Кіріспе

сүтқоректілер түрі

түрлік қорап
| аты = Клипспрингер
| суреті = Klipspringer.jpg
| суреттің сипаттамасы =
| статусы = LC
| статус жүйесі = IUCN3.1
| статус дереккөзі =
| таксономиясы = Oreotragus oreotragus
| атасының авторы = Pocock, 1910
| әкесінің авторы = A. Smith, 1834
| авторы = (Zimmermann, 1783)
| бөлімшелік санаттары = Түршесі
| бөлімшесі = Мәтінді қараңыз.
Клипспрингердің таралу аймағы – шығыста Африкадан оңтүстісте Оңтүстік Африкаға дейін, сондай-ақ Ангола мен Намибияның жағалау бойында. Табиғатты қорғау халықаралық одағы (IUCN) клипспрингерді «Тәуекел аз» санатына жатқызған. Клипспрингердің тіршілігіне қауіп төніп тұрған жоқ, себебі оның мекендеу ортасы қол жетімсіз және аң аулауға қолайсыз. Олардың көп бөлігі жеке меншік шаруашылықтарында кездеседі. 2008 жылғы мәліметтер бойынша, оның ареалындағы қорғау аймақтарында популяцияның шамамен 25% орналасқан.

Сипаттама

Клипспринг – иығына дейін жететін кішкентай, мықты антилопа. Басы мен денесінің ұзындығы әдетте аралығында болады. Оның салмағы - дан басталады. Құйрығының ұзындығы шамамен жетеді. Бет-әлпетінің ерекшеліктеріне қоңыр маңдай, қара белгілі қысқа құлақтар, көздің жанындағы ірі преорбитальді бездер, сондай-ақ ақ ерін мен иек кіреді. Шағын, тікенекті мүйіздері тек еркектерде ғана болады, олардың ұзындығы әдетте ; ең үлкен мүйіз ұзындығы тіркелген. Басқа көптеген антилопалардан айырмашылығы, клипспрингтің түгі қалың әрі кедірген, қуыс, сынғыш түктері бар. Түктерін күтіммен тазалағанда тіс эмалі зақымдануы мүмкін. Түктері көбінесе тік тұрады, әсіресе жануар ауырғанда немесе дене температурасы көтерілгенде. Басқа әлеуметтік топтарға сегіз немесе одан да көп мүшесі бар шағын отбасылық топтар немесе жалғыз өмір сүретін жеке тұлғалар кіреді. Клипспрингтер әлеуметтік кездесулерде бет-бетке сүртініп амандасады. Еркектер аумақтар құрайды, олардың мөлшері жауын-шашын мөлшеріне байланысты үлкен болады, және өз серіктестерімен және балаларымен бірге сол аумақта қалады. Еркектер әдетте әйелдерге қарағанда көбірек сақ болады. Клипспрингтер аумақтарының шекарасында диаметрі шамамен және тереңдігі бар үлкен шөп үйінділерін жасайды; таңбалаудың тағы бір түрі – преорбитальді бездерден шығатын қалың, қара затты аумақтағы өсімдіктер мен тастарға бүзкіп тарату. Бір зерттеу Ixodes neitzi қыртқышының клипспрингтермен белгіленген бұтақтарды анықтап, сол жерде жиналатынын көрсетті. Тағы бір зерттеу көршілес аумақтармен шекараға жақын өсімдіктерді таңбалау үшін ерекше қолайлы екенін көрсетті. Негізгі дыбыс – клипспрингтер жұбының дуэт ретінде шығаратын өткір сыбызғы, ол қарым-қатынас құралы немесе жыртқыштарға қарсы қорғаныс ретінде қолданылады. Жыртқыштарға бабуин, қара арқалы шакал, каракал, тәжді бүркіт, барс, жауынгерлік бүркіт, сервал, дақты гиена және Верро бүркіті жатады.

Көбею

Клипспрингер – маусымдық көбейтуші; жұптасу уақыты географиялық орналасуына байланысты өзгереді. Аналықтары бір жасқа келгенде жыныстық жағынан жетіледі, ал аталықтары жетілуіне сәл көбірек уақыт керек. Жұптасу мінез-құлқы толыққанды зерттелмеген. Клипспрингерлер қолайлы орталарда кең аумақта жоғары тығыздықпен кездеседі; Эфиопиядағы Симиен таулары ұлттық паркінде бір шаршы километрге 10-14 жеке дарақ кездеседі. Дегенмен, олардың мекендеу ортасы көбінесе ұзақ жерге созылған тасты және шөптесі жерлер үзіліссіз болып келеді; нәтижесінде, халық тығыздығы әдетте 0,01 мен 0,1 жеке дараққа шаршы километрге дейін құрайды. Алайда, клипспрингердің өмір сүруіне едәуір қауіп жоқ, себебі олардың мекендеу ортасы қол жетімсіз және аң аулауға қолайсыз. Сонымен қатар, антилопа малмен бәсекелесуге қажеттілігі жоқ, себебі мал таулы аймақтарға жиі бармайды. Бірақ, төменгі биіктіктегі популяциялардың жойылу қаупі жоғары. 1999 жылы IUCN SSC Антилопалар маманы тобының Род Ист клипспрингердің жалпы саны 42 000-ға жуық деп бағалады. Олардың көп бөлігі жеке меншік шаруашылықтарында кездеседі. 2008 жылғы мәліметтер бойынша, популяцияның шамамен 25% Симиен және Бейл таулары ұлттық парктерінде (Эфиопия); Цаво шығыс және батыс ұлттық парктерінде (Кения); Солтүстік және Оңтүстік Луангва ұлттық парктерінде (Замбия); Ника ұлттық паркінде (Малави); Намиб Науклуфт ұлттық паркінде (Намибия); және Матобо ұлттық паркінде (Зимбабве) сияқты қорғалатын аумақтарда орналасқан.