Егде жастағы адамдардағы қабынулы бұлшықет ауруы – инклюзиялық дене миозиті (IBM). Бұл ауру бұлшықет әлсіздігіне, қабынуға және дегенерацияға алып келеді. Симптомы мен айырмашылықтары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қарт адамдардағы қабынушы бұлшықет ауруы
Inflammatory muscle disease in older adults
Инклюзивті дене миозиті (IBM) (/m/aɪ/oʊ/ˈsaɪtɪs/) (кейде спорадикалық инклюзивті дене миозиті, sIBM деп аталады) – қарт адамдардағы ең көп кездесетін қабынушы бұлшықет ауруы. Аурудың сипаттамасы – екі жақты бұлшықеттердің (денеге жақын немесе оған іргелес орналасқан) және дистальды бұлшықеттердің (қолдар мен аяқтарға жақын орналасқан) баяу прогрессирлейтін әлсіздігі мен сарқылуы, ең айқын көрінетіні – саусақ бүгуші және тізе созушы бұлшықеттері. IBM жиі тұқым қуалайтын инклюзивті дене миопатиясы (hIBM) деп аталатын мүлдем басқа аурулар класымен шатастырылады. hIBM-дегі "M" әрпі "миопатия" сөзінің, ал IBM-дегі "M" әрпі "миозит" сөзінің аббревиатурасы болып табылады. IBM-де бұлшықеттерде екі процесс бірдей жүреді: аутоиммундық және дегенеративтік. Қабыну иммундық жасушалардың бұлшықет талшықтарына енуі арқылы көрінеді. Дегенерация бұлшықет талшықтарындағы тесіктердің, аномальді ақуыздардың жиналуы және жіп тәрізді инклюзиялардың пайда болуымен сипатталады. sIBM – сирек кездесетін ауру, оның жиілігі миллион адамға 1-ден 71 адамға дейін жетеді. Әлсіздік айлар мен жылдар бойы асимметриялық түрде баяу дамиды және прогрессирлейді, қол мен аяқ бұлшықеттерінің айқын әлсіздігіне және сарқылуына әкеледі. IBM ерлерде әйелдерге қарағанда жиірек кездеседі. Науқастар күнделікті өмірлік қызметтерді орындай алмауы мүмкін, көпшілігі симптомдардың пайда болуынан кейін 5-10 жыл ішінде көмекші құралдарды қажет етеді. Ауру өмір сүру ұзақтығына елеулі әсер етпейді, бірақ құлаудан болатын ауыр жарақаттарға ұшырау қаупі артады. Жиі кездесетін алғашқы белгілері – жиі сүрініп құлау, баспалдақпен жүруде қиындық. Бір немесе екі аяқтың аяғы құлап кетуі мүмкін. Бұл дисфункцияның себептерінің бірі – төртбас бұлшықеттерінің ерте зардап шегуі. IBM аэробтық жаттығулар жасау қабілетін де төмендетуі мүмкін. Бұл төмендеу, көбінесе, қозғалыс белсенділігінің төмендеуіне және шаршаудың күшеюіне байланысты, IBM симптомдарымен байланысты жақын тұрған өмір салтының салдары болып табылады (яғни, бұлшықет әлсіздігі). Сондықтан емнің маңызды бағыттарының бірі – аэробтық қабілетті жақсарту. sIBM ауруы бар науқастар көбінесе таяққа немесе жүргіш құралға жүруге мәжбүр болады, ал көп жағдайда мүгедектер арбасына отыру қажет болады. "sIBM-нің прогрессивті барысы баяу дамып, ауыр мүгедектікке әкеледі. Саусақтардың функциялары нашарлауы мүмкін, мысалы, қаламды, кілттерді, түймелерді, молдаштарды ұстау, қолдаушықтарды берік қысқалау қиын болады. Орындықтан тұру қиынға соғады. Жүру қауіптірек болады. Квадрицепс және глутеус бұлшықеттерінің әлсіздігінен науқастың дене тұрқының автоматты түрде сақталуы бұзылып, тіпті аздап тегіс емес жерде немесе үйде басқа да кішігірім тепе-теңсіздіктерден кенеттен құлаулар болуы мүмкін, бұл басқа сүйектерге немесе басқа дене мүшелеріне ауыр жарақаттар әкелуі мүмкін. Аяқтың құлауы сүрініп құлау қаупін арттырады. Дисфагия пайда болуы мүмкін, көбінесе жоғарғы өңеш тарылуынан туындайды, оны асқазан-ішек немесе ЛОР дәрігерінің диагностикасы арқылы бірнеше айдан бірнеше жылға дейін жеңілдетуге болады. Тыныс алу бұлшықеттерінің әлсіздігі де кездесуі мүмкін."
