Этностар арасындағы қақтығыстар

Кіріспе

Этникалық топтар арасындағы қақтығыс

Этникалық қақтығыс – екі немесе одан көп этникалық топтар арасындағы қақтығыс. Қақтығыстың себебі саяси, әлеуметтік, экономикалық немесе діни болуы мүмкін, бірақ қақтығысқа қатысушылар өз этникалық тобының қоғамдағы мәртебесі үшін күресуі тиіс. Осы критерий этникалық қақтығысты басқа да түрлерінен ажыратады. Этникалық қақтығыстарға қатысты академиялық түсіндірмелер көбінесе үш бағыттың біріне жатады: примордиалдық, инструменталистік немесе конструктивистік. Соңғы кезде кейбір зерттеушілер этникалық қақтығыстарды «жоғарыдан төмен» немесе «төменнен жоғары» тұрғысынан қарастыруда. Интеллектуалдық пікірталастар этностық қақтығыстардың суық соғыс аяқталғаннан бері күшейіп кеткені және оларды басқарудың, мысалы, консоциализм мен федерализация сияқты құралдарының жолдарын табуға қатысты.

Себептер теориясы

Ребельдік қозғалыстар этникалық топтардың арасында жиі ұйымдасады, себебі этникалық топтар басқа топтарға қарағанда наразылыққа көбірек бейім, оңайрақ жұмылдырылуға және келіссөздер жүргізуде қиындықтарға тап болуы мүмкін. Этникалық қақтығыстардың себептері саясаттанушылар мен әлеуметтанушылар тарапынан талқыланады. Академиялық түсіндірмелер көбінесе үш бағыттың біріне жатады: примордиалдық, инструменталистік және конструктивистік. Жақындағы зерттеулер бұл үш мектептің барлығын пайдаланады.

Бастапқылық есептер

Примордиалистік тұжырымдамаларды қолдайтындар «этностық топтар мен ұлттар бар, себебі биологиялық ерекшеліктер және әсіресе аумақтық орналасу сияқты бастапқы нысандарға қатысты сенімдер мен іс-қимыл дәстүрлері бар» дейді. Примордиалистік тұжырымдамалар этникалық топтардың мүшелері арасындағы туыстық байланыстардың мықты байланысына сүйенеді. Дональд Л. Хоровиц бұл туыстықтың «этностық топтардың отбасылық ұқсастықтар тұрғысынан ойлауына мүмкіндік беретінін» айтады. Примордиализмнің негізін қалаушы ғалым Клиффорд Гертц әрбір адамның қабылданатын туыстарымен табиғи байланысы бар екенін мәлімдейді. Уақыт өте келе және қайталама қақтығыстар арқылы, этникалық топтарға байланысты маңызды байланыстар нығая түсіп, азаматтық қоғаммен байланысқа кедергі келтіреді. Сондықтан этникалық топтар әрқашан азаматтық үкіметтердің өмір сүруіне қауіп төндіреді, бірақ бір этникалық топтан құралған ұлттардың өмір сүруіне қауіп төндіре алмайды. Осылайша, примордиалистік көзқарас арқылы қарағанда, көпұлтты қоғамда этникалық қақтығыстар орын алуы мүмкін. Бірқатар саясаттанушылар этникалық қақтығыстардың түпкі себептері этникалық емес, институционалдық, саяси және экономикалық факторлармен байланысты екенін айтады. Бұл ғалымдар этникалық соғыс тұжырымдамасының шатастыратын екенін, себебі ол кейбір топтардың бір-бірімен соғысуға тағдырланғаны туралы қате пікірге әкеледі, ал шындығында олардың арасындағы соғыстар көбінесе саяси шешімдердің нәтижесі болып табылады. Сонымен қатар, примордиалистік тұжырымдамалар этникалық зорлық-зомбылықтың кеңістіктік және уақыттық өзгерістерін ескермейді. Егер осы «көне жек көрушілік» әрқашан бетінің астында қайнап, адамдардың санасында басым болса, онда этникалық топтар үнемі зорлық-зомбылыққа тартылуы керек. Дегенмен, этникалық зорлық-зомбылық эпизодтық шабуылдар түрінде орын алады. Мысалы, Варшней атап көрсеткендей, Югославия 1990 жылдары этникалық зорлық-зомбылықтан бұзылса да, КСРО ыдырағанға дейін ондаған жылдар бойы бейбітшілікке ие болды. Сондықтан кейбір ғалымдар 1990 жылдары зорлық-зомбылықтың басталуына тек этникалық айырмашылықтар себеп болды деп есептемейді.

