Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Функционалдық іш ауруы синдромы (ФФБС), созылмалы функционалдық іш ауруы (СФБА) немесе орталықтан медиацияланған іш ауруы синдромы (ОМАП) – кем дегенде алты айдан бері сақталып келе жатқан, асқазан-ішек жүйесінің жұмысымен байланысы анық емес және күнделікті әрекеттерді шектеуге алып келетін іш ауруы синдромы. Бұл жағдай тұрақты, немесе үнемі қайталанумен сипатталады. Тамақтану немесе дефекациямен байланысты симптомдардың болмауы функционалдық іш ауруы синдромын ішек синдромы (IBS) және функционалдық диспепсия сияқты басқа функционалдық асқазан-ішек ауруларынан ерекшелендіреді. Функционалдық іш ауруы синдромы – органикалық немесе құрылымдық патологиямен байланысты емес функционалдық асқазан-ішек бұзылысы. Бұл синдромның механизмдері туралы теорияларға төменгі деңгейдегі модуляциядағы өзгерістер, жұлынның арқа мүйізінің орталық сезімталдығының жоғарылауы, висцеральді ауырсыну сигналдарының күшеюі және орталық күшею жатады. Функционалдық іш ауруы синдромының диагнозы клиникалық көріністер мен диагностикалық критерийлерге сүйенеді. Дұрыс диагноз қою үшін толыққанды клиникалық анамнез алу қажет. Органикалық ауруларды жоққа шығару үшін диагностикалық тексерулер тек ескерту белгілері болған жағдайда ғана жүргізілуі керек. Функционалдық іш ауруы синдромының дифференциалдық диагнозында басқа да функционалдық асқазан-ішек бұзылыстары қарастырылады. Функционалдық іш ауруы синдромын емдеудің белгілі бір әдісі жоқ. Дәрігер мен науқас арасындағы жақсы қарым-қатынас сияқты жалпы шаралар пайдалы. Антидепрессанттар басқа функционалдық асқазан-ішек бұзылыстарын емдеу үшін жиі қолданылады және функционалдық іш ауруы синдромын емдеуде де тиімді болуы мүмкін. Психологиялық араласулар, оның ішінде түрлі терапия түрлері де көмектесе алады. Функционалдық іш ауруы синдромының нақты таралуы белгісіз болғанымен, зерттеулер Солтүстік Америкада халықтың 0,5%-2% құрайтынын көрсетеді. Бұл синдром әйелдерде ерлерге қарағанда жиі кездеседі және көбінесе өмірдің төртінші онжылдығында пайда болады.
Functional abdominal pain syndrome (FAPS), chronic functional abdominal pain (CFAP), or centrally mediated abdominal pain syndrome (CMAP) is a pain syndrome of the abdomen, that has been present for at least six months, is not well connected to gastrointestinal function, and is accompanied by some loss of everyday activities. The discomfort is persistent, near constant, or regularly reoccurring. The absence of symptom association with food intake or defecation distinguishes functional abdominal pain syndrome from other functional gastrointestinal illnesses, such as irritable bowel syndrome (IBS) and functional dyspepsia. Functional abdominal pain syndrome is a functional gastrointestinal disorder meaning that it is not associated with any organic or structural pathology. Theories on the mechanisms behind functional abdominal pain syndrome include changes in descending modulation, central sensitization of the spinal dorsal horn, peripheral enhancement of the visceral pain afferent signal, and, central amplification. The diagnosis of functional abdominal pain syndrome is made based on clinical features and diagnostic criteria. A thorough clinical history musty be taken to accurately diagnose functional abdominal pain syndrome. Diagnostic testing to rule out organic disorders should only be done when alarm features are present. Differential diagnosis of functional abdominal pain syndrome includes a variety of other functional gastrointestinal disorders. There is no well established treatment for functional abdominal pain syndrome. General measures such as a positive physician patient relationship are beneficial. Antidepressants are often used to treat other functional gastrointestinal disorders and may be helpful in treating functional abdominal pain syndrome. Psychological interventions including various forms of therapy can also be helpful. While the exact presence of functional abdominal pain syndrome is unknown studies show that it affects between 0.5% and 2% of North Americans. Functional abdominal pain syndrome is more common in women than men and usually occurs in the fourth decade of life.
