Кіріспе

Исландияның екінші деңгейдегі әкімшілік бөлінісі – Исландия муниципалитеттері ( ) – Исландиядағы жергілікті әкімшілік аймақтар болып табылады. Олар өз тұрғындарына балабақшалар, бастауыш мектептер, қоқыс тастауды басқару, әлеуметтік қызметтер, мемлекеттік тұрғын үйлер, қоғамдық көлік, қарттар мен мүмкіндігі шектеулі адамдарға қызмет көрсету сияқты көптеген қызметтерді ұсынады. Олар сонымен қатар жер учаскелерін жоспарлауды реттейді және бюджеттері болған жағдайда қосымша функцияларды өз еркімен қабылдай алады. Муниципалитеттердің өз ішкі мәселелерін шешудегі дербестігі Исландия Конституциясымен қамтамасыз етіледі.

Тарих

Муниципалитеттердің пайда болуы 10-ғасырдағы қауымдастық кезеңіне дейін барып жетеді, сол кезде ауылдық қауымдастықтар қоғамның ең мұқтаж адамдарына көмек көрсету мақсатымен коммуналарға (hreppar) біріктірілді. 18-19 ғасырларда Исландияда қала құрылысы басталганда бірнеше тәуелсіз қалалар (kaupstaðir) құрылды. Муниципалитеттердің рөлі 20-ғасырда одан әрі нығайтылды, және ғасыр соңында қалалық және ауылдық муниципалитеттер арасында ешқандай ресми айырмашылық қалмады. Соңғы жылдары мемлекеттен муниципалитеттерге көбірек функциялар мен өкілеттіктер берілуде. Бұл үлкен муниципалитеттерді қажет етті. Үкімет муниципалитеттерді біріктіруге ынталандырады, бірақ басқа скандинавия елдерінің үкіметтерінен өзгеше тәсіл қолданады, онда мәжбүрлі біріктіру жүйелі түрде жүзеге асырылады (мысалы, 2007 жылы күшіне енген Даниядағы муниципалитет реформасы). Керісінше, бұл процесс ерікті негізде жүзеге асырылады. Муниципалитеттер өзара бірігу мүмкіндіктерін келіседі, ал кез келген бірігу алдымен тиісті муниципалитет сайлаушыларының референдумда мақұлдауынан өтуі керек. Фарьер аралдарының үкіметі де осыған ұқсас тәсілді қолданады. Дегенмен, халқы 50 адамнан аз муниципалитеттер бірігуге міндетті болуы мүмкін. Муниципалитеттердің саны 20-ғасырдың ортасында ең жоғары деңгейге жетті – 1950 жылы олардың саны 229 болды. 1995 жылы бұл сан 170-ке дейін азайды. 2000 жылы Исландияда 124 муниципалитет қалды, ал 2022 жылдан бері 64 муниципалитет бар.

Үкімет

Муниципалитеттер муниципальді кеңестермен басқарылады, олар төрт жыл сайын тікелей сайланады. Муниципальді сайлаулар соңғы рет 2022 жылдың 14 мамырында өтті. Бұл кеңестердің мүшелерінің саны ең кішкентай муниципалитеттерде бесеуден бастап, ең ірілерінде он бесеуге дейін жетеді. Көптеген муниципалитеттер, өте шағын муниципалитеттерден басқа, атқарушы менеджерді жалдайды, ол муниципальді кеңестің мүшесі болуы немесе болмауы мүмкін. Бұл менеджерлер көбінесе қалалық муниципалитеттерде қала әкімдері (bæjarstjóri немесе borgarstjóri) деп, ал ауылдық немесе аралас муниципалитеттерде «муниципаль менеджер» (sveitarstjóri) деп аталады. Бұл атқарушы менеджерлердің кәсіби тұрғыдан жұмысқа алынуы және саяси тәуелсіздігі жиі кездеседі.

