Кіріспе

Рафаэль Сабатинидің романы

«Скарамуш» – Рафаэль Сабатинидің 1921 жылы жарық көрген тарихи романы. Романтикалық оқиғаға толы «Скарамуш» француз революциясы кезіндегі жас заңгердің тарихын айтады. Оқиға барысында ол «Commedia dell'arte»-дегі әжуалы, қулыққа толы Скарамуш кейіпкерін сомдайтын актерге айналады. Сонымен қатар, ол революционер, саясаткер және қылыш шебері болып, күшті сөздерімен және шеберлігімен жауларын жеңіске жетеді. Көптеген жағдайларға байланысты ол бірнеше рет тарапын өзгертуге мәжбүр болады. Роман оның циник болғаннан идеалистке айналуын көрсетеді. Үш бөлімнен тұратын бұл роман: «Ол күлкіге бейімділікпен және әлемнің ақымақтығын сезінумен дүниеге келді» деген сөздермен басталады. Бұл сөздер – Сабатинидің Швейцариядағы Адельбодендегі қабіріне жазылған епитафисі. Ол сондай-ақ Йель университетінің гуманитарлық факультетінің кіреберісіндегі аркаға да жазылған.

Киім

Андре Луи Моро, заңгер мамандығын алған, Бретаньдегі Гаврилак ауылында өзінің тәрбиешісі, Мороның туған анасы мен әкесі туралы мәлімет беруден бас тартатын Гаврилак лоры Квентин де Керкадиумен бірге тұрады. Моро Керкадиудың қызы Алинамен бірге өскен, олардың қарым-қатынасы туысқандық қарым-қатынас екендігін білдіреді. Ол оны туысқан ретінде жақсы көретіндіктен, Маркиз де ла Тур д’Азирге үйленуіне қарсы ескертеді; бірақ ол амбициялы және жоғары мәртебелі күйеуге шығуды қалайды, сондықтан оның кеңесін елемейді. Маркиз де ла Тур д’Азирдің аңшысы Мабей деген шаруаның браконьерлік жасағаны үшін, Маркизтің бұйрығымен атып өлтіреді. Семинарист және Мороның жақын досы, идеалист Филипп де Вильморин бұл әрекетті кісі өлтіру деп айыптайды. Әділдік тілеу үшін Маркизге жүгінгенде, де Вильморин Маркизбен дуэльге шақырылып, қарапайым халықты дін қызметкерлері мен аристократияға қарсы қояды деп қорқатын "шешендігінің сыйы" үшін өлтіріледі. Моро Вильмориннің өлімінен кек алуға ант етеді, тіпті өзі бұл іске сенбесе де. Ол Гаврилактан Реннеге аттанады, Бретаньдегі корольдің өкілінің әділдік орнатуына үміттенді. Бірақ, Маркиз сияқты жоғары мәртебелі адамға қарсы әрекет етуден бас тартқан мақтаншыл шенеунік оны қабылдамайды. Содан кейін Моро үлкен саяси жиынға тап болады, онда аристократияның шектен шығуына қарсы сөйлегендердің бірі өлтірілген. Әріптестерінің таңғалуына орай, олар Мороның аристократия жағында деп ойлаған, Моро де Вильмориннің аргументтерін қолданып, құлшыныс тудыратын сөз сөйлейді. Моро Нантқа барады және "Omnes Omnibus" деген атпен халықты қоздырады. Бұл оқиғалар Франция революциясының бастауына себеп болады және Мороны іздестірілетін адамға айналдырады.

Бәшік

Заңнан жасыру үшін Моро М. Бине басқаратын commedia dell'arte актерлерінің көшпенді труппасына қосылады. Ол қастандық ойлайтын Скарамуш рөлін қабылдайды. Ол актерлік және жазу өнеріндегі қабілетін ашады, бұл труппаны жақын кедейліктен сәттілікке және Нант қаласындағы Фейдо театрына жеткізеді. "Панталун" рөлін ойнайтын Бине Моро мен труппадағы оның ықпалына наразылығын күшейтеді. Моро Бинедің қызы Клименменмен кездеседі, бірақ Андре Луи оның ақсүйек емес екенін ашқаннан кейін, ол (әкесінің қуанышына орай) Маркиз де ла Тур д'Азырдың ұсынысын қабылдап, оның сүйіктісі болады. Алина осы жайтты біліп, маркиздің Клименмен байланысқа түскеніне ашуланып, одан бас тартады. Рендегі көтерілісті қатыгездікпен басып тастағаны үшін танымал болған маркиз Нант қаласында жасырынып жүреді. Ол спектакльге келгенде, Моро оның бар екенін көрермендерге жариялап, бүлік шығарады. Бине өзінің құрып кеткеніне ашуланып Мороға шабуыл жасағанда, Моро өзін қорғау үшін оқ атып жарақаттайды. Бине жараланады, ал Моро қашып құтылады. Кейіннен белгілі болғандай, Бине жазылып жатқанда, труппасының барлығы оны тастап кетіп, оныңсыз гүлденеді; ол және оның қызы (маркиз бүліктен кейін "тастап кеткен") екеуі де толық құлдырап қалады.