Proponents of primordialist accounts argue that "[e]thnic groups and nationalities exist because there are traditions of belief and action towards primordial objects such as biological features and especially territorial location". Primordialist accounts rely on strong ties of kinship among members of ethnic groups. Donald L. Horowitz argues that this kinship "makes it possible for ethnic groups to think in terms of family resemblances". Clifford Geertz, a founding scholar of primordialism, asserts that each person has a natural connection to perceived kinsmen. In time and through repeated conflict, essential ties to one's ethnicity will coalesce and will interfere with ties to civil society. Ethnic groups will consequently always threaten the survival of civil governments but not the existence of nations formed by one ethnic group. Thus, when considered through a primordial lens, ethnic conflict in multi ethnic society is inevitable. A number of political scientists argue that the root causes of ethnic conflict do not involve ethnicity per se but rather institutional, political, and economic factors. These scholars argue that the concept of ethnic war is misleading because it leads to an essentialist conclusion that certain groups are doomed to fight each other when in fact the wars between them that occur are often the result of political decisions. Moreover, primordial accounts do not account for the spatial and temporal variations in ethnic violence. If these "ancient hatreds" are always simmering under the surface and are at the forefront of people's consciousness, then ethnic groups should constantly be ensnared in violence. However, ethnic violence occurs in sporadic outbursts. For example, Varshney points out that although Yugoslavia broke up due to ethnic violence in the 1990s, it had enjoyed a long peace of decades before the USSR collapsed. Therefore, some scholars claim that it is unlikely that primordial ethnic differences alone caused the outbreak of violence in the 1990s.

Инструменталистік есептер

Энтони Смит атап көрсетеді, инструменталистік көзқарас "1960 және 1970 жылдардағы АҚШ-та, тиімді қорыту қазаны болған деп есептелетін (ақ) этникалық тұрақтылық туралы пікірталас кезінде көзге түсті". Бұл жаңа теория тұрақтылықты "мәдени топтарды жаппай жұмылдыру алаңдары ретінде және билік пен ресурстар үшін бәсекелестікте сайлаушылар ретінде пайдаланған қауымдық лидерлердің әрекеттерінің нәтижесі ретінде" түсіндіруге тырысты, "өйткені олар оларды әлеуметтік топтардан тиімдірек деп тапты". Инструменталистік көзқарастарда этникалық сананың тұрақтылығы маңызды емес. Сонымен қатар, осы мектептің ғалымдары көбінесе этникалық айырмашылықтар көптеген қақтығыстарда рөл атқарады деген пікірге қарсы емес. Олар тек этникалық айырмашылықтар қақтығыстарды түсіндіру үшін жеткіліксіз деп мәлімдейді. Этностық топтарды жаппай жұмылдыру тек пайдаланылатын жасырын этникалық айырмашылықтар болған жағдайда ғана сәтті бола алады, әйтпесе саясаткерлер этникалық негізде саяси үндеу жасауға тырыспай, экономикалық немесе идеологиялық үндеулерге көшеді. Осы себептерге байланысты, этникалық айырмашылықтардың рөлін толығымен жоққа шығару қиын. Сонымен қатар, этникалық кәсіпкерлер немесе элиталар демократиялық мемлекеттерде олардың саяси қолдауын алу үшін этникалық топтарды жұмылдыруға құмар болуы мүмкін. Инструменталистік теоретиктер бұл түсіндіруді әсіресе бір этникалық топтың басқа этникалық топтардың есебінен жоғарылатылатын этникалық мемлекеттерде баса назар аударады. Бұған қоса, этникалық жаппай жұмылдыру ұжымдық әрекет проблемаларына ұшырауы мүмкін, әсіресе этникалық наразылықтар зорлық-зомбылыққа әкелуі мүмкін болса. Инструменталистік ғалымдар осы кемшіліктерді жоюға тырысты. Мысалы, Рассел Хардин этникалық жұмылдырудың ұжымдық емес, координация проблемаларымен күресетінін айтады. Ол харизматикалық лидердің этникалық топ мүшелерінің бірігуіне орталық нүкте ретінде қызмет ететінін атап көрсетеді. Мұндай актердің болуы этникалық топтағы басқалардың мінез-құлқы туралы сенімдерді анықтауға көмектеседі.

