Хирургия: Медициналық араласулар мен емдеу әдістері

Кіріспе

Дене қуыстарына кесу немесе енгізіп-шығару құралдарын қолданатын медициналық процедуралар

Medical procedures that involve incisive or invasive instruments into body cavities

the medical specialty

Surgery is a medical specialty that uses manual and instrumental techniques to diagnose or treat pathological conditions (e. g., trauma, disease, injury, malignancy), to alter bodily functions (i. e., malabsorption created by bariatric surgery such as gastric bypass), to reconstruct or improve aesthetics and appearance (cosmetic surgery), or to remove unwanted tissues (body fat, glands, scars or skin tags) or foreign bodies. The subject receiving the surgery is typically a person (i. e. a patient), but can also be a non human animal (i. e. veterinary surgery). The act of performing surgery may be called a surgical procedure or surgical operation, or simply "surgery" or "operation". In this context, the verb "operate" means to perform surgery. The adjective surgical means pertaining to surgery; e. g. surgical instruments, surgical facility or surgical nurse. Most surgical procedures are performed by a pair of operators: a surgeon who is the main operator performing the surgery, and a surgical assistant who provides in procedure manual assistance during surgery. Modern surgical operations typically require a surgical team that typically consists of the surgeon, the surgical assistant, an anaesthetist (often also complemented by an anaesthetic nurse), a scrub nurse (who handles sterile equipment), a circulating nurse and a surgical technologist, while procedures that mandate cardiopulmonary bypass will also have a perfusionist. All surgical procedures are considered invasive and often require a period of postoperative care (sometimes intensive care) for the patient to recover from the iatrogenic trauma inflicted by the procedure. The duration of surgery can span from several minutes to tens of hours depending on the specialty, the nature of the condition, the target body parts involved and the circumstance of each procedure, but most surgeries are designed to be one off interventions that are typically not intended as an ongoing or repeated type of treatment. In British colloquialism, the term "surgery" can also refer to the facility where surgery is performed, or simply the office/clinic of a physician, dentist or veterinarian.

хирургия – медициналық мамандық. Хирургия патологиялық жағдайларды (мысалы, жарақат, ауру, зақым, қатерлі ісік) диагностикалау немесе емдеу, дене функцияларын өзгерту (мысалы, бариатриялық хирургиядағы гастробайпас сияқты абсорбцияның бұзылуы), эстетикалық түрін жақсарту немесе қалпына келтіру (косметикалық хирургия), немесе қажетсіз тіндерді (дене майы, бездер, іздер немесе тері тіркемелері) немесе шетелдік денелерді жою үшін қолмен және құралдармен жасалатын медициналық мамандық. Хирургия жасалатын субъект әдетте адам (яғни науқас), бірақ жануар да болуы мүмкін (яғни ветеринариялық хирургия). Хирургия жасау процесі хирургиялық процедура немесе хирургиялық операция деп аталады, немесе жай ғана "хирургия" немесе "операция" деп айтылады. Бұл контексте "операция жасау" етістігі хирургия жасауды білдіреді. "Хирургиялық" сөзі хирургияға қатысты мағынаны білдіреді, мысалы, хирургиялық құралдар, хирургиялық мекеме немесе хирургиялық медбике. Көптеген хирургиялық процедураларды екі оператор жасайды: операцияны жүргізетін хирург және операция кезінде қолмен көмектесетін хирургиялық ассистент. Қазіргі хирургиялық операцияларға әдетте хирург, хирургиялық ассистент, анестезиолог (көбінесе анестезиялық медбикемен бірге), стерильді құралдарды дайындаушы медбике, айналымдық медбике және хирургиялық технолог кіретін хирургиялық команда қажет. Сондай-ақ, жүрек-өкпелік айналымды талап ететін процедураларда перфузиолог та қатысады. Барлық хирургиялық процедуралар инвазивті болып саналады және пациенттің жазылуы үшін операциядан кейінгі күтім (кейде жансақтау бөлімінде) қажет. Операцияның ұзақтығы мамандыққа, жағдайдың сипатына, операция жасалатын дене мүшелеріне және процедураның жағдайына байланысты бірнеше минуттан ондаған сағатқа дейін созылуы мүмкін, бірақ көптеген операциялар бір реттік шара ретінде жоспарланады және олардың жалғасуы немесе қайталауы қажеттілігі көзделмейді. Британ тілінде "хирургия" термині операция жүргізілетін мекемеге немесе дәрігердің, стоматологтың немесе ветеринардың кабинетіне/клиникасына қатысты болуы мүмкін.

Анықтамалар

Жалпы ереже бойынша, егер процедура адамның тіндерін кесуді немесе бұрын алынған жараны жабуды қамтитын болса, ол хирургиялық болып есептеледі. Осы санатқа тікелей жатпайтын басқа процедуралар, мысалы, ангиопластика немесе эндоскопия, егер олар антисептикалық шаралар мен стерильдік өрістерді қолдану, седация/анестезия, алдын ала гемостаз, стандартты хирургиялық құралдар, тігістер салу немесе тігістермен жабыстыру сияқты «қалыпты» хирургиялық процедуралар немесе жағдайларды қамтитын болса, хирургия ретінде қарастырылуы мүмкін. Хирургияның барлық түрлері инвазивті процедуралар болып саналады; «инвазивті емес хирургия» деп аталатыны, дәлірек айтқанда, минималды инвазивті процедуралар деп аталуы керек, бұл әдетте табиғи тесіктерді пайдалануды (мысалы, көптеген урологиялық процедуралар) немесе алынатын құрылымға енбейтін процедураларды (мысалы, эндоскопиялық полиптерді кесу, резеңкелену, лазерлік көз хирургиясы), тері арқылы жасалатын процедураларды (мысалы, артроскопия, катетерлік абляция, ангиопластика және клапанпластика) немесе радиохирургиялық процедураларды (мысалы, ісікке сәулелену) білдіреді.

Терминология

Резекция және эксизиондық процедуралар кесілетін органды білдіретін префикстің басталуымен және -эктомия жұрнағымен аяқталады. Мысалы, асқазанның бір бөлігін алып тастау процедурасы субтотальді гастректомия деп аталады. Орган немесе тіндерді кесуді қамтитын процедуралар -отомиямен аяқталады. Лапаротомия – құрсақ қуысына кіру үшін құрсақ қабырғасын кесу арқылы жасалатын хирургиялық процедура. Аз инвазивті процедуралар, ендоскоп енгізілетін кішкентай тіліктерді қамтиды, және -оскопиямен аяқталады. Мысалы, құрсақ қуысындағы мұндай хирургия лапароскопия деп аталады. Денеде тұрақты немесе жартылай тұрақты ашылуды, яғни стоманы құру процедуралары -остомиямен аяқталады, мысалы, колостомия жасау, ішек пен құрсақ қабырғасын қосу. Бұл префикс екі ішкі органдардың арасындағы қосылыс үшін де қолданылады, мысалы, эзофагожеюностомия – қыртқан мен жегуном арасында жасалған қосылысты білдіреді. Пластикалық және реконструкциялық процедуралар қайта құрылатын дене бөлігінің атауымен басталады және -пластика жұрнағымен аяқталады. Мысалы, «rhino» префиксі «мұрынды» білдіреді, сондықтан ринопластика – мұрынды реконструкциялық немесе косметикалық хирургиясы. Пилоропластика – асқазан пилорының реконструкциясының бір түрі. Органның бұлшық қабаттарын кесуді қамтитын процедуралар -миотомиямен аяқталады. Пилоромиотомия – асқазан пилорының бұлшық қабаттарын кесу. Зақымдалған немесе бұрмаланған құрылымды жарақту -оррафиямен аяқталады. Бұл герниоррафияны да қамтиды, бұл жарық қыстыруды жарақтудың тағы бір атауы. Қайта операция, түзету немесе «қайта жасау» процедуралары – пациенттің күтіміне қатысты мәселені қайта қарау үшін операциядан кейін жоспарлы немесе жоспарланбаған түрде операциялыққа оралу. Қайта операция жасаудың жоспарланбаған себептері: операциядан кейінгі асқынулар, мысалы, қан кету немесе гематома пайда болуы, серома немесе абсцесс дамуы, анастомоздық ағу, дебридмент немесе экстирпация қажеттілігімен тіндердің некрозы, немесе қатерлі ісік болған жағдайда, жергілікті рецидивтің алдын алу үшін қайта экстирпация қажет болатын жақын немесе зақымдалған резекция шекаралары. Операцияны жедел кезеңде немесе айлар немесе жылдардан кейін қайта жасауға болады, егер операция көрсетілген мәселені шешпесе. Қайта операцияны кезең-кезеңмен жоспарлауға болады, онда процедураның компоненттері жеке анестезия астында орындалады және/немесе кері қайтарылады.