Муниципалитеттер тізімі

Жергілікті атау Ресми атау Өңір Халық саны (2021 жылғы санақ) Ауданы (км2) LAU коды Әкімі (партия) Рейкьявик Рейкьявиккурборг Höfuðborgarsvæðið 129,886 274.19 0000 Дагур Бергþóруссон Эггертссон (S) Копавогур Копавогсbær Höfuðborgarsvæðið 37,366 79.99 1000 Арманн Кристинн Олафссон (D) Селтьярнарнес Селтьярнарнесbær Höfuðborgarsvæðið 4,567 2.11 1100 Áсгерður Halldórsdóttir (D) Гардабær Höfuðborgarsvæðið 17,224 75.46 1300 Гуннар Эйнарссон (D) Хафнарфьордюр Хафнарфьярðарkaupstaður Höfuðborgarsvæðið 29,000 144.07 1400 Haraldur L. Haraldsson (Тәуелсіз) Мосфелльсбær Höfuðborgarsvæðið 12,340 186.16 1604 Haraldur Sverrisson (D) Кьосаурхреппур Höfuðborgarsvæðið 274 284.08 1606 Guðný Guðrún Ívarsdóttir (Тәуелсіз) Рейкьянесбær Suðurnes 18,847 144.48 2000 Kjartan Már Kjartansson (Тәуелсіз) Гриндавикурбær Suðurnes 3,445 423.46 2300 Róbert Ragnarsson (Тәуелсіз) Суðурнесьябær Suðurnes 3,533 82.46 2505 Magnús Stefánsson (Тәуелсіз) Вогар Sveitarfélagið Vogar Suðurnes 1,288 164.4 2506 Ásgeir Eiríksson (Тәуелсіз) Акранес Akraneskaupstaður Vesturland 7,496 8.57 3000 Regína Ásvaldsdóttir (Тәуелсіз) Скоррадальсхреппур Vesturland 77 215.8 3506 Árni Hjörleifsson (Тәуелсіз) Хвальфьярðарсвейт Vesturland 637 481.06 3511 Björgvin Helgason (Тәуелсіз) Боргарбюгð Vesturland 3,636 4926.85 3609 Björn Bjarki Þorsteinsson (D) Грундарфьярðарбær Vesturland 842 149.08 3709 Eyþór Garðarsson (Тәуелсіз) Эйя ог Миклахольтсхреппур Vesturland 110 383.51 3713 Eggert Kjartansson (Тәуелсіз) Снайфелльсбær Vesturland 1,622 682.04 3714 Kristinn Jónasson (Тәуелсіз) Стюкисхольмюр Vesturland 1,233 253.47 3716 Sturla Böðvarsson (D) Далабюгð Vesturland 633 2426.88 3811 Jóhannes Haukur Hauksson (Тәуелсіз) Болунгарвик Bolungarvíkurkaupstaður Vestfirðir 929 108.08 4100 Elías Jónatansson (Тәуелсіз) Исафьярðарбær Vestfirðir 3,674 2380.55 4200 Arna Lára Jónsdóttir (Тәуелсіз) Рейкхолахраппур Vestfirðir 245 1096.23 4502 Karl Kristjánsson (Тәуелсіз) Талкнафьярðархреппур Vestfirðir 252 175.38 4604 Indriði Indriðason (Тәуелсіз) Вестурбюгð Vestfirðir 1,028 1336.06 4607 Rebekka Hilmarsdóttir (D) Суðавик Súðavíkurhreppur Vestfirðir 189 750.35 4803 Pétur G. Markan (Тәуелсіз) Арнешреппур Vestfirðir 37 705.41 4901 Eva Sigurbjörnsdóttir (Тәуелсіз) Калдрананешреппур Vestfirðir 109 458.4 4902 Finnur Ólafsson (Тәуелсіз) Страндабюгð Vestfirðir 416 1833.88 4911 Jón Gísli Jónsson (Тәуелсіз) Хунатинг вестра Norðurland vestra 1,183 3022.83 5508 Guðný Hrund Karlsdóttir (Тәуелсіз) Скагастрёнд Sveitarfélagið Skagaströnd Norðurland vestra 460 52.6 5609 Magnús B. Jónsson (Тәуелсіз) Скагабюгð