Anthony Smith notes that the instrumentalist account "came to prominence in the 1960s and 1970s in the United States, in the debate about (white) ethnic persistence in what was supposed to have been an effective melting pot". This new theory sought explained persistence as the result of the actions of community leaders, "who used their cultural groups as sites of mass mobilization and as constituencies in their competition for power and resources, because they found them more effective than social classes". Whether ethnicity is a fixed perception or not is not crucial in the instrumentalist accounts. Moreover, the scholars of this school generally do not oppose the view that ethnic difference plays a part in many conflicts. They simply claim that ethnic difference is not sufficient to explain conflicts. Mass mobilization of ethnic groups can only be successful if there are latent ethnic differences to be exploited, otherwise politicians would not even attempt to make political appeals based on ethnicity and would focus instead on economic or ideological appeals. For these reasons, it is difficult to completely discount the role of inherent ethnic differences. Additionally, ethnic entrepreneurs, or elites, could be tempted to mobilize ethnic groups in order to gain their political support in democratizing states. Instrumentalists theorists especially emphasize this interpretation in ethnic states in which one ethnic group is promoted at the expense of other ethnicities. Furthermore, ethnic mass mobilization is likely to be plagued by collective action problems, especially if ethnic protests are likely to lead to violence. Instrumentalist scholars have tried to respond to these shortcomings. For example, Russell Hardin argues that ethnic mobilization faces problems of coordination and not collective action. He points out that a charismatic leader acts as a focal point around which members of an ethnic group coalesce. The existence of such an actor helps to clarify beliefs about the behavior of others within an ethnic group.