Resection and excisional procedures start with a prefix for the target organ to be excised (cut out) and end in the suffix ectomy. For example, removal of part of the stomach would be called a subtotal gastrectomy. Procedures involving cutting into an organ or tissue end in otomy. A surgical procedure cutting through the abdominal wall to gain access to the abdominal cavity is a laparotomy. Minimally invasive procedures, involving small incisions through which an endoscope is inserted, end in oscopy. For example, such surgery in the abdominal cavity is called laparoscopy. Procedures for formation of a permanent or semi permanent opening called a stoma in the body end in ostomy, such as creation of a colostomy, a connection of colon and the abdominal wall. This prefix is also used for connection between two viscera, such as how an esophagojejunostomy refers to a connection created between the esophagus and the jejunum. Plastic and reconstruction procedures start with the name for the body part to be reconstructed and end in plasty. For example, rhino is a prefix meaning "nose", therefore a rhinoplasty is a reconstructive or cosmetic surgery for the nose. A pyloroplasty refers to a type of reconstruction of the gastric pylorus. Procedures that involve cutting the muscular layers of an organ end in myotomy. A pyloromyotomy refers to cutting the muscular layers of the gastric pylorus. Repair of a damaged or abnormal structure ends in orraphy. This includes herniorrhaphy, another name for a hernia repair. Reoperation, revision, or "redo" procedures refer to a planned or unplanned return to the operating theater after a surgery is performed to re address an aspect of patient care. Unplanned reasons for reoperation include postoperative complications such as bleeding or hematoma formation, development of a seroma or abscess, anastomotic leak, tissue necrosis requiring debridement or excision, or in the case of malignancy, close or involved resection margins that may require re excision to avoid local recurrence. Reoperation can be performed in the acute phase, or it can be also performed months to years later if the surgery failed to solve the indicated problem. Reoperation can also be planned as a staged operation where components of the procedure are performed and/or reversed under separate anesthesia.

Орнату

Ауруханада жүргізілетін операцияда пациент операциядан кейін кем дегенде бір түн ауруханада жатады. Амбулаториялық операция аурухананың амбулаториялық бөлімшесінде немесе жеке амбулаториялық хирургия орталығында жасалады, ал пациент операция күні жұмыс аяқталған соң босатылады. Дәрігерлік кабинетте жасалатын операцияда пациент сол күні босатылады. Ауруханада қазіргі заманғы операциялар көбінесе операция залында хирургиялық аспаптар, операциялық үстел және басқа да жабдықтарды пайдалана отырып жүргізіледі. 2012 жылы АҚШ-та аналық және жаңа туған нәрестелік емес жағдайлар бойынша ауруханаға жатқандардың төрттен бірінен астамы және ауруханалық шығындардың жартысы операция залында (ОР) жасалған процедураларды қамтыды. Хирургияда қолданылатын орта және процедуралар асептикалық техника қағидаларымен реттеледі: "стерильді" (микроорганизмдерден таза) заттарды "стерильді емес" немесе "зарарланған" заттардан қатаң түрде бөлу. Барлық хирургиялық құралдар стерильденуі керек, егер құрал зақымдалса (мысалы, стерильді емес жағдайда ұсталса немесе стерильді емес бетке тисе) оны ауыстыру немесе қайта стерильдеу қажет. Операциялық бөлім қызметкерлері стерильді киім (скраб, скраб шапқысы, стерильді хирургиялық халат, стерильді латекс немесе латекс емес полимер қолғаптар және хирургиялық маска) киюі керек, және әрбір процедурадан бұрын бекітілген дезинфекциялық құралмен қолдарын және қолын мұқият жууы керек.

Операция алдындағы күтім

Операция алдында адам медициналық тексеруден өтеді, операцияға дейінгі белгілі бір сынақтар тапсырады және оның физикалық жағдайы ASA физикалық жағдайының жіктелу жүйесі бойынша бағаланады. Егер осы нәтижелер қанағаттандырса, операцияны қажет ететін адам келісім формасына қол қояды және хирургиялық рұқсат алады. Егер процедура кезінде көп қан кетуі күтілсе, операциядан бірнеше апта бұрын өзінің қанын беруге болады. Егер операция ас қорыту жүйесіне қатысты болса, операция жасалатын адамға процедурадан бір күн бұрын полиэтиленгликоль ерітіндісін ішіп, ішекті тазалау нұсқауы берілуі мүмкін. Операцияға дайындалып жатқан адамдарға тамақ пен су ішуден бас тарту ұсынылады (процедурадан бір күн бұрын түнгі сағат 12-ден кейін тамақ ішуге тыйым салынады), бұл асқазан ішіндегілердің операцияға дейінгі дәрілерге тигізетін әсерін азайту және процедура кезінде немесе одан кейін құсу қаупін төмендету үшін жасалады. Дегенмен, медициналық мамандар ұйымдары ешқандай ерекшеліктері жоқ медициналық тарихы бар және физикалық тексеру кезінде кеуде рентгеніне қажеттілік байқалмаған адамдарға операция алдында рентген түсіруді қажетсіз деп санайды.

