Кіріспе
Зақымдалған нейрондарда жиі кездесетін шар тәрізді инклюзия – Леви денелері. Бұл Паркинсон ауруы (ПА), Леви денелері деменциясы (ПА деменциясы және Леви денелерімен байланысты деменция (DLB)) және басқа да аурулардың әсеріне ұшыраған жүйке жасушаларында пайда болатын белоктың қалыптан тыс жиынтығы. Олар көп жүйелі атрофияның, әсіресе паркинсондық түрінің (MSA P) жағдайында да кездеседі. Леви денелері цитоплазмадағы шар тәрізді массалар түрінде көрінеді, олар басқа жасуша компоненттерін ығыстырады. Мысалы, кейбір Леви денелері ядроны жасушаның бір жағына қарай жылжытуға бейім. Леви денелерінің екі негізгі түрі бар: классикалық және қабықтық. Леви денелерін мидың орталық бөлігінде (қара затта) немесе қабықшада табуға болады. Классикалық Леви денесі – 10 нм қалыңдықтағы сәулелі фибриллалармен қоршалған тығыз ядродан тұратын эозинофильді цитоплазмалық инклюзия, оның негізгі құрылымдық компоненті – альфа-синуклеин.
Lewy bodies are the inclusion bodies – abnormal aggregations of protein – that develop inside nerve cells affected by Parkinson's disease (PD), the Lewy body dementias (Parkinson's disease dementia and dementia with Lewy bodies (DLB)), and some other disorders. They are also seen in cases of multiple system atrophy, particularly the parkinsonian variant (MSA P). Lewy bodies appear as spherical masses in the cytoplasm that displace other cell components. For instance, some Lewy bodies tend to displace the nucleus to one side of the cell. There are two main kinds of Lewy bodies: classical and cortical. Lewy bodies may be found in the midbrain (within the substantia nigra) or within the cortex. A classical Lewy body is an eosinophilic cytoplasmic inclusion consisting of a dense core surrounded by a halo of 10 nm wide radiating fibrils, the primary structural component of which is alpha synuclein.
Тарих
1910 жылы Фриц Генрих Леви Берлинде докторлық диссертациясын қорғап жатты. Ол мидағы ерекше ақуыздарды бірінші болып байқаған дәрігер болды және оларды Гонсало Родригес Лафораның бұрынғы жазбаларымен салыстырды. Константин Николаевич Третьяков 1919 жылы Паркинсон ауруының миындағы қара затта оларды тапты, оларды «Леви денешіктері» деп атады және осы атаумен танылды. Рио-де-Жанейро Федералды университетінің неврология бөліміндегі Элиас Энгльхардт 2017 жылы Лафораға осы атаудың авторы болу құқығын беру керек екенін айтты, себебі ол оларды Третьяковтан алты жыл бұрын атаған.
Жасушалық биология
Леви денесі альфа-синнуклеин ақуызынан және убиквитин, нейрофиламент ақуыздары, альфа-В кристаллині сияқты басқа ақуыздармен байланысты болады. Тау ақуыздары да кездесуі мүмкін, ал Леви денелері кейде нейрофибрилляциялық түйіндермен қоршалған болуы мүмкін. Леви денелері мен нейрофибрилляциялық түйіндер кейде бір нейронда, әсіресе миндальда табылуы мүмкін. Альфа-синнуклеин ДНҚ жөндеу процестерін, соның ішінде ДНҚ екі жіптің үзілуін (ДСБ) гомолог емес ұштардың қосылуы арқылы жөндеуге қатысады. Альфа-синнуклеиннің бұзылған жөндеу функциясының себебі мутациялар болып табылады. Әсіресе, пресинаптикалық альфа-синнуклеинды кодтайтын гендегі бір мутация Паркинсон ауруымен ауырған туыстардан берілгені анықталды. Дұрыс бүлінбеген ақуыздар жиналып, немесе топтасқанда, Леви денелерімен байланысты аурулар сияқты көптеген аурулар пайда болуы мүмкін. Агрегация, убиквитин протеасома жолында дұрыс бүлінбеген ақуыздардың көп мөлшері болғанда пайда болады деп есептеледі, содан кейін олар агрессомаға жиналып, бірыңғай ұйымдастырылады. Бұл оны Леви денелерімен байланысты ауруларға қатысты маңызды ақуыз тобына айналдырады, және сүтқоректілерде оның кем дегенде 7 түрі анықталған, сондай-ақ басқа тауопатиясы бар пациенттерде де кездеседі.
Леви нейриттері
Леви нейриттері – ауырған нейрондардың қалыптан тыс нейриттері, олар дәнекті материалды және Леви денелерінде табылатын сияқты аномальды α-синуклеин жіпшелерін қамтиды. Леви денелері сияқты, Леви нейриттері де Леви денелерімен байланысты деменция, Паркинсон ауруы және көп жүйелік атрофия сияқты α-синуклеинопатиялардың белгісі болып табылады. Олар сондай-ақ Альцгеймер ауруында гиппокамптың CA2-3 аймағында да кездеседі.