Конструктивистік есептер

Үшінші, конструктивистік көзқарас этностық топтардың әлеуметтік тұрғыдан құрылған екендігінің маңыздылығын басады, Бенедикт Андерсонның «ұсынылған қауымдастық» тұжырымын пайдалана отырып. Осы көзқарасты қолдайтындар Руанданы мысал ретінде келтіреді, себебі тутси/хуту аражігі 1930 жылдары бельгиялық отаршылдық билікпен мал өкіметі, дене өлшемдері және шіркеу тізілімдері негізінде заңдастырылған. Осыған сәйкес жеке куәліктер берілді және осы құжаттар 1994 жылғы геноцидте маңызды рөл атқарды. Кейбір зерттеушілер тарихи шешімді бөліністердің конструктивистік тұжырымдамалары этникалық зорлық-зомбылықтың жергілікті және аймақтық айырмашылықтарын түсіндіре алмайды деп санайды. Мысалы, Варшни 1960 жылдары «АҚШ-тағы нәсілдік зорлық-зомбылық негізінен солтүстік қалаларда шоғырланған; оңтүстік қалалар саяси жағынан белсенді болғанымен, көтерілістер болған жоқ» деп атап өтті. Мұндай зерттеулер примитивистік, инструменталистік немесе конструктивистік тәсілдермен түсіндіру қиын эмпирикалық мәселелерді қарастырады. Варшнинің айтуынша, «таза эссенциалисттер мен таза инструменталисттер енді жоқ». Салқын соғыс аяқталғаннан кейін Самуэль П. Хантингтон және Роберт Д. Каплан сияқты ғалымдар өркениеттер арасындағы қақтығыстар, тайпалық қатынастар, ресурстардың тапшылығы және халық санының артуынан туындайтын қақтығыстардың күшеюін болжады. Нигерия, Мали, Судан және Сахель аймағындағы басқа да елдердегі этникалық қақтығыстар құрғақшылық, азық-түлік тапшылығы, жердің құлдырауы және халық санының өсуімен күшейді. Алайда, кейбір теоретиктер бұл этникалық қақтығыстардың өршуін білдірмейді, өйткені суық соғыс кезінде этникалық қақтығыс ретінде жүрген көптеген прокси-соғыстар шын мәнінде суық соғыстың ошақтары болған. Зерттеулер көрсеткендей, коммунизмнің құлауы және капиталистік мемлекеттердің санының артуымен бірге жалпы соғыс, мемлекетаралық соғыс, этникалық соғыс, революциялық соғыс және босқындар мен күшпен орын ауыстырылған адамдардың саны азайды. Кейбір ғалымдар этникалық қақтығыстың тұжырымдамасының пайдалылығына күмән келтіреді. Басқалары «өркениеттердің қақтығысы» тезисін сынауға тырысты, оны іске асыру қиын екенін және суық соғыс аяқталғаннан бері өркениеттік қақтығыстардың қарқындылығы басқа этникалық қақтығыстармен салыстырғанда өспегенін анықтады. Мемлекетаралық зорлық-зомбылық теорияларын кең ауқымды этникалық зорлық-зомбылықты түсіндіруге немесе болжауға бейімдеуге тырысатын ғалымдардың алдында тұрған негізгі сұрақ – этникалық топтарды «рационалды» актерлер деп қарастыруға бола ма. Салқын соғыс аяқталғанға дейін зорлық-зомбылықты зерттеушілердің арасында этникалық топтарды иррационалды немесе ең жақсы жағдайда жартылай рационалды актерлер деп санау керек деген консенсус болды. Егер бұл шын болса, этникалық зорлық-зомбылықтың жалпы түсіндірмелері мүмкін емес. Алайда, содан бері ғалымдардың пікірі этникалық топтарды рационалды актерлер ретінде қарастыруға қарай өзгереді, сондықтан олардың көрінеу иррационалды