Операцияға дайындық

Хирургиялық командаға хирург, анестезиолог, қабылдау мейірбикесі, «скраб-техник» немесе хирургиялық техник, сондай-ақ қажетті құрал-жабдықтар мен материалдарды ұсынып отыратын басқа да көмекшілер кіруі мүмкін. Келісімді клиникада немесе жедел жәрдемде талқылауға болады, бірақ операцияға дейінгі дайындық бөлімінде құжаттар қарастырылады және пациенттің туыстары хирургиялық командамен таныса алады. Операцияға дейінгі дайындық бөліміндегі медбикелер пациент туралы тапсырыстарды растайды және операция алдында пациенттің туыстарының қосымша сұрақтарына жауап береді. Операцияға дайындалып жатқан адам операция алдындағы дайындық бөлімінде көше киімдерін ауыстырып, бұрынғы келісім процесінде талқыланған операцияның егжей-тегжейін растау сұралады. Көрсеткіштер тіркеледі, перифериялық веналық катетер орнатылады және операцияға дейінгі дәрілер (антибиотиктер, седативтер және т.б.) беріледі. Пациент операциялық бөлмеге кіргеннен кейін тиісінше анестезияланады, содан кейін команда пациентті хирургиялық позицияға жатқызады. Егер операциялық аймақта шаш болса, оны қырқып тастайды (ұстарамен емес). Операциялық алаңдағы тері беті антисептикпен (әдетте спирттегі хлоргексидин глюконат, себебі ол инфекция қаупін азайтуда повидон йодтан екі есе тиімді) тазартылып, дайындалады. Операциялық алаңның шекарасын стерильді маталармен жабады. Процедура түріне байланысты, басқа жаққа қаратылған маталар төсек басына жақын орналасқан екі тіреуге бекітіліп, «эфирлік экран» құрайды, ол анестезиологтың жұмыс аймағын (стерильді емес) операциялық алаңнан (стерильді) бөліп тұрады. Анестезия кесу, тіндерді манипуляциялау, жылу энергиясын қолдану және тігуден туындаған ауырсынуды болдырмау үшін қолданылады. Операция түріне байланысты анестезия жергілікті, аймақтық немесе жалпы анестезия түрінде берілуі мүмкін. Операциялық орын тым үлкен немесе жергілікті блокадаға тым терең болған жағдайда, омыртқа анестезиясы қолданылуы мүмкін, бірақ жалпы анестезия қажет болмауы да мүмкін. Жергілікті және омыртқа анестезиясымен операциялық орын анестезияланады, бірақ пациент есін сақтап немесе жеңіл седацияланған күйде болуы мүмкін. Ал жалпы анестезия операция кезінде пациентті есінен айырып, салқындатып тастауы мүмкін. Пациенттің тыныс жолын қорғау үшін интубация жасайды және жасанды тыныс алу аппаратына қосады, ал анестезия инъекциялық және ингаляциялық препараттардың үйлесімімен жасалады. Хирургиялық әдіс пен анестезия техникасын таңдау көрсетілген мәселені шешуге, асқынулар қаупін азайтуға, қалпына келу уақытын оңтайландыруға және хирургиялық стресске реакцияны шектеуге бағытталған.

A surgical team may include a surgeon, anesthetist, a circulating nurse, and a "scrub tech", or surgical technician, as well as other assistants who provide equipment and supplies as required. While informed consent discussions may be performed in a clinic or acute care setting, the pre operative holding area is where documentation is reviewed and where family members can also meet the surgical team. Nurses in the preoperative holding area confirm orders and answer additional questions of the family members of the patient prior to surgery. In the pre operative holding area, the person preparing for surgery changes out of their street clothes and are asked to confirm the details of his or her surgery as previously discussed during the process of informed consent. A set of vital signs are recorded, a peripheral IV line is placed, and pre operative medications (antibiotics, sedatives, etc.) are given. When the patient enters the operating room and is appropriately anesthetized, the team will then position the patient in an appropriate surgical position. If hair is present at the surgical site, it is clipped (instead of shaving). The skin surface within the operating field is cleansed and prepared by applying an antiseptic (typically chlorhexidine gluconate in alcohol, as this is twice as effective as povidone iodine at reducing the risk of infection). Sterile drapes are then used to cover the borders of the operating field. Depending on the type of procedure, the cephalad drapes are secured to a pair of poles near the head of the bed to form an "ether screen", which separate the anesthetist/anesthesiologist's working area (unsterile) from the surgical site (sterile). Anesthesia is administered to prevent pain from the trauma of cutting, tissue manipulation, application of thermal energy, and suturing. Depending on the type of operation, anesthesia may be provided locally, regionally, or as general anesthesia. Spinal anesthesia may be used when the surgical site is too large or deep for a local block, but general anesthesia may not be desirable. With local and spinal anesthesia, the surgical site is anesthetized, but the person can remain conscious or minimally sedated. In contrast, general anesthesia may render the person unconscious and paralyzed during surgery. The person is typically intubated to protect their airway and placed on a mechanical ventilator, and anesthesia is produced by a combination of injected and inhaled agents. The choice of surgical method and anesthetic technique aims to solve the indicated problem, minimize the risk of complications, optimize the time needed for recovery, and limit the surgical stress response.

Операциядан кейінгі күтім

Операция аяқталғаннан кейін пациент анестезиядан кейінгі күтім бөліміне ауыстырылып, қатаң бақылауда ұсталады. Пациент анестезиядан толыққандай жазылған деп есептелген кезде, ол аурухананың басқа бөліміндегі хирургиялық палатаға немесе үйге жіберіледі. Операциядан кейінгі кезеңде пациенттің жалпы жағдайы, процедураның нәтижесі бағаланып, хирургиялық жара инфекция белгілеріне тексеріледі. Операциядан кейінгі асқынуларға иммундық тапшылық және семіздік сияқты бірнеше тәуекел факторлары байланысты. Семіздік ұзақ уақыттан бері хирургиялық араласудан кейінгі жағымсыз нәтижелердің тәуекел факторы болып саналады. Ол семіздікпен байланысты гиповентиляция синдромы, ателектаз және өкпе эмболиясы, нашар кардиоваскулярлық әсерлер және жараның жазылуындағы қиындықтар сияқты көптеген аурулармен байланысты. Егер алынатын тігіс қолданылса, олар операциядан кейін 7-10 күннен кейін немесе жара толыққандай жазылғаннан кейін алынып тасталады. Жазылу кезінде хирургиялық жарадан қанды немесе сұйықтықты шығару үшін хирургиялық дренаждар қажет болуы мүмкін. Көбінесе бұл дренаждар ағын азайғанша орналасқан күйінде қалады, содан кейін алынып тасталады. Бұл дренаждар бітелуі мүмкін, бұл абсцесске әкелуі мүмкін. Операциядан кейінгі терапияға химиотерапия, сәулелік терапия немесе трансплантацияға арналған иммуносупрессивтік препараттар сияқты адъювантты емдеулер кіруі мүмкін. Операциядан кейінгі жүрек айну мен құсу (PONV) үшін, дәрі-дәрмектермен қатар, физиологиялық сарысу, су, бақыланатын тыныс алу және ароматерапия сияқты ерітінділерді қолдануға болады. Қалпына келтіру кезеңінде және одан кейін қосымша зерттеулер немесе оңалту шаралары тағайындалуы мүмкін. Операциядан кейінгі күтімге қатысты жаңа философия – ерте қозғалыс. Қозғалыс – пациенттің орыннан тұрып, қозғалуына мүмкіндік беру. Бұл жай ғана отыру немесе айналу сияқты қарапайым нәрсе болуы мүмкін. Мақсат – пациентті мүмкіндігінше ертерек қозғалту. Бұл пациенттің ауруханада жату мерзімін қысқартуға көмектеседі. Ауруханада жату мерзімі – пациент операциядан кейін ауруханада қанша уақыт өткізетіні. Жақында жүргізілген омыртқа декомпрессиясы бойынша зерттеуде пациенттің ауруханада жату мерзімі 1-3 күнге қысқарды. Хирургиялық жараларға инфекция деңгейін төмендету үшін антибиотиктерді қолданудың тиімділігі күмәнді. Антибиотик майлары теріні тітіркендіруі мүмкін, жазылу процесін баяулатуы және контактты дерматит пен антибиотиктерге төзімділік қаупін арттыруы мүмкін. Сондай-ақ, зерттеуде жергілікті антибиотиктердің терідегі жергілікті реакциялардың немесе антибиотиктерге төзімділіктің пайда болу қаупін арттыратынына нақты дәлелдер табылған жоқ. Ұлттық әкімшілік деректерді ретроспективті талдау арқылы, жоспарлы хирургиялық процедураның күні мен өлім-жітім арасындағы байланыс, аптаның соңында және демалыс күндері жүргізілетін процедураларда тәуекелдің жоғары екенін көрсетеді. Жұма күні жүргізілген процедураларды демалыс күндері жүргізілген процедуралармен салыстырғанда өлімге ұшырау ықтималдығы 44% және 82% жоғары болды. Бұл "апта күні әсері" бірнеше факторларға байланысты болуы мүмкін, соның ішінде демалыс күндері қызметтердің нашар болуы және демалыс күндері қызметкерлердің саны мен тәжірибесінің төмендеуі. Операциядан кейінгі ауырсыну операция жасаған адамдардың шамамен 80% -ын қамтиды. Операциядан кейін ауырсыну күтіледі, бірақ операциядан кейін бірден ауырсынуды тиімді түрде емдемеуге болатындығына қатысты дәлелдер көбейіп келеді. Операциядан кейін тиімді бақыланбаған ауырсынудың жиілігі барлық хирургиялық салалар бойынша 25,1% -дан 78,4% -ға дейін ауыспайды. Операциядан бұрын (преэмптивті) опиоидтық ауырсынуға қарсы препараттарды беру операциядан кейінгі ауырсынуды және қажетті препараттардың мөлшерін азайтатынын анықтау үшін жеткілікті дәлелдер жоқ. Сонымен қатар, операция жасаған пациенттердің ауруханадан шыққаннан кейін толыққандай жазылмауы анықталды.

