Кіріспе

Кірме түрі

Белгілері мен симптомдары

Хиаталдық ойық көбінесе "үлкен еліктеуші" деп аталады, себебі оның белгілері көптеген ауруларға ұқсас келеді. Хиаталдық ойығы бар адамда көкіректе тұйық ауыру, тыныс алудың қиындауы (ойықтың диафрагмаға тигізетін әсерінен), жүрек қағу (вагус нервінің тітіркенуінен) және жұтқан тамақтың "жиналуы" мен төменгі өңеш бойында асқабаққа жеткенше дискомфорт сезімі пайда болуы мүмкін. Сонымен қатар, хиаталдық ойық көбінесе қызылшаға (heartburn) әкеледі, бірақ көкірек ауыруына немесе тамақтану кезіндегі ауыруға да себеп болуы мүмкін. Тыныс алудың қиындауы, жылдам тыныс алу және жүрек соғуының артуы сияқты белгілер де осы аурудың көрінісі болуы мүмкін.

Хирургиялық операция

Кейбір ерекше жағдайларда, мысалы, гиатальды ойықшасы ерекше үлкен болса немесе параэзофагеальді типте болса, ол қызғылтұмаудың тарылуына немесе күшті дискомфортқа әкелуі мүмкін. Гиатальды ойықтардың шамамен 5% параэзофагеальді болып табылады. Егер мұндай ойықшаның симптомдары ауыр болса, мысалы, созылмалы қышқыл рефлюкс ас қорыту жолын ауыр зақымдау қаупі тудырса немесе Барретт ас қорытуын дамытса, кейде хирургиялық араласу ұсынылады. Дегенмен, хирургияның өзі өлім және мүгедектік сияқты тәуекелдермен байланысты, сондықтан үлкен немесе параэзофагеальді ойықшалардың жағдайында да, жағдайды бақылауда ұстау, жалпы алғанда, хирургияға қарағанда қауіпсіз болуы және аз проблема тудыруы мүмкін. Гиатальды ойықшаны түзетуге бағытталған хирургиялық процедуралардың салдарына газдың ісіну синдромы, дисфагия (қоректі жұту қиындығы), демпинг синдромы, тым көп таңшалу және сирек жағдайларда ахалазия жатады. Хирургиялық процедуралар кейде уақыт өте келе сәтсіз аяқталуы мүмкін, сондықтан зақымды түзету үшін екінші операция қажет болуы мүмкін. Қолданылатын хирургиялық процедуралардың бірі – Ниссен фондопликациясы. Фондопликация кезінде асқазанның түбі (жоғарғы бөлігі) ас қорыту жолының төменгі бөлігіне оралып немесе тігіліп, асқазанның диафрагмадағы ойық арқылы ішке түсуіне және асқазан қышқылының кері ағылуына жол бермейді. Бүгінгі таңда, бұл процедура көбінесе лапароскопиялық жолмен орындалады. Дұрыс пациенттерді іріктегенде, 21-ғасырдағы лапароскопиялық фондопликацияға қатысты зерттеулер салыстырмалы түрде төмен асқыну көрсеткіштерін, тез жазылуды және жақсы ұзақ мерзімді нәтижелерді көрсетті. Ішінара және толық фондопликация процедураларын талқылау кезінде, операциядан кейінгі нәтижелердегі айқын айырмашылықтар Ниссеннен кейін дисфагияның жиілігінің артуын көрсетеді. Статистикалық мәліметтер лапароскопиялық хирургияның дәстүрлі хирургиядан жоғары екенін көрсетеді, себебі ол жақсы эстетикалық нәтижелерге, қысқа жату мерзіміне – төмен шығындарға – және жылдам әлеуметтік бейімделуге мүмкіндік береді.

Эпидемиология

Гиатальды ойық бұрылысының жиілігі жасқа қарай артады; 50 жасқа толған адамдардың шамамен 60% -ында гиатальды ойық бұрылысы кездеседі. Олардың 9% -ы төменгі өңеш бұлшық сырғасының (LES) жетілдігіне байланысты белгілі бір симптомдарды сезінеді. Олардың 95% -ы "қозғалмалы" гиатальды ойықшалар, мұнда LES асқазанмен бірге диафрагмадан жоғары итеріледі, ал тек 5% -ы "сығулы" (параэзофагеялық) типті, онда LES өз орнында қалады, бірақ асқазан диафрагмадан жоғары итеріледі. Гиатальды ойықшалар Солтүстік Америка және Батыс Еуропада көбірек кездеседі, ал Африканың ауылдық аймақтарында сирек кездеседі. Кейбір мамандар жеткіліксіз диеталық талшық және дефекация кезінде тік отыру қауіпті арттыруы мүмкін деп санайды.