әрекеттерінің (мысалы, ішкі құндылығы жоқ немесе аз аумақ үшін күресу) себептерін басқаша іздеу керек. Бұл артықшылықтар басқа этникалық топтардың барлығына қол жеткізе алса, олардың құндылығы төмендейді. Мақсатты артықшылықтар тартымдырақ, өйткені этникалық топтар басқа этникалық топтарға қарағанда әлеуметтік және экономикалық жағдайын нығайта немесе жақсарта алады, ал жалпы бағдарламалық саясат олардың салыстырмалы құнын арттырмайды. Саясаткерлер мен саяси партиялар өз кезегінде материалдық игіліктерді бөлуде өз этникалық тобын жақтауға бейім. Ұзақ мерзімде мемлекеттік жәрдемақыларға қол жеткізуге байланысты этникалық қақтығыс саяси партиялардың және партиялық жүйенің этникалық сипатқа ие болуына әкелуі мүмкін, нәтижесінде этникалық сәйкестіктің саяси маңыздылығы артып, өзін-өзі орындалатын тепе-теңдік пайда болады: егер саясаткерлер тек этникалық негізде жәрдемақы берсе, сайлаушылар өздерін бірінші кезекте этникалық топқа жататын болып көреді және саясаткерлерді де солай бағалайды. Олар тек өз этникалық тобына жататын саясаткерге дауыс береді. Саясаткерлер де өздеріне сайлауда тиімді болмайтындықтан, өз этникалық тобына жатпайтын адамдарға қызмет көрсетуден бас тартады. Демократиялық қоғамдарда бұл этникалық бәсекелестікке және орташа этникалық өкілдерді ығыстыратын радикалды саясаткерлердің пайда болуына әкелуі мүмкін. Жергілікті саясаткерлер мен этникалық топтар арасындағы патронаж желілерінің болуы саясаткерлерге этникалық топтарды жұмылдыруға және сайлау пайдасы үшін этникалық зорлық-зомбылықты тудыруға мүмкіндік береді, өйткені аудан немесе қала этникалық сызықтар бойынша поляризацияланған. Этностық топтардың мемлекеттік ресурстарға қол жеткізу үшін жергілікті этникалық саясаткерге тәуелділігі оларды басқа этникалық топтарға қарсы зорлық-зомбылық шақыруына жауап беруге бейімдеуі мүмкін. Сондықтан, осы жергілікті патронаж арналарының болуы этникалық топтарды саяси мақсаттағы зорлық-зомбылыққа қатысуға итермелейді. Қолданыстағы қағидаға қайшы, олар қатысушылар өз этникалық тобының мүддесін артық бағаламағанын анықтады. Анонимділік алынғаннан кейін және әркімнің этникалық тегі белгілі болғаннан кейін ғана этникалық тобының мүшелері бір-біріне көмектесуге шешім қабылдады. Хамфриз және Хабяримана этностық тобының мүшелері арасындағы ынтымақтастықтың негізінен өзаралық нормалармен қозғалатынын, олар этностық тобының мүшелері арасында күштірек болатынын көрсетеді. Джон Макгарри және Брендан О'Лири этникалық қақтығысты реттеудің сегіз макросаяси әдісінің таксономиясын жасады, олардың мемлекеттер көбінесе бір-бірімен бірге қолданатынын атап өтті. Олардың арасында моральдық тұрғыдан қабылданбас нәрселер де бар. Этникалық қақтығыс саласына қызығушылықтың артуымен көптеген саясат талдаушылары мен саяси ғалымдар ықтимал шешімдерді қарастырды және институционалдық саясатты іске асыру нәтижелерін қадағалады. Осылайша, теориялар көбінесе этникалық қақтығысты шешу үшін қайдағы институциялар ең қолайлы екеніне назар аударады.