After completion of surgery, the person is transferred to the post anesthesia care unit and closely monitored. When the person is judged to have recovered from the anesthesia, he/she is either transferred to a surgical ward elsewhere in the hospital or discharged home. During the post operative period, the person's general function is assessed, the outcome of the procedure is assessed, and the surgical site is checked for signs of infection. There are several risk factors associated with postoperative complications, such as immune deficiency and obesity. Obesity has long been considered a risk factor for adverse post surgical outcomes. It has been linked to many disorders such as obesity hypoventilation syndrome, atelectasis and pulmonary embolism, adverse cardiovascular effects, and wound healing complications. If removable skin closures are used, they are removed after 7 to 10 days post operatively, or after healing of the incision is well under way. It is not uncommon for surgical drains to be required to remove blood or fluid from the surgical wound during recovery. Mostly these drains stay in until the volume tapers off, then they are removed. These drains can become clogged, leading to abscess. Postoperative therapy may include adjuvant treatment such as chemotherapy, radiation therapy, or administration of medication such as anti rejection medication for transplants. For postoperative nausea and vomiting (PONV), solutions like saline, water, controlled breathing placebo and aromatherapy can be used in addition to medication. Other follow up studies or rehabilitation may be prescribed during and after the recovery period. A recent post operative care philosophy has been early ambulation. Ambulation is getting the patient moving around. This can be as simple as sitting up or even walking around. The goal is to get the patient moving as early as possible. It has been found to shorten the patient's length of stay. Length of stay is the amount of time a patient spends in the hospital after surgery before they are discharged. In a recent study done with lumbar decompressions, the patient's length of stay was decreased by 1–3 days. The use of topical antibiotics on surgical wounds to reduce infection rates has been questioned. Antibiotic ointments are likely to irritate the skin, slow healing, and could increase risk of developing contact dermatitis and antibiotic resistance. The review also did not find conclusive evidence to suggest that topical antibiotics increased the risk of local skin reactions or antibiotic resistance. Through a retrospective analysis of national administrative data, the association between mortality and day of elective surgical procedure suggests a higher risk in procedures carried out later in the working week and on weekends. The odds of death were 44% and 82% higher respectively when comparing procedures on a Friday to a weekend procedure. This "weekday effect" has been postulated to be from several factors including poorer availability of services on a weekend, and also, decrease number and level of experience over a weekend. Postoperative pain affects an estimated 80% of people who underwent surgery. While pain is expected after surgery, there is growing evidence that pain may be inadequately treated in many people in the acute period immediately after surgery. It has been reported that incidence of inadequately controlled pain after surgery ranged from 25.1% to 78.4% across all surgical disciplines. There is insufficient evidence to determine if giving opioid pain medication pre emptively (before surgery) reduces postoperative pain the amount of medication needed after surgery. Moreover, it has been identified that patients who have undergone surgery are often not fully recovered on discharge.