Қилыстың

Моро енді жасырынуға мәжбүр. Парижге келген соң, ол "жақсы мекен-жайы бар, семсермен жұмыс істеуді білетін жас жігітті" іздейтін фехтование академиясын табады. Мороу оны жалдауға Мастер де фак де армес (жарақ шебері) Бертран де Амис мырзаны көндіреді. Ақырында, де Амис Андре Луидің семсерші ретінде үміт беретінін көріп, оны өзінің шәкірті етеді. Уақыт өте келе Андре Луис әр түрлі қимылдарды есептеу негізінде өзінің фехтование стилін дамытады және мектеп өркендей бастайды. Француз төңкерісі басталғанда, М. де Амис көшедегі тәртіпсіздікте қаза табады, ал Моро мектепке мұрагерлік етеді. Ол қазір гүлденіп жатқан мектепте орналасқан кезде, Алина мен миссис Аленнің арқасында өзінің құдасымен татуласады. de Plougastel. (Қолданушылар үшін) Мэм. Де Плугастель өзінің құдасының туысы; Моро оны өмірінде бір рет қана көрген, бірақ ол оған аналық қызығушылық танытады. Алайда татуласу ұзаққа созылмайды. Оның семсермен күресу шеберлігін білгеннен кейін, Мороның достары оны 1789 жылғы Генералдық штаттарда орын алуға сендіреді. Олар шпадассицидтер пәлесіне тап болады, тәжірибесіз республикашыларды жекпе-жекке шақырып, оларды жаралайды немесе өлтіреді, дәл маркиз де Вильморинге істегендей. Шынында да, де Ла Тур д'Азыр - басты спадассицид. Андре Луи жағдайды өзгертіп, өзіне қарсы шыққандардың барлығын өлтіреді немесе ауыр жарақаттанады. Ақырында Моро маркизге дуэльге шақыруды ұсынады. Ақырында, ол балалық шағындағы досы де Вильмориннің өлтірушісімен бетпе-бет келеді. Осыны естіген соң, мэм. Де Плугастель мен Алин дуэльді тоқтатуға асығады. Олар уақытында келмейді, маркиздің жарақаттанған, бірақ өлімге ұшырамайтын күйде алаңнан кетіп бара жатқанын көреді. Андре Луи Ұлттық Ассамблеяның толық уақытты мүшесі болады, ал маркиз контрреволюционер болады. 1792 жылы Парижде қарулы көтеріліс болды, Тюйлерилер үйіне бұқаралық топ шабуыл жасады. Мэм. Де Плугастель мен Алина сол жерде және үлкен қауіп-қатерде, өйткені біріншісінің күйеуі контрреволюционер. Бриттанидегі тапсырмадан оралған Моро өзінің құдайына осы екі әйелге Парижден кету үшін жол жүру рұқсатын қажет екенін біледі және де Керкадиумен кездесу үшін Гаврилакқа барады. Де Керкадиу оған Алин мен мадамның жағдайы туралы айтады. Париждегі де Плугастель. Моро Алинаны құтқаруға келіседі, бірақ мадамға көмектесуге келіспейді. Керкадиу Андре Луиге мадам де Плугастельдің Де Плугастель оның анасы. Моро қажетті жол жүру рұқсаттарын алып, әйелдерге жеткізу үшін кетеді. Алайда, ол келгенше, де Ла Тур д'Азыр бұқаралық топтан қашып, әйелдермен бір пәтерде баспана іздеді. Андре Луис екеуі бір-біріне тапанша тартып алады. Мэм. Де Плугастель маркиз Мороның әкесі екенін айтуға мәжбүр болады. Андре Луи маркизбен татуласудан бас тартады, бірақ онымен араздықты тоқтатуға шешім қабылдап, оған жол жүру рұқсаттарының бірін береді. Де Ла Тур д'Азыр Аустрияға аман-есен өтіп, Австрия патшасының қызметіне кіреді. Моро өзінің Парижде, тіпті Францияда да қалуы мүмкін емес екенін біледі, себебі оның соңғы әрекеттері. Ол әйелдер мен өзінің құдайымен шекарадан өтуге шешім қабылдайды. Парижден аман-есен қашып, Гаврилак қаласына оралғаннан кейін, Андре Луис пен Алина бір-біріне деген сезімдері туралы қате түсініктерін ашып, өздерінің сүйіспеншіліктерін жариялайды.

Патшаны жасаушы Скарамуш

Он жыл өткен соң Сабатини "Скарамуш патша жасаушы" атты жалғасын жазды, бірақ ол бұрынғыдай жақсы қабылдамады. Бұл Сабатинидің серия жазуға жасаған алғашқы тынысы болды. Кітап Андре Луи Мороның бастан кешкендерін әрі қарай жалғастырады, бастапқы "Скарамуш" кітабы аяқталған жерден басталады. Моро Барон де Бацпен бірге Революцияны құлату және монархияны қайта орнату жоспарын құрады, сосын оны іске асыруға кіріседі. Олардың жоспары – француз халқының бұрын әдепті, таза патриоттар деп есептеген революциялық көшбасшыларды жемқорлыққа бой алған, пайда табуға құмар адамдар ретінде әшкерелеу. Андре Луи Францияда монархияны қайта орнату үшін жұмыс істеп жатқанда, Германияда Францияның регенті Андре Луидің никелес әйелі Алин де Керкадиуді баурап алуға тырысады.