A third, constructivist, set of accounts stress the importance of the socially constructed nature of ethnic groups, drawing on Benedict Anderson's concept of the imagined community. Proponents of this account point to Rwanda as an example because the Tutsi/Hutu distinction was codified by the Belgian colonial power in the 1930s on the basis of cattle ownership, physical measurements and church records. Identity cards were issued on this basis, and these documents played a key role in the genocide of 1994. Some argue that constructivist narratives of historical master cleavages are unable to account for local and regional variations in ethnic violence. For example, Varshney highlights that in the 1960s "racial violence in the USA was heavily concentrated in northern cities; southern cities though intensely politically engaged, did not have riots". Such research addresses empirical puzzles that are difficult to explain using primordialist, instrumentalist, or constructivist approaches alone. As Varshney notes, "pure essentialists and pure instrumentalists do not exist anymore". At the end of the Cold War, academics including Samuel P. Huntington and Robert D. Kaplan predicted a proliferation of conflicts fueled by civilisational clashes, Tribalism, resource scarcity and overpopulation. The violent ethnic conflicts in Nigeria, Mali, Sudan and other countries in the Sahel region have been exacerbated by droughts, food shortages, land degradation, and population growth. However, some theorists contend that this does not represent a rise in the incidence of ethnic conflict, because many of the proxy wars fought during the Cold War as ethnic conflicts were actually hot spots of the Cold War. Research shows that the fall of Communism and the increase in the number of capitalist states were accompanied by a decline in total warfare, interstate wars, ethnic wars, revolutionary wars, and the number of refugees and displaced persons. Indeed, some scholars have questioned whether the concept of ethnic conflict is useful at all. Others have attempted to test the "clash of civilisations" thesis, finding it to be difficult to operationalise and that civilisational conflicts have not risen in intensity in relation to other ethnic conflicts since the end of the Cold War. A key question facing scholars who attempt to adapt their theories of interstate violence to explain or predict large scale ethnic violence is whether ethnic groups could be considered "rational" actors. Prior to the end of the Cold War, the consensus among students of large scale violence was that ethnic groups should be considered irrational actors, or semi rational at best. If true, general explanations of ethnic violence would be impossible. In the years since, however, scholarly consensus has shifted to consider that ethnic groups may in fact be counted as rational actors, and the puzzle of their apparently irrational actions (for example, fighting over territory of little or no intrinsic worth) must therefore be explained in some other way. These benefits would be less valued if all other ethnic groups had access to them. Targeted benefits are more appealing because ethnic groups can solidify or heighten their social and economic status relative to other ethnic groups whereas broad programmatic policies will not improve their relative worth. Politicians and political parties in turn, have an incentive to favor co ethnics in their distribution of material benefits. Over the long run, ethnic conflict over access to state benefits is likely to lead to the ethnification of political parties and the party system as a whole where the political salience of ethnic identity increase leading to a self fulfilling equilibrium: If politicians only distribute benefits on an ethnic basis, voters will see themselves primarily belonging to an ethnic group and view politicians the same way. They will only vote for the politician belonging to the same ethnic group. In turn, politicians will refrain from providing public goods because it will not serve them well electorally to provide services to people not belonging to their ethnic group. In democratizing societies, this could lead to ethnic outbidding and lead to extreme politicians pushing out moderate co ethnics. The existence of patronage networks between local politicians and ethnic groups make it easier for politicians to mobilize ethnic groups and instigate ethnic violence for electoral gain since the neighborhood or city is already polarized along ethnic lines. The dependence of ethnic groups on their co ethnic local politician for access to state resources is likely to make them more responsive to calls of violence against other ethnic groups. Therefore, the existence of these local patronage channels generates incentives for ethnic groups to engage in politically motivated violence. Contrary to the conventional wisdom, they find that participants did not favor the welfare of their co ethnics disproportionately. It was only when anonymity was removed and everyone's ethnicity was known did co ethnics decide to favor each other. Humphreys and Habyarimana argue that cooperation among co ethnics is primarily driven by reciprocity norms that tend to be stronger among co ethnics. John McGarry and Brendan O'Leary have developed a taxonomy of eight macro political ethnic conflict regulation methods, which they note are often employed by states in combination with each other. They include a number of methods that they note are clearly morally unacceptable. With increasing interest in the field of ethnic conflict, many policy analysts and political scientists theorized potential resolutions and tracked the results of institutional policy implementation. As such, theories often focus on which Institutions are the most appropriate for addressing ethnic conflict.

