Қорқыту мен қанау: мағынасы, түрлері және одан қалай қорғануға болады
Intimidation
Қорқыту – зорлық-зомбылық, мазақтау, қорлау арқылы адамды қорқытуға бағытталған әрекет. Заңмен қудаланады. Қорқытутан қалай қорғануға болады? Толығырақ оқыңыз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адамды мазақтау, ұялтқандыққа және ыңғайсыздыққа салу мақсатындағы қасақана мінез-құлық.
Intentional behaviour meant to cause a person humiliation, embarrassment, and discomfort
Қорқыту – бұл мінез-құлық және құқықтық құқық бұзушылық, көбінесе зорлық-зомбылықпен қорқытып, адамды бір нәрсені жасауға немесе жасамайтындыққа мәжбүрлеу арқылы жүзеге асырылады. Ол түрлі заңнамалық юрисдикцияларда қылмыс және азаматтық құқық бұзушылық (деликт) болып табылады. Қорқыту – бұл басқаны тұрақсыздандыру/әлсірету, бағынуға мәжбүрлеу, өзінің әлсіздіктерін жасыру, әлеуметтік тұрғыдан өзін жоғары қою және т.б. сияқты ұғымдармен ұқсас. Қорқытуға қарсы белсенді және пассивті қарсы тұру механизмдері бар, олар қорқытушының жеке қадір-қасиетіңізге және кеңістігіңізге енуіне жол бермеуді, олардың мінез-құлқына тікелей қарсы тұруды, осы мінез-құлықты этикалық нормаларды айналып өту және қорқыныштан үстемдік құру құралы ретінде пайдалану әдісі ретінде түсінуді, немесе кейде адамның антиәлеуметтік мақсаттарына жету үшін соңғы шара ретінде қарастырылады. Сондай-ақ, қорқытушыдан аулақ болу, олардың маңында сақ болу, қашу дағдыларын жетілдіру, құжаттау және т.б. шаралар да қолданылуы мүмкін. Қорқыту құрбандары орынды түрде алаңдаушылық сезімін дамытады, жарақат алу немесе зиян келтіруден қорқады, сондай-ақ, қажетсіз мінез-құлықтан немесе қорқыту құралдарынан – жоғарыдан қарау, қабақтылық, сарказм, құрметсіздік, жөнсіз қамқорлық, кемсіту, жамандау және т.б. – қорқу сезіміне ие болады. Алайда, заң бойынша, мінез-құлық құрбанды қорқынышқа немесе үрейге түсіргенін дәлелдеу міндетті емес. Саяси қорқыту ұлттық деңгейдегі қауіп-қорқыту арқылы жүзеге асырылады, оның мақсаты – басқа елді қорқытушы елдің қалауынша әрекет етуге мәжбүрлеу немесе одан бас тартуға мәжбүрлеу. Саяси қорқытутың мысалы – мақсатты елдің импортқа тәуелділігі бар тауарларға эмбарго салу арқылы олардың бағынуын қамтамасыз ету. Кейбір дамып келе жатқан елдер терроризмді қорқыту тактикасы ретінде пайдаланады. "Террористік қауіп – бұл, әдетте, басқаларды қорқыту мақсатымен зорлық-зомбылық туралы мәлімдеме жасау құрамына кіретін қылмыс". Жеке қорқыту басқару стратегиясы ретінде қарастырылады, оның мақсаты – әлеуетті бәсекелестерге басшылыққа қарсы әрекет жасаса, олардың қандай жазаға тартылатынын ескерту немесе жұмыскерлерді тәртіпке келтіру. Жыныстық және нәсілдік сипаттағы қорқытутың кейбір түрлері бірнеше дамыған елдерде қылмыстық құқық бұзушылық ретінде қарастырылады.
Intimidation is a behaviour and legal wrong which usually involves deterring or coercing an individual by threat of violence. It is in various jurisdictions a crime and a civil wrong (tort). Intimidation is similar to menacing, coercion, terrorizing (also known as cowing), to destabilize/undermine the other, to force compliance, to hide one's insecurities, to socially valorize oneself, etc. There are active and passive coping mechanisms against intimidation that include, but are not limited to, not letting the intimidator invade your personal dignity and space, addressing their behavior directly, understanding those behaviors as methods to bypass ethical norms and exploit fear as a means of securing compliance or dominance, or sometimes as final straws the person has to achieve their antisocial goals, avoiding the person, being cautious around them, honing breakaway skills, documenting, etc. Victims of intimidation would reasonably develop apprehension, experience fear of injury or harm, etc from the unwanted behaviors or tools of intimidation that include, and not limited to, condescending, rudeness, sarcasm, disrespecting, patronizing, degrading, disparaging, etc. However, it is not legally necessary to prove that the behavior caused the victim to experience terror or panic. Intimidation as a political process is done through national level threats to compel or deter another country to operate in ways the intimidating country wants it to be, an example of political intimidation is putting an embargo on items that the target country depends through import for forcing their compliance. Certain second and third world countries use terrorism as an intimidation tactic. "A terroristic threat is a crime generally involving a threat to commit violence communicated with the intent to terrorize other." Personal intimidation is considered to be a management strategy to signal/inform potential rivals that they may face significant consequences if they act against the person in charge/management or to get workers in line. Certain forms of intimidation like sexual and racial ones are considered as criminal offense in several civilized countries.