Америка Құрама Штаттары

2011 жылы АҚШ ауруханаларында 38,6 миллион ауруханаға жатқан жағдайдың 29%-ы кем дегенде бір операциялық араласуды қамтыды. Бұл жағдайлар аурухана шығындарының жалпы 387 миллиард долларының 48%-ын құрады. 2001 жылдан 2011 жылға дейін операциялардың жалпы саны тұрақты болды. 2011 жылы АҚШ ауруханаларында 15 миллионнан астам операция жасалды. 2003 жылдан 2011 жылға дейінгі деректер АҚШ ауруханаларындағы шығындар хирургиялық қызмет көрсету желісі үшін ең жоғары екенін көрсетті; 2003 жылы хирургиялық қызмет көрсету желісінің шығындары 17 600 доллар болды және 2013 жылы 22 500 долларға жетеді деп күтілуде. 2012 жылы АҚШ-та ауруханаға жатқан кезде жеке сақтандыру хирургиялық шығындардың ең үлкен үлесін құрады. 2012 жылы АҚШ-тағы аурухана шығындары хирургиялық жағдайлар үшін ең жоғары болды. Бір қанағаттану шкаласы бес өлшемді пайдаланады: қасақана салмақ жоғалту, бұлшық әлсіздігі, шаршау, төмен физикалық белсенділік және баяу жүру жылдамдығы. Денсаулығы жақсы адам 0 ұпай алады, ал өте осал адам 5 ұпай алады. Осал емес қарттармен салыстырғанда, орташа осалдығы бар (2 немесе 3 ұпай) адамдар операциядан кейінгі асқынуларға екі есе көп ұшырайды, ауруханада 50%-ға көп уақыт өткізеді және үйлеріне емес, білікті күтім көрсету орталықтарына жіберу ықтималдығы үш есе жоғары. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) үшінші бас директоры Хафдан Т. Малер 1980 жылы Халықаралық хирургтар колледжінің Дүниежүзілік конгресінде сөйлеген сөзінде хирургия мен хирургиялық көмек арасындағы теңсіздіктерге алғашқы назар аударды, ол: «әлем халқының басым көпшілігі білікті хирургиялық көмекке қол жеткізе алмайды және оны шешу үшін аз жұмыс жасалып жатыр» деді. Осылайша, хирургиялық көмек жаһандық денсаулық сақтаудың «назарына алынбаған баласы» деп сипатталды, бұл терминді Пол Фармер осы саладағы жұмыстың шұғыл қажеттілігін көрсету үшін енгізді. Сонымен қатар, Дүниежүзілік банктің бұрынғы президенті Джим Янг Ким 2014 жылы «хирургия денсаулық сақтаудың ажырамас және маңызды бөлігі және барлық адамға қолжетімді денсаулық сақтауға қарай прогреске» жатады деп мәлімдеді. 2015 жылы Lancet Global Surgery Commission (LCoGS) «Global Surgery 2030: evidence and solutions for achieving health, welfare, and economic development» атты маңызды есеп жариялады, онда төмен және орташа табысты елдердегі (LMIC) хирургиялық аурулардың үлкен, бұрыннан бар жүгі және 2030 жылға қарай қауіпсіз хирургияға әмбебап қолжетімділікті арттырудың болашақ бағыттары сипатталды. Комиссия шамамен 5 миллиард адамның қауіпсіз және қолжетімді хирургиялық және анестезиялық көмекке қол жеткізе алмайтынын және емдеуге болатын хирургиялық жағдайлардан туындаған аурулар мен өлім-жітімнің алдын алу үшін жыл сайын 143 миллион қосымша процедуралар қажет екенін, сондай-ақ 2030 жылға қарай экономикалық өнімділікте 12,3 триллион долларлық шығынға тап болатынын атап өтті. Ол лапаротомия, кесарево қимыл, ашық сынықтарға арналған күтім сияқты Bellwether процедуралары бойынша қабілеттілікті едәуір арттыру қажеттігін атап өтті, бұл бірінші деңгейдегі ауруханалар қамтамасыз етуі тиіс ең төменгі деңгейдегі көмек болып саналады. Пациенттерге қаржылық әсері тұрғысынан алғанда, хирургиялық және анестезиялық көмектің жетіспеушілігі жыл сайын 33 миллион адамның денсаулық сақтау шығындарына апатты жағдайға түсуіне әкелді. LCoGS-тің шақыруына жауап ретінде Дүниежүзілік денсаулық сақтау ассамблеясы 2015 жылы WHA68.15 қарарын қабылдады, онда «Жедел және қажетті хирургиялық көмек пен анестезияны әмбебап денсаулық сақтаудың құрамдас бөлігі ретінде нығайту» делінген. Бұл ДДҰ-ны бүкіл әлемде хирургиялық және анестезиялық көмекті күшейтуге басымдық беруге ғана емес, сонымен қатар мүше мемлекеттердің үкіметтеріне хирургиялық және анестезиялық қабілеттілікті жедел арттыру қажеттігін мойындауға итермеледі. Сонымен қатар, Дүниежүзілік банк 2015 жылы жариялаған «Ауыруларды бақылаудың басымдықтары» (DCP3) кітабының үшінші басылымы хирургияны маңызды деп жариялады және хирургиялық қабілеттілікті дамытуға арналған толық томды қамтыды. ДДҰ мен Дүниежүзілік банктің деректері хирургиялық көмекке қол жеткізуді қамтамасыз ету үшін инфрақұрылымды кеңейту, қазіргі уақытта шектеулі немесе мүлдем жоқ аймақтарда, хирургиялық емнің жоқтығынан туындаған аурулар мен өлім-жітімге қарағанда төмен шығынды шара екенін көрсетеді. Шын мәнінде, жүйелі шолу хирургиялық араласулардың шығын тиімділігінің көрсеткіші – жұмсалған долларларға шаққанда сақталған DALY – ауыз регидратациялық терапиясы, балаға сүтпен қоректенуді қолдау және тіпті ВИЧ/СИТС-ке қарсы ретровирустық терапиясы сияқты ірі денсаулық сақтау араласуларымен салыстырылатын немесе олардан асып түсетінін көрсетті. Бұл жайт LMIC елдерінде хирургиялық көмекке қарсы кең таралған қате түсінікке қарсы тұрды. Осы жаңадан оянған жаһандық хирургиялық көмекке деген міндеттемеден туындаған маңызды саяси құрылым – Ұлттық хирургиялық, босандыру және анестезиялық жоспар (NSOAP). NSOAP хирургиялық көмекке қабілеттілікті арттыруға бағытталған саясатты нақты қадамдармен байланыстырады: (1) базалық көрсеткіштерді талдау, (2) жергілікті жақтастармен серіктестік, (3) кең мүдделі тараптарды тарту, (4) консенсусқа келу және идеяларды синтездеу, (5) тілді жетілдіру, (6) шығындарды есептеу, (7) тарату және (8) іске асыру. Бұл тәсіл кеңінен қабылданып, халықаралық серіктестер мен жергілікті институттар мен үкіметтер арасындағы басшылық қағидалар ретінде қызмет етті. Сәтті іске асырулар ұзақ мерзімді мониторинг, сапаны жақсарту және саяси және қаржылық қолдау тұрақтылығын қамтамасыз етті. Адамның денсаулыққа құқығын ICESCR 12.1 және 12.2 баптары «әрбір адамның ең жоғары деңгейде физикалық және психикалық денсаулықты қамтамасыз ету құқығы» ретінде анықтайды. 2000 жылдың тамызындағы Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар жөніндегі БҰҰ комитеті (CESCR) мұны «жоғары деңгейде денсаулықты қамтамасыз етуге қажетті жағдайлар, тауарлар, қызметтерге қол жеткізу құқығы» деп түсіндірді. Осыған байланысты хирургиялық көмекті оң құқық ретінде қарастыруға болады – қорғаушы денсаулық сақтауға құқық. Кейіннен бұл «шұғыл босандыру қызметтерін жақсартуға қатысты шараларды талап етеді» деп түсіндірілді және 2000 жылғы түсіндірмеде «жарақаттар мен мүгектіктің тиісті емдеуі үшін негізгі алдын алу, емдеу қызметтеріне уақтылы қол жеткізуді» қамтиды деп түсіндірілді. Босандыру көмегі репродуктивтік құқықтармен тығыз байланысты, оған репродуктивтік денсаулыққа қол жеткізу де кіреді. Бұл 2005 жылы ДДҰ-ның Шұғыл және қажетті хирургиялық көмек жөніндегі жаһандық бастамасын құруда, 2013 жылы Lancet Global Surgery Commission құруда, 2015 жылы Дүниежүзілік банктің «Essential Surgery» атты «Ауыруларды бақылаудың басымдықтары» жобасының 1-томын жариялауда және 2015 жылы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ассамблеясының 68.15 қарарының қабылдануында көрініс тапты, ол «Шұғыл және қажетті хирургиялық көмек пен анестезияны әмбебап денсаулық сақтаудың құрамдас бөлігі ретінде нығайту» туралы мәлімдеді. бас сүйегіне тесік жасайды немесе қасып алады, осылайша қоршаған dura mater-ді ашып, бас ішілік қысыммен және басқа да аурулармен байланысты денсаулық проблемаларын емдеу үшін.