Қауымдастық

Консоциационализм – этникалық топтардың басшыларын орталық мемлекеттік үкіметке қосуға мүмкіндік беретін билікті бөлісу келісімі. Әр ұлт немесе этникалық топ үкіметте топтың ресми өкілі арқылы өкілдік етіледі. Билікті бөлісу келісімінде әр топтың белгілі бір мемлекетке байланысты түрлі деңгейде вето құқығы болады. Сонымен қатар, пропорционалдық өкілдік принципі басым: әр топ үкіметте этникалық топтың мемлекеттегі демографиялық көрсеткішіне сәйкес пайыздық үлеспен өкілдік етеді. Аренд Лиджпарттың тағы бір талабы – үкіметтің этникалық топтар басшыларының «үлкен коалициясынан» тұруы керек, бұл қақтығыстарды шешуге жоғарыдан төменге қарайғы тәсілді білдіреді. Теория бойынша, бұл этникалық топтың өзін-өзі басқаруына және қорғалуына әкеледі. Көптеген ғалымдар этникалық топқа мемлекет қауіп төндірген кезде этникалық шиеленістер зорлық-зомбылыққа ұласатынын, сондықтан вето құқығы этникалық топқа заңнамалық қауіптерден сақтануға мүмкіндік беруі керек деп санайды. Швейцария көбінесе сәтті консоциационалистік мемлекет ретінде сипатталады. Көптеген сын-тегеуріндердің бірі – консоциационализм этникалық шиеленістер мен сәйкестіктерді қатайтады. Бұл этникалық сәйкестіктердің тұрақты және өзгермейтін нәрсе деген алғышартты білдіреді. Этникалық сәйкестіктерді алдын ала анықтау және осы қалыптасқан сәйкестіктерге негізделген билікті бөлісу жүйесін енгізу, танылмауы мүмкін азшылық топтарына қатысты кемсітушілікке әкелуі мүмкін. Бұған қоса, бұл өздерін этникалық немесе қауымдық тұрғысынан анықтамайтын адамдарды да кемсітеді. Алдын ала белгіленген сәйкестіктерге негізделген билікті бөлісу жүйелерінде өкілдік үлесін қатаң бекітуге бейімділік бар, бұл уақыт өте келе демографиялық өзгерістерді көрсетпейді. Хоровиц бір ауыстырылатын дауыс беру жүйесі саяси партиялардың этникалық сипат алуына қарсы тұруы мүмкін екенін айтты, себебі сайлаушылар өз дауыстарын басымдық ретімен береді. Яғни, сайлаушы өзінің этникалық партиясынан басқа партияларға да дауыс бере алады. Брубакер бұл титулдық республикалардың Совет орталығына қарсы кез келген әлеуетті элиталық ұлтшыл қозғалыстарды сіңіру үшін, Совет саяси құрылымындағы карьералық өсу арқылы элитаның адалдығын арттыру мақсатымен құрылғанын мәлімдейді. Көптеген мемлекеттер өз аумақтарының бір бөлігінен бас тартқысы келмейтіндіктен, сепаратистік қозғалыстар зорлық-зомбылыққа әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, кейбір бәсекелес элиталық саяси ойыншылар билікте болмауы мүмкін және орталық жүйеге енгізілмейді. Бұл бәсекелес элиталар федералдық құрылымдар мен олардың ресурстарын пайдаланып, өздерінің саяси билігін нығайта алады.

Consociationalism is a power sharing agreement which coopts the leaders of ethnic groups into the central state's government. Each nation or ethnic group is represented in the government through a supposed spokesman for the group. In the power sharing agreement, each group has veto powers to varying degrees, dependent on the particular state. Moreover, the norm of proportional representation is dominant: each group is represented in the government in a percentage that reflects the ethnicity's demographic presence in the state. Another requirement for Arend Lijphart is that the government must be composed of a "grand coalition" of the ethnic group leaders which supposes a top down approach to conflict resolution. In theory, this leads to self governance and protection for the ethnic group. Many scholars maintain that since ethnic tension erupts into ethnic violence when the ethnic group is threatened by a state, then veto powers should allow the ethnic group to avoid legislative threats. Switzerland is often characterized as a successful consociationalist state. One of the many critiques is that consociationalism locks in ethnic tensions and identities. This assumes a primordial stance that ethnic identities are permanent and not subject to change. Determining ethnic identities in advance and implementing a power sharing system on the basis of these fixed identities is inherently discriminatory against minority groups that might be not be recognized. Moreover, it discriminates against those who do not choose to define their identity on an ethnic or communal basis. In power sharing systems that are based on pre determined identities, there is a tendency to rigidly fix shares of representation on a permanent basis which will not reflect changing demographics over time. Horowitz has argued that a single transferable vote system could prevent the ethnification of political parties because voters cast their ballots in order of preference. This means that a voter could cast some of his votes to parties other than his co ethnic party. Brubaker asserts that these titular republics were formed in order to absorb any potential elite led nationalist movements against the Soviet center by incentivizing elite loyalty through advancement in the Soviet political structure. As most states are unwilling to give up an integral portion of their territory, secessionist movements may trigger violence. Furthermore, some competing elite political players may not be in power; they would remain unincorporated into the central system. These competing elites can gain access through federal structures and their resources to solidify their political power in the structure.

