Кіріспе
Секторлық жарық – су көлігін түнде жеткілікті көрінуде қауіпсіз арна арқылы жүргізу үшін қатаң белгіленген көлденең бұрышпен жарық сәулелерінен тұратын, адам жасаған пилотаждық және позицияны анықтау құралы. Секторлық жарықтар көбінесе жағалау суларында немесе қауіпті сулардан қауіпсіз өту үшін қолданылады. Бұл портқа кіргенде немесе порттан шыққанда болуы мүмкін. Теңіз карталары (қағаз және электрондық) барлық қажетті ақпаратты ұсынады. Жарықтың түсі өзгерсе де, оның сипаттамалары өзгермейді. Түс бірден өзгермейді, 2° немесе одан жоғары бұрышта белгісіздікпен ауысады. Қолданылатын түстер Халықаралық маяктар ұйымы (IALA) әзірлеген IALA теңіздік белгілеу жүйесіне сәйкес келеді: ақ – бұл сектор қауіпсіз арнаның ортасында, қызыл – жарық көзіне жақындаған кемелер үшін арнаның сол жақ шетін, жасыл – жарық көзіне жақындаған кемелер үшін арнаның оң жақ шетін көрсетеді. Егер кеме қауіпсіз суда жүріп, жарықтың қызыл (немесе жасыл) түсін көрсе, бағытын өзгертуі қажет. Әлемде IALA (Халықаралық маяктар ұйымы) басқаратын әртүрлі навигациялық стандарттар бар. Мысалы, АҚШ Еуропадан өзгеше сигнал беру стандартын қолданады. АҚШ-та қызыл жарық портқа бет алған кемелер үшін арнаның оң жағын, ал жасыл жарық – сол жағын көрсетеді. Бұл ережені еске түсіру үшін "оң жақта қызыл – портқа қайту" деген сөз қолданылады.
A sector light is a man made pilotage and position fixing aid that consists of strictly delineated horizontal angle light beams to guide water borne traffic through a safe channel at night in reasonable visibility. Sector lights are most often used for safe passage through shallow or dangerous waters. This may be when leaving or entering harbour. Nautical charts (paper and electronic) give all the required information. Though the colors of the light will change, the characteristics will not. The change of color is not abrupt. The transition is made through an arc of uncertainty of 2° or greater. The colors that are used, are conform to the IALA Maritime Buoyage system that is designed by the International Association of Lighthouse Authorities:
white this sector is in the middle of the safe channel
red indicates the port edge of the channel for vessels approaching the light source
green indicates the starboard edge of the channel for vessels approaching the light source. A ship that is sailing in safe water and then sees the red (or green) color of the light has to make an alteration in course. The world has different navigation standards managed by IALA (International Association of Lighthouse Authorities). For example, the United States uses a signalling standard which is the opposite of Europe. In USA, the red light indicates the starboard side of the channel for harbour bound vessels, while the green light indicates the port side of the same channel. An expression to remind of this is "red on right returning".
Секторлық жарықтардың үлгілері
Секторлы жарықтың мысалы – Британдық Колумбиядағы Фисгард маякшасының жарығы. Маяк кемелерді Эскимальт портының кіреберісі арқылы жүргізу үшін салынған. Ақ сектор – 322°-тан 195°-қа дейінгі аралықтағы 2 секундтық изофазалық жарық. Егер кеме осы ақ жарықты көрсе, қауіпсіз өте алады. Қалған бөлігі 195°-тан 322°-ға дейін қызыл жарық көрсетеді. Егер кеме осы жарықты көрсе, бағытын өзгертуі керек. Диего-Гарсиядағы PEL секторлы жарығы да бір мысал. PEL секторлы жарық АҚШ Әскери-теңіз күшінің кемелерін лагунаның тар кіреберісі арқылы Диего-Гарсия портына бағыттау үшін салынған. PEL секторындағы жарық 3,5 миллион кандела шығарады және күндіз 10 теңіз милі (18,5 км) қашықтықта көрінеді. 3 түсті сәуле 1,6° бұрышта тар. Бұл қажет болды, өйткені PEL секторының жарығы атолл кіреберісінен 7 теңіз милі (13 км) қашықтықта салынған және ол ені бар болғаны 228 метр болатын қауіпсіз кіреберісті жарықтандыруы тиіс болды. Күрделі мысал – Норвегияның оңтүстік-батысындағы Рисавикаға жақын орналасқан Колнесхольман. Ол бірнеше ақ, жасыл және қызыл секторларды қамтиды, бұл әртүрлі бағыттардан қауіпсіз өтуді көрсетеді.