In 2011, of the 38.6 million hospital stays in U. S. hospitals, 29% included at least one operating room procedure. These stays accounted for 48% of the total $387 billion in hospital costs. The overall number of procedures remained stable from 2001 to 2011. In 2011, over 15 million operating room procedures were performed in U. S. hospitals. Data from 2003 to 2011 showed that U. S. hospital costs were highest for the surgical service line; the surgical service line costs were $17,600 in 2003 and projected to be $22,500 in 2013. For hospital stays in 2012 in the United States, private insurance had the highest percentage of surgical expenditure. in 2012, mean hospital costs in the United States were highest for surgical stays. One frailty scale uses five items: unintentional weight loss, muscle weakness, exhaustion, low physical activity, and slowed walking speed. A healthy person scores 0; a very frail person scores 5. Compared to non frail elderly people, people with intermediate frailty scores (2 or 3) are twice as likely to have post surgical complications, spend 50% more time in the hospital, and are three times as likely to be discharged to a skilled nursing facility instead of to their own homes. Halfdan T. Mahler, the 3rd Director General of the World Health Organization (WHO), first brought attention to the disparities in surgery and surgical care in 1980 when he stated in his address to the World Congress of the International College of Surgeons, "'the vast majority of the world's population has no access whatsoever to skilled surgical care and little is being done to find a solution. As such, surgical care globally has been described as the 'neglected stepchild of global health,' a term coined by Paul Farmer to highlight the urgent need for further work in this area. Furthermore, Jim Young Kim, the former President of the World Bank, proclaimed in 2014 that "surgery is an indivisible, indispensable part of health care and of progress towards universal health coverage." In 2015, the Lancet Commission on Global Surgery (LCoGS) published the landmark report titled "Global Surgery 2030: evidence and solutions for achieving health, welfare, and economic development", describing the large, pre existing burden of surgical diseases in low and middle income countries (LMICs) and future directions for increasing universal access to safe surgery by the year 2030. The Commission highlighted that about 5 billion people lack access to safe and affordable surgical and anesthesia care and 143 million additional procedures were needed every year to prevent further morbidity and mortality from treatable surgical conditions as well as a $12.3 trillion loss in economic productivity by the year 2030. It emphasized the need to significantly improve the capacity for Bellwether procedures – laparotomy, caesarean section, open fracture care – which are considered a minimum level of care that first level hospitals should be able to provide in order to capture the most basic emergency surgical care. In terms of the financial impact on the patients, the lack of adequate surgical and anesthesia care has resulted in 33 million individuals every year facing catastrophic health expenditure – the out of pocket healthcare cost exceeding 40% of a given household's income. In alignment with the LCoGS call for action, the World Health Assembly adopted the resolution WHA68.15 in 2015 that stated, "Strengthening emergency and essential surgical care and anesthesia as a component of universal health coverage." This not only mandated the WHO to prioritize strengthening the surgical and anesthesia care globally, but also led to governments of the member states recognizing the urgent need for increasing capacity in surgery and anesthesia. Additionally, the third edition of Disease Control Priorities (DCP3), published in 2015 by the World Bank, declared surgery as essential and featured an entire volume dedicated to building surgical capacity. Data from WHO and the World Bank indicate that scaling up infrastructure to enable access to surgical care in regions where it is currently limited or is non existent is a low cost measure relative to the significant morbidity and mortality caused by lack of surgical treatment. In fact, a systematic review found that the cost effectiveness ratio – dollars spent per DALYs averted – for surgical interventions is on par or exceeds those of major public health interventions such as oral rehydration therapy, breastfeeding promotion, and even HIV/AIDS antiretroviral therapy. This finding challenged the common misconception that surgical care is financially prohibitive endeavor not worth pursuing in LMICs. A key policy framework that arose from this renewed global commitment towards surgical care worldwide is the National Surgical Obstetric and Anesthesia Plan (NSOAP). NSOAP focuses on policy to action capacity building for surgical care with tangible steps as follows: (1) analysis of baseline indicators, (2) partnership with local champions, (3) broad stakeholder engagement, (4) consensus building and synthesis of ideas, (5) language refinement, (6) costing, (7) dissemination, and (8) implementation. This approach has been widely adopted and has served as guiding principles between international collaborators and local institutions and governments. Successful implementations have allowed for sustainability in terms of longterm monitoring, quality improvement, and continued political and financial support. The ICESCR Article 12.1 and 12.2 define the human right to health as "the right of everyone to the enjoyment of the highest attainable standard of physical and mental health" In the August 2000, the UN Committee on Economic, Social and Cultural Rights (CESCR) interpreted this to mean "right to the enjoyment of a variety of facilities, goods, services, and conditions necessary for the realization of the highest attainable health". Surgical care can be thereby viewed as a positive right – an entitlement to protective healthcare. which was subsequently interpreted to mean "requiring measures to improve emergency obstetric services". and is interpreted in the 2000 comment to include timely access to "basic preventative, curative services for appropriate treatment of injury and disability.". Obstetric care shares close ties with reproductive rights, which includes access to reproductive health. This is reflected in the establishment of the WHO Global Initiative for Emergency and Essential Surgical Care in 2005, the 2013 formation of the Lancet Commission for Global Surgery, the 2015 World Bank Publication of Volume 1 of its Disease Control Priorities Project "Essential Surgery", and the 2015 World Health Assembly 68.15 passing of the Resolution for Strengthening Emergency and Essential Surgical Care and Anesthesia as a Component of Universal Health Coverage. in which a hole is drilled or scraped into the skull, thus exposing the dura mater in order to treat health problems related to intracranial pressure and other diseases.

Ежелгі Мысыр

Тарихқа дейінгі хирургиялық әдістер ежелгі Мысырда кездеседі, онда шамамен б.з.д. 2650 жылға жатқан жақ сүйегінің алғашқы молярдың түбірінен төмен екі тесігі бар, бұл іріңді тісті дренаж жасауды көрсетеді. Ежелгі Мысырдың хирургиялық мәтіндері шамамен 3500 жыл бұрын жазылған. Хирургиялық операцияларды дін қызметкерлері жүргізген, олар қазіргідей медициналық емдеулерге маманданған және жараларды жабу үшін тігіс қолданған. Жұқпалы аурулар балмен емделген.

Үндістан

Индус өзені аңғарындағы 9 мың жылдық тарихқа ие ежелгі адамның қаңқа қалдықтары тістерге тесік ашылғандығын көрсетеді. Сушрута Самхита – белгілі ең көне хирургиялық мәтіндердің бірі және оның мерзімі көбінесе б.з.д. I мыңжылдыққа жатады. Онда көптеген ауруларды қарап тексеру, диагноз қою, емдеу және олардың барысын болжау, сондай-ақ әртүрлі косметикалық хирургия, пластикалық хирургия және ринопластика процедуралары туралы толыққанды мәліметтер келтірілген.

Шри-Ланка

1982 жылы археологтар Полоннарувада орналасқан, "Алахана Пиривена" деп аталатын ежелгі жерді қазып зерттеген кезде маңызды дәлелдер тапты. Осы орында ежелгі аурухананың қираған қалдықтары табылды. Аурухана ғимаратының ені 147,5 фут, ал ұзындығы 109,2 фут болған. Қазылымдар барысында күрделі хирургиялық операциялар үшін қолданылған құралдар, оның ішінде қысқыштар, қайшылар, зерттегіштер, ланцеттер және скальпельдер табылған. Табылған құралдардың жасалған мерзімі біздің эрамыздың 11 ғасырына дейін жетеді.

Ежелгі және ортағасырлық Грекия

Ежелгі Грецияда емші құдай Асклепийге (Ασκληπιεία, жекеше Асклепион Асклепион) арналған ғибадатханалар медициналық кеңес, диагноз қою және емдеу орталықтары ретінде жұмыс істеді. Эпидавр Асклепионда тіркелген кейбір хирургиялық емдеулер, мысалы, іш қуысы абсцесін ашу немесе жарақаттанған сыртқы денені алып тастау, сол кезде орындалған болуы мүмкін. 1991 жылы Грециядағы Полистилон бекінісінде зерттеушілер 14 ғасырға жататын Византия сарбазының басын тапты. Төменгі жақ сүйегін талдау сарбаз тірі кезінде ауыр түрде сынған жақ сүйегіне операция жасалғанын және ол жазылғанша қайтадан біріктірілгенін көрсетті.