Inclusion body myositis (IBM) (/m//aI//ou//'//s//aI//t//I//s/) (sometimes called sporadic inclusion body myositis, sIBM) is the most common inflammatory muscle disease in older adults. The disease is characterized by slowly progressive weakness and wasting of both proximal muscles (located on or close to the torso) and distal muscles (close to hands or feet), most apparent in the finger flexors and knee extensors. IBM is often confused with an entirely different class of diseases, called hereditary inclusion body myopathies (hIBM). The "M" in hIBM is an abbreviation for "myopathy" while the "M" in IBM is for "myositis". In IBM, two processes appear to occur in the muscles in parallel, one autoimmune and the other degenerative. Inflammation is evident from the invasion of muscle fibers by immune cells. Degeneration is characterized by the appearance of holes, deposits of abnormal proteins, and filamentous inclusions in the muscle fibers. sIBM is a rare disease, with a prevalence ranging from 1 to 71 individuals per million. Weakness comes on slowly (over months to years) in an asymmetric manner and progresses steadily, leading to severe weakness and wasting of arm and leg muscles. IBM is more common in men than women. Patients may become unable to perform activities of daily living and most require assistive devices within 5 to 10 years of symptom onset. sIBM does not significantly affect life expectancy, The risk of serious injury due to falls is increased. Common early symptoms include frequent tripping and falling and difficulty going up stairs. Foot drop in one or both feet can occur. Part of the cause for this dysfunction is the early involvement of the quadriceps muscles. IBM can also result in diminished capacity for aerobic exercise. This decline is most likely a consequence of the sedentary lifestyle leading to disuse muscle atrophy that is often associated with the symptoms of IBM (i. e. progressive muscle weakness, decreased mobility, and increased level of fatigue). Therefore, one focus of treatment should be the improvement of aerobic capacity. Patients with sIBM usually eventually need to resort to a cane or a walker and in most cases, a wheelchair eventually becomes a necessity. "The progressive course of s IBM leads slowly to severe disability. Finger functions can become very impaired, such as manipulating pens, keys, buttons, and zippers, pulling handles, and firmly grasping handshakes. Arising from a chair becomes difficult. Walking becomes more precarious. Sudden falls, sometimes resulting in major injury to the skull or other bones, can occur, even from walking on minimally irregular ground or from other minor imbalances outside or in the home, due to weakness of quadriceps and gluteus muscles depriving the patient of automatic posture maintenance. A foot drop can increase the likelihood of tripping. Dysphagia can occur, usually caused by upper esophageal constriction that often can be symptomatically improved, for several months to years, by bougie dilation per a GI or ENT physician. Respiratory muscle weakness can sometimes eventuate."