Сипаттама
Қорқыту – «қорқыту» етістігінен туындаған ұғым, латын тіліндегі «intimidat» сөзінен шыққан, ол «үркіту, қорқыту» дегенді білдіреді. Қорқыту – бұл «басқаларды зорлық-зомбылыққа салу, пайдалану немесе манипуляциялау арқылы тек өзінің мүддесін қорғауға» баса назар аударатын өзара қарым-қатынас стилі. Қорқыту саналы немесе санасыз түрде қолданылуы мүмкін, ал оны саналы түрде қолданатындардың бір бөлігі оны өзімшілдікпен рационалдаған, иемдену, пайдалылық немесе жеке күшін арттыру ниетімен жасайды. Ұлттық санасыздыққа және кемсітушілікке байланысты қорқытуға «адамның нәсілі, тері түсі, ұлттық шығу тегі, шежіресі, жынысы, діні, діни тәжірибесі, жасы, денсаулыққа мүгедектігі немесе сексуалдық бағдарына байланысты сенім немесе түсінік негізінде оны ашуландыру, қорқыту, үрейлендіру немесе қауіпсіздігіне қауіп төндіру» сияқты әрекеттер жатады, мұндай сенімнің дұрыстығына қарамастан. Қорқыту физикалық күш қолдану, қатігездікпен қарау, эмоционалдық манипуляция, сөздік шабуыл, бір адамды өзінен кемсіту, мақсатты түрде ұятқа салу және тіпті физикалық күш қолдану түрінде көрінеді. «Мінез-құлық қорлау сөздер, қарапайым сөздер немесе ұяттау, шабуыл, қозғалысты кедергілеу, жағымсыз тиісу немесе қалыпты жұмыс істеуге немесе қозғалысқа физикалық кедергі келтіру, сондай-ақ қорлау плакаттары немесе карикатуралар сияқты көрінетін қорлаулар түрінде зорлық-зомбылыққа ұласуы мүмкін». Барлық мінез-құлық сипаттары сияқты, ол уақыт өте келе әр адамда әртүрлі дәрежеде көрінеді, бірақ кейбіреулер үшін басқаларға қарағанда маңыздырақ «компенсациялық мінез-құлық» болуы мүмкін. Мінез-құлық теориясы бойынша, қауіпті әрекеттердің себебі – басқалардың, соның ішінде ата-аналардың, билік өкілдерінің, достардың және туыстардың қауіп төндіруі болуы мүмкін. Өзін қорғау үшін күш қолдану, егер адам оны өзін немесе басқа біреуді заңсыз күштен қорғау үшін қажет деп санаса, әділдікке сай.
Intimidation is derived from the verb intimidate, and it comes from the Latin word intimidat, it means to "make timid." Intimidation is defined as an interaction style that emphasizes on "bullying, exploiting, or manipulating others, solely for one's own advantage." Intimidation may be employed consciously or unconsciously, and a percentage of people who employ it consciously may do so as the result of selfishly rationalized notions of its appropriation, utility or self empowerment. Intimidation related to prejudice and discrimination may include conduct "which annoys, threatens, intimidates, alarms, or puts a person in fear of their safety because of a belief or perception regarding such person's race, color, national origin, ancestry, gender, religion, religious practice, age, disability or sexual orientation, regardless of whether the belief or perception is correct." Intimidation may manifest into coercion or threat with physical contacts, glowering countenance or in its own manner as emotional manipulation, verbal abuse, making someone feel lower than you, purposeful embarrassment and/or actual physical assault. "Behavior may become harassment in forms of epithets, derogatory comments or slurs and lewd propositions, assault, impeding or blocking movement, offensive touching or any physical interference with normal work or movement, and visual insults, such as derogatory posters or cartoons." Like all behavioral traits, it exists in greater or lesser manifestation in each individual person over time, but may be a more significant "compensatory behavior" for some as opposed to others. Behavioral theorists often see threatening behaviours as a consequence of being threatened by others, including parents, authority figures, playmates and siblings. For self defense, use of force is justified when a person reasonably believes that it the force is necessary to defend themself or another against the immediate use of unlawful force.
Үндістан, Бангладеш, Пәкістан, Малайзия және Сингапур
Үндістанның қылмыстық кодексі (IPC) және Үндістан қылмыстық кодексіне негізделген Сингапур, Малайзия, Пәкістан, Бангладеш және басқа елдердің қылмыстық кодекстері 503-506 баптар бойынша "қылмыстық қорқытуды" жазаланатын құқық бұзушылық деп қарастырады.
Indian Penal Code (IPC), and penal codes of other nations based on IPC such as Singapore Penal Code, Malaysian Penal Code, Pakistan Penal Code, Bangladesh Penal Code, etc make the "criminal intimidation" a punishable offense under the section 503 to 506.
Америка Құрама Штаттары
Қорқыту кейбір АҚШ штаттарында қылмыстық құқық бұзушылықпен қатар азаматтық құқық бұзушылық та болуы мүмкін. Мысалы, Орегон штатында қорқытуға қатысты штаттың қылмыстық заңын бұзу азаматтық құқық бұзушылыққа соқтырады. Қорқытуға байланысты азаматтық іс бойынша талапкер сотқа жүгініп, тыйым салу немесе арнайы және жалпы өтемақы алуға құқылы.
Intimidation can also be a civil offense, in addition to a criminal offense, in some U. S. states. For example, in Oregon a violation of the state criminal statute for intimidation results in a civil violation. The plaintiff in the civil suit for intimidation may then secure remedies including an injunction or special and general damages.