Ислам әлемі

Исламның алтын ғасырында, көбінесе Пауль Аэгинаның «Прагматия» еңбегіне негізделген, Альбукасистің (Абу әл-Касим Халаф ибн әл-Аббас әл-Захрави) жазбалары зор ықпалға ие болды. Аль-Захрави – Кордоба қаласының Захра шағын ауданында тәжірибе жасаған, андалузиялық араб дәрігері және ғалымы. Әл-Захрави ауруларды қайнату арқылы емдеуде мамандық танытқан. Ол несеп жолының ішкі құрылысын қарау, сондай-ақ жұтқыншақтан, құлақтан және басқа да дене мүшелерінен шет заттарды алып тастау мақсатында бірнеше хирургиялық құралдар ойлап тапты. Ол түрлі канюляларды бейнелеуге және темір түтік пен каустикалық металлдан жасалған бұрғы ретінде емдік қолдануға алғашқы болып көшкен. Ол гинекомастияны емдеу үшін мамопластиканы азайтуға жасалған алғашқы тырысқандық және сүт безі қатерлі ісігін емдеу үшін жасалған алғашқы мастэктомия ретінде қарастырылатын процедураны сипаттады. Ол сондай-ақ алғашқы қалқанша безін алып тастау операциясын жүргізгенімен де белгілі. Аль-Захрави нейрохирургия және неврологиялық диагностика салаларын дамытып, бас жарақаттарын, бас сүйегінің сынықтарын, омыртқа жарақаттарын, гидроцефалияны, субдуральдық эффузияны және бас ауруын емдеуге үлкен үлес қосты. Аль-Захрави гидроцефалияға жасалатын операцияның алғашқы клиникалық сипаттамасын берді, ол гидроцефалиямен ауырған балалардағы беткі ми сұйығын шығаруды нақты сипаттады.

Ерте заманауи Еуропа

Еуропада хирургтардың тәжірибеге кіріспес бұрын көп жыл бойы формалды оқудан өтуі қажеттігі арта түсті; Монпелье, Падуа және Болонья сияқты университеттер ерекше танымал болды. 12 ғасырда Рожерий Салернитан өзінің «Хирургия» еңбегін жазып, қазіргі батыс хирургиялық нұсқаулықтарының негізін қалады. Шаштараз-хирургтар көбінесе жаман беделге ие болды, және бұл бедел академиялық хирургияның медицинаның жеке мамандығы ретінде, қосымша сала емес, дамуына дейін жақсармады. Асептика және т.б. хирургияның негізгі принциптері Халстед принциптері деп аталады. Осы кезеңде хирургия өнерінде маңызды жетістіктер болды. Падуа университетінің анатомия профессоры Андреас Везалий, Галленнің еңбектеріне негізделген классикалық медицина мен анатомиядан тәжірибелік диссекцияға көшудегі Ренессанс кезеңінің маңызды тұлғасы болды. «De humani corporis fabrica» атты анатомиялық еңбектерінде ол Галленнің көптеген анатомиялық қателіктерін ашты және барлық хирургтар өздері практикалық диссекциялар жасау арқылы оқуы керек деп ұсынды. Бұл дәуірдегі екінші маңызды тұлға – 1530 жылдардан 1590 жылы қайтыс болғанға дейін француз армиясының хирургы Амброаз Паре (кейде «Амброз» деп те жазылады). Ұрыс даласында оқ жараларын қайнаған маймен күйдіру практикасы болған, бұл өте қауіпті және ауыртпалы процедура еді. Паре жұмыртқа сарысы, раушан майы және терпентиннен жасалған, азырақ тітіркендіретін жұмсартқыш қолдана бастады. Ол сондай-ақ ампутация кезінде қан тамырларын тиімді байлаудың жаңа әдістерін сипаттады.

Қазіргі заманғы хирургия

Еуропадағы Ағарту дәуірінде хирургия ғылыми негізде қалыптасты. Бұл салада маңызды рөл атқарған шотландтық хирург Джон Хантер, қазіргі заманғы ғылыми хирургияның әкесі саналады. Ол ғылымға эмпирикалық және эксперименттік тәсіл қолданды және зерттеулері мен жазба еңбектерінің жоғары сапасымен Еуропа бойынша танымал болды. Хантер хирургиялық білімді бастапқыдан құрастырды; басқалардың айғақтарына сүйенуден бас тартып, мәселенің мәнін анықтау үшін өзіндік хирургиялық тәжірибелер жүргізді. Салыстырмалы талдауды жеңілдету үшін ол ең қарапайым өсімдіктер мен жануарлардан бастап адамға дейін 13 000-нан астам жеке мүшелер жүйесінің үлгілерін жинады. Ол венериялық аурулар туралы білімді кеңейтіп, көптеген жаңа хирургиялық әдістерді енгізді, соның ішінде Ахилл сіңірінің зақымдануын емдеудің жаңа әдістері және аневризма кезінде артерияларды байлаудың тиімді тәсілі. Ол патологияның маңыздылығын, инфекцияның таралу қаупін, жараның қабынуы, сүйек зақымдануы және тіпті туберкулездің араласудан алынған пайданы қалай жоятынын бірінші болып түсінді. Сондықтан ол барлық хирургиялық араласулар тек соңғы шара ретінде қолданылуы керек деген тұжырымға келді. 18- және 19-ғасырлардың басындағы тағы бір маңызды хирургтар қатарында Персиваль Потт (1713–1788) болды, ол омыртқадағы туберкулезді сипаттап, алғаш рет қатерлі ісік қоршаған ортаның канцерогендік факторларынан туындауы мүмкін екенін көрсетті (оның байқауы бойынша, түтін жинаушылардың күйеге ұшырауы мен олардың скротальдік қатерлі ісікке шалдығу деңгейі арасында байланыс бар). Астли Пастон Купер (1768–1841) алғаш рет ішкі аортаны сәтті байлады, ал Джеймс Сайм (1799–1870) аяқ білегі үшін Сайм ампутациясын жасап, алғаш рет жамбас буынын бұзды. Қазіргі заманғы ауырсыздануды қамтамасыз ететін анестезия 19-ғасырдың ортасында ашылды. Анестезия пайда болғанға дейін хирургиялық операциялар қатты ауырумен байланысты болды, сондықтан хирургтар пациенттердің азабын азайту үшін мүмкіндігінше жылдам әрекет етуге тырысты. Бұл операциялардың көбінесе ампутациялармен және сыртқы ісіктерді алып тастаумен шектелетінін білдірді. 1840 жылдардан бастап хирургия сипаты эфир сияқты тиімді және практикалық анестетиктердің ашылуымен күрт өзгерді, оны алғаш американдық хирург Кроуфорд Лонг қолданды, ал хлороформды шотландтық акушер Джеймс Янг Симпсон ашты және кейіннен королева Викторияның дәрігері Джон Сноу кеңінен қолданды. Анестезия пациенттердің азабын жеңілдетумен қатар, адам денесінің ішкі ағзаларында күрделі операциялар жасауға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, кураре сияқты бұлшықеттерді босаңсытатын заттардың ашылуы қауіпсіздікті арттырды.