Norðurland vestra 89 488.59 5611 Vignir Ásmundur Sveinsson (Тәуелсіз) Хунабюгð Norðurland vestra 1,288 3998.59 5613 Skagafjörður Norðurland vestra 4,204 5542.46 5716 Ásta Björg Pálmadóttir (Тәуелсіз) Акурейри Akureyrarbær Norðurland eystra 18,921 135.55 6000 Ásthildur Sturludóttir (Тәуелсіз) Норðуртинг Norðurland eystra 2,945 3732.78 6100 Kristján Þór Magnússon (Тәуелсіз) Фьяллабюгð Norðurland eystra 1,954 363.83 6250 Gunnar Ingi Birgisson (Тәуелсіз) Далвикурбюгð Norðurland eystra 1,816 597.35 6400 Bjarni Þ. Bjarnason (B) Эйяфьярðарсвейт Norðurland eystra 1,046 1774.83 6513 Karl Frímannsson (Тәуелсіз) Хёргарсвейт Norðurland eystra 619 893.97 6515 Snorri Finnlaugsson (Тәуелсіз) Свальбарðсстрандархреппур Norðurland eystra 432 54.39 6601 Eiríkur H. Hauksson (Тәуелсіз) Грютубаккахреппур Norðurland eystra 371 431.43 6602 Þröstur Friðfinnsson (Тәуелсіз) Тьёрнесхреппур Norðurland eystra 53 198.86 6611 Steinþór Heiðarsson (Тәуелсіз) Тингэйярсвейт Norðurland eystra 1,231 12019.59 6613 Dagbjört Jónsdóttir (Тәуелсіз) Ланганесбюгð Norðurland eystra 588 2483.16 6710 Elías Pétursson (Тәуелсіз) Фьярðабюгð Austurland 4,955 1614.45 7300 Páll Björgvin Guðmundsson (Тәуелсіз) Мулатинг Austurland 4,853 10669.19 7400 Björn Ingimarsson (Тәуелсіз) Вопнафьярðархреппур Austurland 635 1903.31 7502 Ólafur Áki Ragnarsson (Тәуелсіз) Фльоутсдальсхреппур Austurland 90 1516.3 7505 Gunnþórunn Ingólfsdóttir (Тәуелсіз) Хорнафьорðур Sveitarfélagið Hornafjörður Suðurland 2,297 6309.44 7708 Björn Ingi Jónsson (D) Вестманнаэйяр Vestmannaeyjabær Suðurland 4,194 16.14 8000 Elliði Vignisson (D) Арборг Sveitarfélagið Árborg Suðurland 10,258 157.19 8200 Ásta Stefánsdóttir (D) Мюрдальсхреппур Suðurland 729 749.09 8508 Ásgeir Magnússon (Тәуелсіз) Скафтаурхреппур Suðurland 560 6944.26 8509 Eygló Kristjánsdóttir (Тәуелсіз) Асахраппур Suðurland 222 2942.32 8610 Egill Sigurðsson (Тәуелсіз) Рангарþинг эйстра Suðurland 1,828 1839.93 8613 Ísólfur Gylfi Pálmason (B) Рангарþинг утра Suðurland 1,698 3187.09 8614 Ágúst Sigurðsson (D) Хрунаманнахреппур Suðurland 781 1375.07 8710 Jón G. Valgeirsson (Тәуелсіз) Хверагерди Hveragerðisbær Suðurland 2,723 9.03 8716 Aldís Hafsteinsdóttir (D) Ольфус Sveitarfélagið Ölfus Suðurland 2,277 736.32 8717 Gunnsteinn R. Ómarsson (Тәуелсіз) Гримснес ог Графнингсхреппур Suðurland 569 899.44 8719 Ingibjörg Harðardóttir (Тәуелсіз) Скейðа ог Гнупверьяхреппур Suðurland 533 2231.74 8720 Kristófer Tómasson (Тәуелсіз) Бласкогабюгð Suðurland 1,124 3300 8721 Valtýr Valtýsson (Тәуелсіз) Флоахреппур Suðurland 661 288.9 8722 Eydís Þ. Indriðadóttir (Тәуелсіз)