Кіріспе
19 ғасырдағы екі ойыншыға арналған француз карта ойыны.
Безик (/b//ə//'//z//i://k/) немесе безиг (beziɡ) – 19 ғасырдағы екі ойыншыға арналған француз карта ойыны, бұл ойын Ұлыбританияға келген және бүгінге дейін танымал. Ойын пикеттен, мүмкін, «неке» (алпыс алты) және брискан ойындарынан туындаған, қосымша есептеу мүмкіндіктерімен, әсіресе және карталарының ерекше үйлесімімен ерекшеленеді. Бұл ерекшелік пинохль, Бинокль және басқа да елдерде әртүрлі аталатын ұқсас ойындарда да кездеседі.
Шолу
Екі қолды бизик жинағы – 64 картадан тұратын жинақ, онда әрбір мастьтағы тузdan жетіге дейін карталар екі еселенген (яғни, екі жинақтан екілік пен алтылықтар алынып тасталады және қалған карталар біріктіріледі). Ойыншылар дилерді анықтау үшін карта кесіп, ең жоғары карта иесі бастау құқығына ие болады. Карталардың кесу және ойнау кезіндегі реті: , , , , , , және Сегіз карта әр ойыншыға үш, екі және үштен бөліп беріледі, ал келесі карта екі ойыншының арасына ашық жағымен қойылып, козыр масть анықталады. Қалған карталар "талон" немесе "қойма" деп аталады және олардың жанына айналдырылып қойылады. Егер ашық карта A болса, дилер он ұпай алады. Дилер емес ойыншы қолдан кез келген картаны ойнайды, ал дилер кез келген картамен жауап бере алады. Бизикте мүмкіндігі болса, мастьты ұстану қажеттілігі жоқ. Егер екінші ойыншы сол мастьтағы немесе кез келген козыр картасымен жоғарырақ карта ойнаса, ол ойыншы дақылды жеңіп алады. Егер бірдей құнды екі карта ойналса, дақыл бірінші ойнаған ойыншыға тиесілі. Ойналған дақылдар жеңіп алған ойыншымен айналдырылып қойылады. Козыр картасын ұстаған ойыншы, бастау кезінде оны ашық картамен кез келген уақытта алмастырып, он ұпай алады. Екі козыр картасын ұстаған ойыншы оны ойнағанда он ұпай алады. Әр дақылдың жеңімпазы үстелге бір комбинацияны ашып жариялайды және оған ұпай жинайды, қоймадан жоғарғы картаны алып, келесі дақылға бастайды. Екінші ойыншы қоймадан екінші картаны алады, бірақ комбинация жариялай алмайды. Ойын қойма таусылғанша жалғасады, содан кейін ойыншылардың қолдағы карталарын таусылу үшін тағы сегіз дақыл ойналады. Соңында бристер есептеледі. Ойын әдетте 1000 ұпайға дейін ойналады.
Нысанға қосымша ескертулер
Бірлескен комбинациядан ұпай алу үшін, берілген комбинацияны құрайтын карталардың барлығы бір уақытта қолда болуы керек; демек, бұрынғы ойындарға ойналған карталарды бірлескен комбинацияға қосуға болмайды. Дегенмен, бұрын жарияланған карталарды, егер ұпай саны жоғары болса, басқа типтегі бірлескен комбинациялар үшін пайдалануға болады. Мысалы, төрт корольді жариялау үшін бұрын некеге жарияланған корольді қолдануға болады. Бірақ, король бұрын төрт корольдің комбинациясында жарияланған болса, оны кейін некеге жариялауға болмайды, себебі ұпай саны төмен. Ойынға ойналған картаны қайта қолдануға болмайды. Оны жеңімпаз алып, жеке үймеге сырт бетімен төмен қаратып қояды. Ойын аяқталғанда, әр ойыншы өздері жеңіп алған бристердің (ас және ондықтардың) санын есептейді. Әрқайсысы он ұпайға бағаланады. Ойыншы тек ойынды жеңгеннен кейін ғана бірлескен комбинацияны жариялай алады. Ойынды жеңіп алған ойыншы, жергілікті ережелерге сәйкес, бір немесе бірнеше бірлескен комбинацияны жариялауға құқылы, оларды құрайтын карталарды үстелге ашық жайып қояды. Егер ашық карталарда екі комбинация көрсетілсе, екеуін де жариялауға болады, бірақ келесі ойынды жеңгенге дейін тек біреуі ғана ұпайға есептеледі. Осылайша, біз безюк үшін 40 ұпайға ие болып, келесі ойынды жеңгеннен кейін тағы 20 ұпай жинауға мүмкіндік аламыз. Бірлескен комбинацияға қосылған картаны сол комбинацияда қайта қолдануға болмайды, бірақ оны басқа типтегі бірлескен комбинацияда қолдануға