The discipline of surgery was put on a sound, scientific footing during the Age of Enlightenment in Europe. An important figure in this regard was the Scottish surgical scientist, John Hunter, generally regarded as the father of modern scientific surgery. He brought an empirical and experimental approach to the science and was renowned around Europe for the quality of his research and his written works. Hunter reconstructed surgical knowledge from scratch; refusing to rely on the testimonies of others, he conducted his own surgical experiments to determine the truth of the matter. To aid comparative analysis, he built up a collection of over 13,000 specimens of separate organ systems, from the simplest plants and animals to humans. He greatly advanced knowledge of venereal disease and introduced many new techniques of surgery, including new methods for repairing damage to the Achilles tendon and a more effective method for applying ligature of the arteries in case of an aneurysm. He was also one of the first to understand the importance of pathology, the danger of the spread of infection and how the problem of inflammation of the wound, bone lesions and even tuberculosis often undid any benefit that was gained from the intervention. He consequently adopted the position that all surgical procedures should be used only as a last resort. Other important 18th and early 19th century surgeons included Percival Pott (1713–1788) who described tuberculosis on the spine and first demonstrated that a cancer may be caused by an environmental carcinogen (he noticed a connection between chimney sweep's exposure to soot and their high incidence of scrotal cancer). Astley Paston Cooper (1768–1841) first performed a successful ligation of the abdominal aorta, and James Syme (1799–1870) pioneered the Symes Amputation for the ankle joint and successfully carried out the first hip disarticulation. Modern pain control through anesthesia was discovered in the mid 19th century. Before the advent of anesthesia, surgery was a traumatically painful procedure and surgeons were encouraged to be as swift as possible to minimize patient suffering. This also meant that operations were largely restricted to amputations and external growth removals. Beginning in the 1840s, surgery began to change dramatically in character with the discovery of effective and practical anaesthetic chemicals such as ether, first used by the American surgeon Crawford Long, and chloroform, discovered by Scottish obstetrician James Young Simpson and later pioneered by John Snow, physician to Queen Victoria. In addition to relieving patient suffering, anaesthesia allowed more intricate operations in the internal regions of the human body. In addition, the discovery of muscle relaxants such as curare allowed for safer applications.

Инфекция және антисептикалық

Анестезияның енгізілуі хирургиялық операциялардың көбеюіне ықпал етті, бұл өз кезегінде операциядан кейінгі қауіпті инфекциялардың көбеюіне әкелді. Инфекция туралы түсінік салыстырмалы түрде жақын заманға дейін белгісіз болды. Инфекциямен күресудегі алғашқы табыс 1847 жылы венгр дәрігері Игнац Земмельвейс жасады. Земмельвейс, мазақ пен қарсылыққа қарамастан, медициналық студенттер, анатомиялық бөлмеден келген соң, аналардың өліміне себеп болатынын байқады, бұл көрсеткіш акушерлерде кем болды. Ол ауруханаға кіретін барлық адамға міндетті түрде қол жууды енгізді, нәтижесінде аналар мен ұрықтардың өлімі күрт төмендеді; алайда, Корольдік қоғам оның кеңесін қабылдамады. 1860 жылдарға дейін британдық хирург Джозеф Листердің пионерлік жұмысына дейін көптеген дәрігерлер жаралардың инфекциясына жаман ауаның (қараңыз "миазма") зиянды әсерінен туындаған химиялық зақымдар жауапты деп сенді, ал қолды немесе науқастың жарасын жууға қажетті жағдайлар болған жоқ. Листер француз химигі Луи Пастердің жұмысымен танысты, ол шіру мен ашытудың микроорганизмдердің болуымен, анаэробтық жағдайда жүзеге асатынын көрсетті. Пастер гангренаға себеп болатын микроорганизмдерді жоюдың үш тәсілін ұсынды: сүзу, қыздыру немесе химиялық ерітінділермен әсер ету. Листер Пастердің қорытындыларын өз тәжірибелерімен растады және оның жаңалықтарын жараларға антисептикалық әдістерді әзірлеу үшін пайдалануға шешім қабылдады. Пастер ұсынған алғашқы екі тәсіл адам тіндерін емдеуге қолайсыз болғандықтан, Листер үшінші тәсілді сынап көрді, құралдарын карбола қышқылымен шашыратып жатты. Ол бұл гангренаның таралуын едәуір төмендеткенін анықтады және нәтижелерін "The Lancet" журналында жариялады. Кейін, 1867 жылдың 9 тамызында, ол Дублиндегі Британдық медициналық қауымдастығының алдында «Хирургия практикасының антисептикалық принципі» туралы баяндама жасады, ол Британдық медициналық журналында қайта басылды. Оның жұмысы жаңашыл болды және инфекцияны бақылаудағы үлкен прогреске негіз салды, нәтижесінде 50 жыл ішінде антисептикалық операциялық бөлмелер кеңінен қолданыла бастады. Листер инфекциядан жақсырақ сақтану үшін бактериялардың жараға түсуіне жол бермеуге болатынын түсінгеннен кейін антисептикалық және асептикалық әдістерді жетілдіруді жалғастырды. Бұл стерильді хирургияның пайда болуына әкелді. Листер жабдықты стерильдеу үшін бу стерилизаторын енгізді, қатаң қол жууды және кейін резеңке қолғап киюді енгізді. Осы үш маңызды жетістік – хирургиялық операцияларды жүргізуде ғылыми әдістемені қабылдау, анестезияны қолдану және стерильденген жабдықты енгізу – қазіргі заманғы инвазивті хирургиялық техникалардың негізін қалады. Рентген сәулелерін маңызды медициналық диагностикалық құрал ретінде қолдану 1895 жылы неміс физигі Вильгельм Рентгеннің ашқаннан бастау алды. Ол бұл сәулелердің теріден өтетінін және қаңқа құрылымын арнайы өңделген фотопластинаға түсіруге мүмкіндік беретінін байқады.

The introduction of anesthetics encouraged more surgery, which inadvertently caused more dangerous patient post operative infections. The concept of infection was unknown until relatively modern times. The first progress in combating infection was made in 1847 by the Hungarian doctor Ignaz Semmelweis who noticed that medical students fresh from the dissecting room were causing excess maternal death compared to midwives. Semmelweis, despite ridicule and opposition, introduced compulsory handwashing for everyone entering the maternal wards and was rewarded with a plunge in maternal and fetal deaths; however, the Royal Society dismissed his advice. Until the pioneering work of British surgeon Joseph Lister in the 1860s, most medical men believed that chemical damage from exposures to bad air (see "miasma") was responsible for infections in wounds, and facilities for washing hands or a patient's wounds were not available. Lister became aware of the work of French chemist Louis Pasteur, who showed that rotting and fermentation could occur under anaerobic conditions if micro organisms were present. Pasteur suggested three methods to eliminate the micro organisms responsible for gangrene: filtration, exposure to heat, or exposure to chemical solutions. Lister confirmed Pasteur's conclusions with his own experiments and decided to use his findings to develop antiseptic techniques for wounds. As the first two methods suggested by Pasteur were inappropriate for the treatment of human tissue, Lister experimented with the third, spraying carbolic acid on his instruments. He found that this remarkably reduced the incidence of gangrene and he published his results in The Lancet. Later, on 9 August 1867, he read a paper before the British Medical Association in Dublin, on the Antiseptic Principle of the Practice of Surgery, which was reprinted in the British Medical Journal. His work was groundbreaking and laid the foundations for a rapid advance in infection control that saw modern antiseptic operating theatres widely used within 50 years. Lister continued to develop improved methods of antisepsis and asepsis when he realised that infection could be better avoided by preventing bacteria from getting into wounds in the first place. This led to the rise of sterile surgery. Lister introduced the Steam Steriliser to sterilize equipment, instituted rigorous hand washing and later implemented the wearing of rubber gloves. These three crucial advances – the adoption of a scientific methodology toward surgical operations, the use of anaesthetic and the introduction of sterilised equipment – laid the groundwork for the modern invasive surgical techniques of today. The use of X rays as an important medical diagnostic tool began with their discovery in 1895 by German physicist Wilhelm Röntgen. He noticed that these rays could penetrate the skin, allowing the skeletal structure to be captured on a specially treated photographic plate.