Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Камбоджа провинциясы
Province of Cambodia
Кратие (кхмер тілінде: ក្រចេះ), сондай-ақ Крачех деп те жазылады, Камбоджаның солтүстік-шығысында орналасқан провинция. Солтүстікте Стунг Тренг, шығыста Мондулкири, батыста Кампонг Том және Кампонг Чам, оңтүстікте Тбунг Хмум және Вьетнаммен шектеседі. Провинцияның орталығы – Кратие қаласы, Кратие муниципалитетінің аумағында орналасқан.
Kratié (, ), alternatively spelled Kracheh, is a province of Cambodia located in the northeast. It borders Stung Treng to the north, Mondulkiri to the east, Kampong Thom and Kampong Cham to the west, and Tboung Khmum, and the country of Vietnam to the south. The province’s capital is the town of Kratié located within the Kratié Municipality.
Атауы
"Кратиэ" атауы француз тіліндегі жазуын кхмер тіліндегі ក្រចេះ Krâchéh ([krɑːceh]) сөзінен алған.
"Kratié" is the French spelling derived from the Khmer ក្រចេះ Krâchéh ([krɑːceh]).
Тарих
Қазіргі кезде Кратие деп аталатын аймақ, Фунанның өзі 6-шы ғасырда Ченламен алмастырылып, сіңірілгенге дейін, бірінші мыңжылдықтың басында Фунан патшалығының бір бөлігі болды. Ченла дәуіріндегі бұрынғы патшалық астана – Сэмпхек Борак, Самбо ауданында орналасқан. Сонымен қатар, Кратиеде 16-шы ғасырда салынған Вихер Сасар Муайрой пагодасы бар. Бұл пагода кхмер аңызы Краппур Нен Тунға (Құрметті монах Тун және крокодил) байланысты. Кратиеде Хвас Пи, Прам және Кох Кринг сияқты 8-ші ғасырда салынған бірнеше ғибадатханалар бар, онда мінсіз құдайлар, ежелгі залдар, кхмерлік ежелгі үйлер және француз стиліндегі ғимараттар кездеседі. Меконг өзені бойындағы Кратие маңындағы аймақ, Камбоджаның Ангкор дәуірінен бұрынғы ең густо заселенный аймақтарының бірі болды. 1945 жылы Лон Нол провинцияның губернаторы қызметін атқарды. Вьетнам және Камбоджа азамат соғыстары кезінде, сондай-ақ Камбоджадағы Қызыл Кхмерлерге қарсы вьетнамдықтардың қатысуы барысында Кратиеде қаһарлы шайқастар болды. 2000 жылдардың ортасынан бері жарылмай қалған оқ-дәрілерді табу және миналарды жою маңызды шара болып табылады. 1978 жылдың 30 желтоқсанында вьетнамдық әскерлер Кратиені басып алып, Қызыл Кхмерлерге қарсы күресті.
The area now known as Kratié was part of the early first millennium Kingdom of Funan until Funan itself was superseded and absorbed in the 6th century by Chenla. Sampheak Borak, the former Royal Capital during the Chenla Era, is located in Sambo District. In addition, Kratié has Vihear Sasar Muayroy Pagoda built in the 16th century. This pagoda is related to a Khmer legend Krapeur Nen Thun (Venerable Monk Thun, the Crocodile). Kratié has several temples built in the 8th century such as Khvas Pi, Pram, and Koh Kring that has perfect deities, ancient halls, Khmer ancient houses, and French style buildings. The area near Kratié along the Mekong River was one of the most densely populated regions of the pre Angkorian era of Cambodia. Lon Nol was the province's governor in 1945. During the Vietnam and Cambodian Civil Wars and the subsequent Vietnamese presence against Khmer Rouge in Cambodia, intense fighting took place in Kratié. Recovering unexploded ordnance and de mining has been a major initiative since at least the mid 2000s. On December 30, 1978, Vietnamese forces captured Kratié to fight against Khmer Rouge.
География
Меконг өзені провинцияның солтүстігінен оңтүстігіне қарай ағады; өзеннің шамамен 140 км-і Кратьеде орналасқан. Өзенде маусымдық су басатын жүздеген арал бар. Облыста сондай-ақ көптеген орман, Пном Прам Поан таулары, Пном Преч және резеңке плантациялары бар. Облыстың көп бөлігі тығыз орманмен жабылған. Вьетнам соғысы кезіндегі "Меню" операциясының бомбалау салдарынан пайда болған кратерлер, олардың кейбіреулері сумен толы, ауылдық жерлерде әлі де көрініс береді. Кратьеде су тасқыны жиі болады; жаңбырлы маусымда Меконг өзені 4 метрге дейін көтерілуі мүмкін. Кратие өзен жағалауындағы тартымды көріністерімен, жасыл ауылдарымен және күріш егістіктерімен, сондай-ақ өзен дельфиндерімен танымал. Кратиедегі балық шаруашылығы Меконг өзенінің жоғарғы аймағының бір бөлігі болып табылады, ол көшіп жүретін түрлерді және тіршілік үшін балық аулауды қолдайды, бірақ коммерциялық балық аулауда маңызды рөл атқармайды. Кратиедегі ормандар Камбоджаның басқа аймақтарына қарағанда ашық және сирек болады; олар әдетте құрғақ маусымда жапырақтарын қысырқақтайтын жапырақты ағаштардан тұрады. Коммуна кеңесінің мүшелерінің 17,4% әйелдер құрайды. 2005 жылы Кратие коммуна/санкат қорынан 1,69 миллиард риел алды, оның ішінде дамуға 1,20 миллиард риел, ал басқаруға 0,49 миллиард риел бөлінді.
The Mekong River flows from the north to the south of the province; approximately 140 km of the river is located in Kratié. There are hundreds of seasonally flooded islands in the river. The province also contains many forests, the Phnom Pram Poan mountain range, Phnom Prech, and rubber plantations. The province is mostly covered in dense forest. Craters from Operation Menu bombings during the Vietnam War, some of which are filled with water, are still visible in the countryside. Flooding is frequent in Kratié; the Mekong may overflow by as much as 4 m during the rainy season. Kratié is known for its attractive riverside scenery and its green villages and paddies, and the river dolphins. Kratié's fisheries are part of the Upper Mekong River Zone, which is important support for migratory species and subsistence fishing but does not play a major role in commercial fishing. Forests in Kratié tend to be open and less dense than elsewhere in Cambodia; they are generally made up of deciduous trees that lose their leaves during the dry season. Women make up 17.4% of commune council members. In 2005, Kratié received 1.69 billion riel from the commune/sangkat fund, of which development funds were 1.20 billion riel and funds for administration were 0.49 billion riel.
Әлеуметтік мәселелер
Жер концессиялары көбінесе Кратие провинциясындағы адамдар дәстүрлі түрде иеленген немесе пайдаланған жерлерді қамтиды. 2004 жылы, заңсыз ағаш кесуге пайдаланылған тізбекті араларды тәркілегеннен кейін, әскерилер жергілікті жерлерді ұйымдастырушыларға қауіп төндірді. Кратие провинциясындағы үнді тайпаларының ұйымы белсенді қызмет етеді.
Land concessions often cover land customarily owned or used by people in Kratié province. In 2004, community land organizers were threatened by the military after they confiscated chainsaws used for illegal logging. An indigenous people's organization is active in Kratié province.