болады. Яғни, бір рет үйленген картаны басқаға үйлендіруге болмайды, бірақ оны төрт патшайымның бөлігі ретінде немесе егер ол козыр бояуы болса, тізбекте қолдануға болады. Сондай-ақ, жарияланған картаны төмен деңгейдегі комбинацияда қайта жариялауға болмайды. Мысалы, король мен патшайым тізбек ретінде жарияланған болса, оларды кейін некеде қолдануға болмайды, бірақ керісінше рұқсат етіледі. Жарияланған карталар үстелде ашық жатқан күйінде қолдың бір бөлігі болып саналады және иесінің қалауынша келесі ойындарда қолданылады. Қорда карта қалмағанда, ойын әдісі өзгереді. Енді жаңа жариялауларға жол берілмейді және қалған ойындарда бристер үшін ғана ұпай жинауға болады, оны ойынды жеңіп алған ойыншы есептейді. Соңғы сегіз ойын үшін ойын режимі қалыпты вист ережелеріне сәйкес келеді, яғни әр ойыншы мүмкін болса, жоғары картаны ойнау арқылы немесе қарсы ойнау арқылы ойынды жеңуге тиіс, бұл қосымша талап болып табылады.
Ойынның қадамдық нұсқаулығы (екі ойыншы нұсқасы)
Безик көбінесе қиын ойын деп есептелмейді, бірақ мүмкін болатын комбинацияларды жаттау және есептеу әдетте жаңадан бастағандарға шатастыру тудыруы мүмкін. Сонымен қатар, ондық номиналы бар карталардың жоғары дәрежеде болуы, жетіліктерді козыр картамен алмастыру сияқты бірнеше шағын ережелер де бар, оларды бастаушылар есте сақтауы керек. Ойынның барысында қолдан карта ойнау, комбинация жариялау (бар болса) және кейін талоннан жаңа карта алу үлгісі қалыптасқаннан кейін, ойыншы тактикаға назар аударуы тиіс.
Пьеса (бірінші кезең)
Дилер емес кез келген картаны бастап бере алады. Бұл карта үстелге ашық жайылады. Дилер карта тастау арқылы жауап беруі керек. Егер ол бір түсті, бірақ жоғарырақ құнды карта немесе бастап берілген карта козыр емес болса, кез келген козыр картасы болса, ол осы ойынды жеңіп алады. Егер ол сол түстің төмен немесе тең құнды картасы немесе козырдан басқа кез келген түстің картасы болса, жеңіледі. Ойынды жеңіп алған әркім карталарды алып, бөлек қалыпқа қояды. Бұл карталар енді осы раундта ешқандай рөл атқармайды. Олар тек есептеу үшін қолданылады. Ойынның осы бөлігінде түске сай ойнау немесе козырмен ойнау міндетті емес. Ойыншының ойынды жеңуге қатты ынталануына себеп болатын жалғыз жағдай – егер аса немесе ондық карталар ойналып жатса немесе ойыншы жариялағысы келетін комбинациясы болса. Ойынды жеңіп алған ойыншы өзінің комбинациясын жариялап, карталарды үстелге ашық қою арқылы комбинация жасай алады. Олар әлі де оның қолында болады, бірақ кейінірек ойналғанша қарсыласының көз алдында үстелде қалуы керек. Жеңіліп алған әр ойын үшін тек бір ғана комбинация жариялауға болады. Олардың ұпайлары бірден жазылады. Комбинациялардың тізімі мен олардың ұпайлары жоғарыдағы кестеде көрсетілген. Бір комбинацияда қолданылған картаны кейін сол комбинацияда қолдануға болмайды. Мысалы, егер біреу «жұбай» комбинациясын жасаса, оны кейін екінші картамен қайта жасауға болмайды. Алайда, оны төрт корольдің тізбегі үшін қолдануға болады, себебі бұл басқа комбинация. Егер клубтың екінші королі мен королевасы көрсетілсе, алғашқы король мен королева да «жұбай» комбинациясының бөлігі болуы мүмкін. Арнайы комбинация жариялау жетілік козырымен байланысты. Ол басқаларымен бірге үстелге қойылмайды. Оның орнына, оны ашық жатқан козыр картасымен ауыстыруға болады. Екінші жетілік козыры да осылай жариялануы мүмкін. Ойынды жеңіп алған ойыншы комбинациясын жариялағаннан кейін талоннан карта тартады. Жеңілген ойыншы да талоннан карта тартады, осылайша ойынның осы кезеңінде қолында сегіз карта болады. Егер ойынды жеңіп алған ойыншы ешқандай комбинация жарияламаса, карталар бірден тартылады. Кім жеңсе, келесі ойынды бастап береді.