Себептер
IBM-нің себебі белгісіз. IBM генетикалық және орталық факторлардың өзара әрекеттесуінен туындайды. Бұл аурудың пайда болуына қатысты екі негізгі теория бар. Бір гипотеза бойынша, белгісіз себептің – мүмкін, әлі анықталмаған вирус немесе аутоиммундық аурудың – нәтижесінде туған қабыну иммундық реакциясы sIBM-нің басты себебі болып табылады, ал бұлшық ет талшықтарының дегенерациясы мен ақуыздың бұзылыстары екіншілік белгілер болып саналады. «sIBM-де адаптивті иммундық жауаптың пайдасына» деген аргументтерге қарамастан, аурудың көптеген иммунотерапияларға төзімділігіне байланысты, sIBM үшін таза аутоиммундық гипотезаны қабылдау мүмкін емес. Екінші пікір, sIBM бұлшық ет талшықтарының қартаюымен байланысты дегенеративтік бұзылу екенін және миофибрилдердегі қалыптан тыс, потенциалды патогенді ақуыз жинақталуының sIBM-нің маңызды себебі екенін (иммундық жүйе араласпастан бұрын) жақтайды. Бұл гипотеза көптеген ақуыздың ішкі қалыптан тыс жинақталуына, ақуыз агрегациясына және дұрыс бүгілмеуіне, протеасоманың тежелуіне және эндоплазмалық ретикулумның (ЭР) стрессіне баса назар аударады. Далакас (2006) IBM-ді тудыратын оқиғалар тізбегін ұсынды – қандай да бір вирус, мүмкін ретровирус, Т-клеткалардың көбейіп өсуіне себеп болады. Бұл Т-клеткалар белгілі антигендермен жетелеу арқылы бұлшық ет талшықтарына еніп, шабуыл жасайды. sIBM-мен ауыратын адамдарда бұлшық ет жасушалары иммундық жүйеге инфекция немесе зақымдануды көрсететін «сигналдарды» (бұлшық еттерде MHC I класының антигендері кеңінен таралған) көрсетеді, бұл иммундық процеске бұлшық ет жасушаларының өліміне алып келеді. Бұл антигендердің созылмалы стимуляциясы эндоплазмалық ретикулумда (ЭР) бұлшық ет жасушаларының ішінде стресске де әкеледі, және бұл ЭР стрессі вирус жойылғаннан кейін де Т-клеткалардың өзін-өзі сақтайтын жауабын тудыруға жеткілікті болуы мүмкін. Сонымен қатар, бұл ЭР стрессі ақуыздың дұрыс бүгілмеуіне де себеп болуы мүмкін. ЭР антигендерді тасымалдайтын молекулаларды өңдеуге және бүгуге жауапты. IBM-де бұлшық ет талшықтары антигенді ақуыз фрагменттерін тасымалдайтын осы ірі гистоқонфликтілік кешені (MHC) молекулаларымен шамадан тыс жүктелген, бұл ЭР стрессінің күшеюіне және ақуыздың дұрыс бүгілмеуіне әкеледі. Бұрынғы зерттеулерге сүйене отырып, Гринберг тобы TDP 43 ақуызының IBM-нің өте маңызды, жоғары сезімтал және ерекше белгісі екенін анықтады. Бұл ақуыз әдетте ядрода табылса, IBM-де жасуша цитоплазмасында кездеседі. Бұл маңызды жаңалық IBM-ді анықтау үшін жаңа скрининг әдісін әзірлеуге көмектеседі және терапиялық тәсілдерді іздеуге бағыт береді.