Аумақтық емес автономия

Этникалық шиеленісті шешудің жаңа теориясы – аумақтық емес автономия немесе NTA. NTA соңғы жылдары этникалық шиеленістер мен наразылықтарға балама шешім ретінде пайда болды, олар қақтығыс тудыруға бейім жерлерде кездеседі. Осы себепті, NTA консоциализмге қарағанда, мемлекет құруға бағытталған, тиімдірек шешім ретінде ұсынылуда. Ол этникалық топтарға өзін-өзі басқаруға және білім беру, тіл, мәдениет, ішкі істер, дін және осы салаларды дамыту мен көшіруге қажетті ішкі институттар сияқты, белгілі бір шектеулермен қатысты мәселелерді басқару құқығын береді. Федерализмнен өзгеше, этникалық топтарға ешқандай титулдық суб-мемлекеттік бірлік берілмейді, керісінше этникалық топтар мемлекеттік бірлік ішінде таралып орналасады. Олардың топтық құқықтары мен автономиясы мемлекет ішіндегі нақты бір аумақпен шектелмейді. Бұл этнофедерализм сияқты орталық мемлекетті әлсірету мақсатымен жасалады. NTA бірінші дүниежүзілік соғыс аралығында қолданылған, ал Ұлттар Лигасы жаңа мемлекеттердегі ұлттық азшылықтарды қорғау шараларын енгізуге тырысқан. Бельгияда NTA федералдық консоциациялық жүйеге енгізілген. Сонымен қатар, NTA өз мақсатына жету үшін, ешбір адамды оның келісімінсіз, белгілі бір үлгідегі жеке басын ұстануға, анықтауға немесе баса көрсетуге (мысалы, нәсіл, жыныс, сексуалдық бағдары және т.б.) мәжбүрлеуге болмайды. Дегенмен, Кларк NTA-ның білім беру, қоғамдық нормалар мен қоғамдастық құндылықтары арасындағы тепе-теңдік, қылмыстық істер мен қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі полиция қызметі және этникалық тегіне негізделген жағдайда, жеке адамның саяси таңдауларын шектейтін саяси өкілдік сияқты салалардағы кемшіліктерін сынап бағалайды.

Этносаралық бейресми қарым-қатынас

Этникалық қақтығыстарды шешуге қатысты институционалистік пікірлер көбінесе ұлттық деңгейдегі институттарға назар аударады және бір ел ішіндегі этникалық зорлық-зомбылықтың өңірлік және жергілікті ерекшеліктерін ескермейді. Елдегі этникалық әртүрліліктің деңгейі шамалас болғанымен, кейбір қалалар мен елді мекендер этникалық зорлық-зомбылыққа осал екені анықталған. Мысалы, Ашутош Варшней Үндістандағы этникалық зорлық-зомбылықты зерттеуінде, ауылдардағы этникалық байланыстардың күшті болуы саясаткерлерді сайлау үшін этникалық шиеленістерді тудырудан жиі тыйым салады деседі. Бұл бейресми байланыстарға бірлесіп мерекелерді тойлау, түрлі қауым өкілдерінің отбасылары бірге тамақтануы немесе балаларына бір-бірімен ойнауға рұқсат беру жатады. Оның сөзіне сүйенсек, әртүрлі этникалық топтардың бірлесіп жұмыс істейтін орындарында кәсіби нормалардың қатысуы барлық адамды ынтымақтастыққа және бір-біріне құрметпен қарауға итермелейді, бұл азшылық өкілдеріне өзгелермен қарым-қатынас орнатуды жеңілдетеді.