Белгілері мен симптомдары
Функционалдық іш ауруы синдромы жиі немесе созылмалы асқазан ауруымен және күнделікті әрекеттемелердің төмендеуімен сипатталады. Ауырсыну тұрақты, дерлік үнемі немесе үнемі қайталануы мүмкін. Ауырсыну тамақтанумен немесе дефекациямен байланысты емес. Әдетте, функционалдық іш ауруы синдромында іш ауруының деңгейі көбінесе өзгермейді, көп бөлігі уақытта ең жоғары деңгейде сезіледі. Функционалдық іш ауруы синдромы жиі гинекологиялық немесе зәр жолдарымен байланысты деп саналатын созылмалы ауырсыну сияқты қосымша соматикалық белгілерді сезіну және хабарлауға бейімділікпен бірге жүреді. Функционалдық асқазан-ішек жолының бұзылыстары (АІЖБ) – бұл органикалық немесе құрылымдық патологиялардың (мысалы, ойық жаралар, қабыну, ісіктер немесе массалар) болмағанда, ішек жүйесінің бұрыс жұмыс істеуінен туындаған қайталанатын және созылмалы асқазан-ішек симптомдарымен сипатталатын жиі кездесетін медициналық жағдайлар.
Functional abdominal pain syndrome is characterized by frequent or chronic stomach pain and a reduction in everyday activity. The pain is persistent, near constant, or regularly reoccurring. The pain is not related to food intake or defecation. Typically, the level of abdominal pain in functional abdominal pain syndrome seldom varies, with maximum pain being felt the majority of the time. functional abdominal pain syndrome is frequently coupled with a proclivity to experience and report additional somatic symptoms of discomfort, such as chronic pain believed to be connected to the gynecological or urinary systems. Functional gastrointestinal disorders (FGD) are common medical conditions characterized by recurrent and persistent gastrointestinal symptoms caused by improper functioning of the enteric system in the absence of any identifiable organic or structural pathology, such as ulcers, inflammation, tumors or masses.
Механизм
Функционалдық ішек ауруы синдромынан туындайтын ауырсыну төмендеу модуляциясындағы өзгерістер, арқалық жүйке мүйізінің орталық сезімталдануы, ішек ауырсыну сигналдарының шеткершілік күшеюі және, соңында, орталық күшею салдарынан туындайды деп саналады. Мысалы, Ішек-қарын синдромымен (ІҚС) ауыратын адамдардың шамамен үштен бірі симптомдарының жедел инфекциядан кейін пайда болғанын хабарлайды; бұл құбылыс инфекциядан кейінгі ІҚС (PI IBS) деп аталады. PI IBS тұрақты түрде төмен деңгейлі қабыну инфильтратының болуымен байланысты. Теория бойынша, бұл қабыну инфильтрациясы шеткершілік рецепторлардың сезімталдығы мен қабылдау аймағының ұлғаюына әкеледі, соңғысы бұрын белсенді емес ноцицепторларды тарту арқылы және оларды қозу арқылы гипералгезияны тудырады.
The pain from functional abdominal pain syndrome is thought to be caused by changes in descending modulation, central sensitization of the spinal dorsal horn, peripheral enhancement of the visceral pain afferent signal, and, lastly, central amplification. For example, about one third of individuals with IBS report that their symptoms started after an acute infection episode; this is a phenomena known as postinfectious IBS (PI IBS). PI IBS has consistently been linked to the existence of a low grade inflammatory infiltrate. According to theory, this inflammatory infiltration results in increased sensitivity and field of peripheral receptors, the latter of which causes hyperalgesia by recruiting and activating nociceptors that were previously silent.
Эпидемиология
Деректердің жетіспеуі және функционалдық іш ауруы синдромын басқа кең таралған функционалдық асқазан-ішек ауруларынан, мысалы, IBS және функционалдық диспепсиядан ажыратудағы әдістемелік қиындықтарға байланысты, аурудың эпидемиологиясы толыққанды түсініксіз. Дегенмен, функционалдық диспепсия немесе IBS-ке қарағанда, функционалдық іш ауруы синдромы көбінесе сирек кездеседі деп есептеледі. Бұл жағдай әйелдерде ерлерге қарағанда жиірек кездеседі (3:2), ал аурудың таралуы өмірдің төртінші онжылдығында ең жоғары деңгейге жетеді.
Due to a lack of data and methodological challenges in distinguishing functional abdominal pain syndrome from other more prevalent functional gastrointestinal diseases like IBS and functional dyspepsia, the epidemiology of the disease is not fully understood. Nonetheless, compared to functional dyspepsia or IBS, functional abdominal pain syndrome is generally thought to be a less frequent. The condition affects women more frequently than men (3:2), with a peak in prevalence occurring in the fourth decade of life.