The cause of IBM is unknown. IBM likely results from the interaction of a number of genetic and environmental factors. There are two major theories about how sIBM is caused. One hypothesis suggests that the inflammation immune reaction, caused by an unknown trigger – likely an undiscovered virus or an autoimmune disorder – is the primary cause of sIBM and that the degeneration of muscle fibers and protein abnormalities are secondary features. Despite the arguments "in favor of an adaptive immune response in sIBM, a purely autoimmune hypothesis for sIBM is untenable because of the disease's resistance to most immunotherapy." The second school of thought advocates the theory that sIBM is a degenerative disorder related to aging of the muscle fibers and that abnormal, potentially pathogenic protein accumulations in myofibrils play a key causative role in sIBM (apparently before the immune system comes into play). This hypothesis emphasizes the abnormal intracellular accumulation of many proteins, protein aggregation and misfolding, proteosome inhibition, and endoplasmic reticulum (ER) stress. Dalakas (2006) suggested that a chain of events causes IBM – some sort of virus, likely a retrovirus, triggers the cloning of T cells. These T cells appear to be driven by specific antigens to invade muscle fibers. In people with sIBM, the muscle cells display "flags" telling the immune system that they are infected or damaged (the muscles ubiquitously express MHC class I antigens) and this immune process leads to the death of muscle cells. The chronic stimulation of these antigens also causes stress inside the muscle cell in the endoplasmic reticulum (ER) and this ER stress may be enough to cause a self sustaining T cell response (even after a virus has dissipated). In addition, this ER stress may cause the misfolding of protein. The ER is in charge of processing and folding molecules carrying antigens. In IBM, muscle fibers are overloaded with these major histocompatibility complex (MHC) molecules that carry the antigen protein pieces, leading to more ER stress and more protein misfolding. Following up on earlier leads, the Greenberg group report finding that the protein TDP 43 is a very prominent and highly sensitive and specific feature of IBM. This protein is normally found within the nucleus but in IBM is found in the cytoplasm of the cell. This important advance should help develop a new screening technique for IBM and may provide clues in terms of a therapeutic approach
Генетика
sIBM тұқым қуалай алмайды және IBM пациенттерінің балаларына берілмейді. IBM-ді тікелей тудырмайтын, бірақ адамды IBM-ге бейімдейтін генетикалық белгілер бар – гендердің осы нақты комбинациясы IBM-ге шалдығу қаупін арттырады. IBM пациенттерінің шамамен 67%-ында 8.1 ататек гаплотипінің MHC II класы аймағының ортасында орналасқан адам лейкоциттері антиген гендерінің ерекше комбинациясы кездеседі. sIBM ұрпақтан ұрпаққа берілмейді, бірақ гендердің сезімталдық аймағы берілуі мүмкін. 2007 жылғы шолуда отбасылық немесе тұқым қуалайтын жағдайларға жауапты гендердің sIBM-ге қатысы жоқ екендігі анықталды.
sIBM is not inherited and is not passed on to the children of IBM patients. There are genetic features that do not directly cause IBM but that appear to predispose a person to getting IBM – having this particular combination of genes increases one's susceptibility to getting IBM. Some 67% of IBM patients have a particular combination of human leukocyte antigen genes in a section of the 8.1 ancestral haplotype in the center of the MHC class II region. sIBM is not passed on from generation to generation, although the susceptibility region of genes may be. A 2007 review concluded there is no indication that the genes responsible for the familial or hereditary conditions are involved in sIBM.
Диагностика
Қандағы креатинкиназаның (CK) деңгейінің жоғарылауы (нормадан шамамен 10 есе артық) sIBM-де қалыпты жағдай, бірақ әсер еткен адамдарда CK деңгейі нормада да болуы мүмкін. Электромиографиялық (ЭМГ) зерттеулер инсерциялық белсенділіктің күшеюі, спонтандық белсенділіктің күшеюі (фибрилляциялық потенциалдар және өткір толқындар) сияқты әртүрлі бұзылыстарды көрсетеді, sIBM патолог үшін қиындық тудырады, тіпті биопсия жасағанда да диагноз нақты болмауы мүмкін. Бұрын инклюзивті миозит диагнозы бұлшықет биопсиясының нәтижелеріне сүйенген. Цитоплазмалық 5' нуклеотидазаға (cN1A; NT5C1A) қарсы антиденелер осы аурумен тығыз байланысты. Кейбір отбасыларда бір ұрпақтағы бірнеше туыстарда байқалған, бірақ ұрпақтан ұрпаққа берілмейтін, отбасылық қабынулы sIBM деп аталатын түрі де бар.
