Кіріспе

Швед анатомия профессоры Андерс Адольф Ретциус (13 қазан 1796 – 18 сәуір 1860) – швед анатомиясының профессоры және Стокгольмдегі Каролинска институтының басшысы.

Өмірбаян

Ретциус 1796 жылы Швецияның Лунд қаласында дүниеге келген. Ол 1812 жылы Лунд университетіне медицина оқуға түсып, 1818 жылы медицина докторы атағын алғанға дейін Копенгагенде де білім алған. 1824 жылы Юнс Якоб Берзелиуспен достық қарым-қатынас орнатып, Каролинск институтында уақытша профессор болып тағайындалды. Ол көп жыл бойы институтка күшін жұмсады. 1830 жылы уақытша жетекші, ал 1840 жылы тұрақты профессор және жетекші болып тағайындалды. Патолог Аксель Кей оның шәкірттерінің бірі болды. Келесі онжылдықтарда ол анатомия саласында көптеген жаңалықтар ашты, мысалы, тістердің, бас сүйектің, бұлшық еттердің және жүйке жүйесінің құрылысы туралы. Ол сондай-ақ антрополог болды, ол адам бас сүйегін зерттеу арқылы долихоцефалиялық және брахицефалиялық жіктемелерін жасады. Ол өте білімді адам саналды және сол кездегі көптеген ғылыми академияларға сайланды. Ол бас енінің ұзындығына қатынасын анықтаған, яғни цефальдық индекстің авторы ретінде танылады. Ретциус полигенезистің жақтаушысы болды. Ретциус түрлі нәсілдердің бас сүйектерін зерттеді және нәсілдердің бас сүйектерінің айырмашылығына байланысты, олардың жеке шығу тегі болғанына сенді. Ретциус атымен ретропубикалық кеңістік аталады. Перитоней трансверсаль фасциясының артқы қабатына терең орналасқан және оған жақын жабысқан. Дистальды бөлігінде бұл жақындық эпигастрий аймағында сақталады. Бірақ, перитонейдің медиальды бөлігі көкбездің үстіне көтеріліп, трансверсаль фасциясының терең қабатынан қашықтатып, дорсальды бағытта өтеді. Трансверсаль фасциясы мен перитонейдің арасындағы кеңістікте көкбездің толуына мүмкіндік беретін жұмсақ майлы тіндер орналасқан. Бұл кеңістік Ретциус атымен аталған ретропубикалық кеңістік деп аталады (Брюссельдегі Сен-Пьер университеттік ауруханасының асқазан-ішек хирургиясы клиникасынан). Ретциус тыйымшылық қозғалысына белсенді қатысты, швед халқының ішімдікке құмарлығына қарсы күреске қатысты, бұл сол кезде швед қоғамына үлкен әсер етті. Ол 1837 жылы Юнс Якоб Берзелиус, Самуэль Оуэн, Джордж Скотт және басқалармен бірге Швециялық тыйымшылық қоғамын құрушылардың бірі болды. 1826 жылы ол Швед Корольдік ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Швед антропология және география қоғамы бұрын адам географиясы және антропология саласындағы әлемдік деңгейдегі ғалымдарға Андерс Ретциус атындағы алтын медаль табыстаған. 2015 жылы Қоғам Ретциустің френологияға қосқан үлесін ескере отырып, оның атымен медаль беруді орынсыз деп шешті. Ол Густав Ретциустің әкесі болды. Ретциус 1860 жылы Стокгольмде қайтыс болды.