін бес карталы қолын қайта құру үшін тағы төртеуін тартады. Егер ойыншының бірінші ойын кезіндегі жалғыз мүмкіндігі ойналатын үймелерде ойнауға жарамды картасы болмағандықтан карта тастау болса, ол бір карта тастап, төртеуін қалдырады, ал келесі кезегінде стандартты бес карталы қолмен аяқтау үшін бір карта тартады. Ойнатылған карталардың санына қарамастан, кезегі ойыншының қолынан бір картаны тастау орнына салуымен аяқталады (егер ол соңғы мақсат картасын ойнату арқылы жеңіске жетпесе, онда тастау қажет емес). Егер ойын басталғанда әркімнің мақсат картасы жоғары болса, ойыншылар бір карта тартады, содан кейін жеткілікті карта жинап, қай картаны тастау керектігін шешеді. Немесе біреуі төменгі мақсат картасына ие болып, оған жеткеннен кейін кезегін аяқтап, екінші ойыншының жоғары мақсат картасына жетуіне көмектеседі. Ойын жалғасқан сайын тастау орнында көптеген карталар жиналуы мүмкін. Мақсат картасын жасау немесе қарсыластың мақсат картасына жетуіне кедергі келтіру үшін сіз өз қолыңыздан және тастау орнынан карталарды қолдана аласыз.

Нәрселеу

Әр қол аяқталғаннан кейін ұпай есептеледі. Ұпайды тек өзінің мақсат үйірмесін тазалаған ойыншы ғана алады: олар мақсат үйірмесін тазалағаны үшін бес ұпай және қарсыластарының мақсат үйірмелерінде қалған әрбір карта үшін бір ұпай алады. Егер, сирек жағдайда, қосымша карталар таусылып, жаңадан жасау мүмкін болмаса, тең түскен қол жарияланады, ал мақсат үйірмесін тазалауға ең жақын ойыншы қарсыластарының қалған карталары мен өзінің арасындағы айырмашылықты ұпай ретінде алады. Ойындар көбінесе 25, 50 немесе 100 ұпайға дейін ойналады.

Нұсқалар

Кейбір ережелер шексіз орталық қалыптарды пайдаланады; олар тек қосымша қалып таусылған кезде ғана алынып тасталады. Сондай-ақ, кейде ойыншының мүмкіндігі болғанда, аса мен екіні ойнауды талап ететін ереже қолданылады. Spite and Malice ойыны Misery ойынына ұқсас. Ол 2 ойыншымен ойналады. Егер үш адам ойнамаса, үш емес, екі колода қолданылады (үш адам ойнаса – үш колода қолданылады) және әр ойыншыға 12-ден және 6-дан тұратын екі (мақсаттық) қалып. Тағы бір нұсқада барлық қалыптар патшаға дейін салынады, ал жокерлер универсалды карталар ретінде қолданылады. (Универсалды карта – А, 2, 7 және J емес, барлық карталарды білдіреді.) Тағы бір нұсқада универсалды картаны келесі картамен бірден жабу талап етіледі, бірақ 7-нің (немесе Ханымның) орнына универсалды карталарды пайдалануға рұқсат берілмейді, себебі Ханым қалыпты аяқтап, оны жабу мүмкін емес. Бір нұсқада әр ойыншыға бір колода беріледі (мысалы, 3 ойыншы 3 колодамен ойнайды), асадан ханымға дейін ең көп дегенде төрт орталық қалып салынады, ал патшалар универсалды карталар болып табылады. (Бұл жерде жокерлер қолданылмайды.) Тағы бір нұсқада нақты А және 2 (А немесе 2 үшін универсалды карталар жоқ) талап етіледі, бірақ карталар жұптарын тастауға рұқсат беріледі (мысалы, екі ханым, екі 7 және т.б.), бірақ бір уақытта екі картадан артық емес.

Коммерциялық нұсқалар

Hasbro сатқан коммерциялық нұсқасы Spite and Malice деп аталады; Mattel нұсқасы Skip Bo деп аталады. Уильям Генри Стори 1935 жылы Chad Valley баспасынан шыққан Starturn карточкалық ойынын жасады, оның ережелері Spite and Malice-қа ұқсас болды. Екі жиынтық карта, 44 өте қою сұр және 52 тоқтау белгісі қызыл түсті, негізінен екі ойыншыға арналған ойында қолданылады, бірақ үш немесе төрт ойыншыға арналған нұсқалары да болды. Қара карталар ойыншылар арасында тең бөлінеді, тек үстіңгі картасы көрінетіндей етіп төмен қаратып қойылады, осылай қалыптасқан жиынтық қолданылады. Әр ойыншыға бес қызыл карта беріледі, әр тарту кезінде беске дейін толықтырылады, ал қалғандары қосымша жиынтық ретінде қойылады. Мақсаты – 1-ден бастап 15-ке дейін төрт жиынтық жасау, мүмкіндігінше ойыншының жиынтығынан карталарды пайдалану. Әр ойыншы әр тартудың соңында бір картаны (қолдағы барлық карталар жиынтыққа салынғаннан басқа) әр ойыншының алдындағы төрт тастау жиынтығының біріне тастауы керек, одан карталарды пайдалануға болады (қатаң түрде, үстіңгі картадан бастап) жиынтықтарды құру үшін. Жиынтық толыққаннан кейін, жиналған жиынтықтар қосымша жиынтыққа араластырылады. Өз жиынтығындағы барлық карталарын бірінші пайдаланған ойыншы жеңімпаз болады.