Elevated creatine kinase (CK) levels in the blood (at most ~10 times normal) are typical in sIBM but affected individuals can also present with normal CK levels. Electromyography (EMG) studies display variable abnormalities such as increased insertional activity, increased spontaneous activity (fibrillation potentials and sharp waves), sIBM is a challenge to the pathologist and even with a biopsy, diagnosis can be ambiguous. A diagnosis of inclusion body myositis was historically dependent on muscle biopsy results. Antibodies to cytoplasmic 5' nucleotidase (cN1A; NT5C1A) have been strongly associated with the condition. There is a type that has been observed in multiple siblings in the same generation in several families, termed familial inflammatory sIBM, but it is not passed on from generation to generation.
Менеджмент
2019 жылға дейін аурудың прогрессирлеуін баяулату немесе тоқтату үшін стандартты емдеу жолы анықталған жоқ. Ауруды басқарудың көп бөлігі – симптоматикалық емдеу болып табылады. Дене шынықтыру жаттығулары пациенттің жарақат алу қаупін азайтуға бағытталған және пациенттің жеке мақсаттарымен үйлеседі.
There is no standard course of treatment to slow or stop the progression of the disease as of 2019. Most of disease management is supportive care. An exercise regimen preferentially minimizes a patient's risk of injury and corresponds to the patient's goals.
Басқа байланысты аурулар
Бастапқыда sIBM сипатталғанда, оның басты ерекшелігі – бұлшықет қабынуы еді. Бұлшықет қабынуын көрсететін тағы екі ауру белгілі болды, және sIBM олармен бірге жіктелді. Олар – дерматомиозит (ДМ) және полимиозит (ПМ), ал барлық үш ауру идиопатикалық (себебі белгісіз) миозит немесе қабыну миопатиясы деп аталды. sIBM мен полимиозит кейбір белгілерді ортақ бөліседі, әсіресе иммундық жүйенің қозуының бастапқы кезеңін, бірақ полимиозит апталар немесе айлар бойы дамиды, IBM-де байқалатын бұлшықет дегенерациясы мен ақуыздың бұзылуларын көрсетпейді, сондай-ақ полимиозит емге жақсы жауап береді, ал IBM бермейді. sIBM көбінесе полимиозитпен шатастырылады (бұрыс диагноз қойылады). Емге жауап бермейтін полимиозит, көбінесе, IBM болады. Дерматомиозит полимиозитпен ұқсас физикалық белгілер мен гистопатологиялық ерекшеліктерді бөліседі, бірақ полимиозит немесе sIBM-де кездеспейтін тері бөртпесімен сипатталады. Оның полимиозиттен немесе sIBM-нен тәуелсіз, басқа себептері болуы мүмкін. Валозин құрамындағы белоктың (VCP) мутациялары мультисистемді протеинопатияны (MSP) тудырады, ол (басқалармен қатар) инклюзиялық дене миопатиясының сирек түрі ретінде көрінеді.
When sIBM was originally described, the major feature noted was muscle inflammation. Two other disorders were also known to display muscle inflammation, and sIBM was classified along with them. They are dermatomyositis (DM) and polymyositis (PM) and all three illnesses were called idiopathic (of unknown origin) myositis or inflammatory myopathies. It appears that sIBM and polymyositis share some features, especially the initial sequence of immune system activation, however, polymyositis comes on over weeks or months, does not display the subsequent muscle degeneration and protein abnormalities as seen in IBM, and as well, polymyositis tends to respond well to treatments, IBM does not. IBM is often confused with (misdiagnosed as) polymyositis. Polymyositis that does not respond to treatment is likely IBM. Dermatomyositis shares a number of similar physical symptoms and histopathological traits as polymyositis, but exhibits a skin rash not seen in polymyositis or sIBM. It may have different root causes unrelated to either polymyositis or sIBM. Mutations in valosin containing protein (VCP) cause multisystem proteinopathy (MSP), which can present (among others) as a rare form of inclusion body myopathy.
Эпидемиология
2017 жылы жасалған қатаң мета-талдау нәтижесінде, миллион адамға 46 науқас шақтапты.
Prevalence of disease in a rigorous meta analysis in 2017 was 46 patients per million.