Note that there is no obligation to follow suit or to trump in this part of the game. The only time a player would have a strong motivation to win the trick is when there are aces or tens being played or the player has a meld they wish to declare. The winner of the trick has an opportunity to present a meld by declaring his combination and placing them face upwards on the table. They are still part of his hand but must remain on the table in view of the opponent until played in later tricks. Only one meld can be declared per trick won. Scores for these are written immediately. The list of melds and their scores are listed in the table above. Note that a card used in one meld cannot be played in the same meld later on. For example, married to cannot later be married to the second However, it can be used for a sequence of four kings as this is a different meld. Were both the other king and queen of clubs to be presented, the first king and queen could be part of the marriage. A special meld declaration involves the seven of trumps. It is not placed on the table with the others. Instead, it can be swapped for the upturned trump card. The second seven of trumps can also be declared in this way. The winner of the trick draws from the talon once they have declared their meld. The loser then also draws a card from the talon, thus maintaining eight cards in their hand at all times at this stage of the game. If no melds are declared by the winner of the trick, the cards are drawn immediately. Whoever wins the trick then leads first in playing the next trick.
Пьеса (екінші кезең)
Талон біткеннен кейін ойын барысы сәл өзгереді. Соңғы ойынның жеңімпазы талоннан соңғы картаны алады, ал жеңілгені ашық козыр картасын алады. Соңғы сегіз ойын келесідей ойналады:
Осыдан бастап ойыншы міндетті түрде масть бойынша ойнауға және мүмкіндігі болса, бастаушыдан жоғары карта салуға тиіс. Егер масть бойынша ойнай алмаса, ойынды жеңу үшін козыр салуы керек. Егер масть бойынша немесе козырмен ойнай алмаса, ғана басқа карта салады. Ойынның осы бөлігінде комбинациялар жарияланбайды. Соңғы ойынның жеңімпазына он қосымша ұпай беріледі.
Құрсақтарды санау
Соңғы тәсіл ойналғаннан кейін әр ойыншы жеңіп алған карталарын жинап, козырьдар мен ондықтардың санын санайды. Олардың әрқайсысы он ұпайға бағаланады. Бұл сан ойыншы бұрын жариялаған түрлі комбинациялардан жинаған жалпы есепке қосылады. Дәстүр бойынша, 1000 ұпайға жеткен бірінші ойыншы жеңіске жетеді, бұл көбінесе үш-төрт раунд ойнауды қамтиды. Дегенмен, ойын басталмас бұрын басқа мақсатты ұпай саны туралы келісуге болады, мысалы, 2000 ұпайға жеткен бірінші адам.
Жазалар
Сегізден астам карта ұстаған ойыншы қарсыласына 100 ұпай береді. Бірінші кезеңдегі ойыннан кейін карта тартпаған ойыншы қарсыласына 10 ұпай береді. Екінші кезеңде ойын жеңбеген немесе мүмкіндігі болғандағы түсті ұстанбаған ойыншы қарсыласына қалған барлық брисктерін береді.