Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Украина облысы
Oblast (region) of Ukraine
Львов облысы (Львівська область, ), сондай-ақ Львовщина (Львівщина, ), Украинаның батысындағы облыс. Облыстың орталығы – Львов қаласы. Қазіргі халық саны:
Lviv Oblast (Львівська область, ), also referred to as Lvivshchyna (Львівщина, ), is an oblast in western Ukraine. The capital of the oblast is the city of Lviv. The current population is
Атауы
Облыс 13-шы ғасырда Галиция патшасы Даниил Галицкий құрған Львов қаласының атымен аталады, ол Галиция-Волынь княстығының астанасы болған. Даниил қалаға ұлы Леоның құрметіне осы атты берді. Осы кезеңде Львов маңындағы аймақ Қызыл Рутения (Червенская Русь) деп белгілі болды.
The region is named after the city of Lviv which was founded by Daniel of Galicia, the King of Ruthenia, in the 13th century, where it became the capital of Galicia Volhynia. Daniel named the city after his son, Leo. During this time, the general region around Lviv was known as Red Ruthenia (Cherven' Rus').
Ерте тарих
Орталық Еуропаның стратегиялық тұғыры және Карпатқа апарар жол болғандықтан, бұл облыс ғасырлар бойы көптеген рет қолы ауысты. Ол Ұлы Моравия, Киев Русі, Польша билігінде болды, Галисия-Волынь мемлекеті ретінде тәуелсіздікке ие болды (шамамен 1200-1340 жылдар), содан кейін Польша-Литва одағы (1340-1772), Австро-Венгрия империясы (1772-1918), Батыс Украина Халық Республикасы және Польша (1919-1939) басқарды, ол Польшаның Екінші Республикасының Львов воеводтығының құрамында болған кезде. Аймақтың тарихи тұрғыдан басым халқы – украин халқы 1918 жылдың қарашасынан 1919 жылдың маусымына дейін бұл аймақты тәуелсіз Батыс Украина Ұлттық Республикасының бөлігі деп жариялады, бірақ бұл тәуелсіздік ұзаққа соқпады. Халықаралық шарттармен жергілікті автономия көзделген, бірақ кейін Польша үкіметі осы шарттарды орындамады, нәтижесінде аймақта поляк және украин халқы арасында этникалық шиеленіс күшейді.
The oblast strategic position at the heart of central Europe and as the gateway to the Carpathians has caused it to change hands many times over the centuries. It was ruled variously by Great Moravia, Kievan Rus', Poland, was independent as the state of Galicia Volhynia (circa 1200 to 1340), and then ruled by the Polish–Lithuanian Commonwealth (1340 to 1772), the Austro Hungarian Empire (1772 to 1918), West Ukrainian People's Republic and Poland (1919 to 1939), when it was part of the Lwów Voivodeship of the Second Republic of Poland. The region's historically dominant Ukrainian population declared the area to be a part of an independent West Ukrainian National Republic in November 1918 — June 1919, but this endured only briefly. Local autonomy was provided in international treaties but later on those were not honoured by the Polish government and the area experienced much ethnic tension between the Polish and Ukrainian population.
Құру
Облыс 1939 жылғы 4 желтоқсанда Польшаның шығысын Кеңес Одағының басып алуы және Шығыс Галисия мен Волыньді аннексиялауы салдарынан Украина Кеңес Социалистік Республикасының құрамында құрылды. 1941-1944 жылдары «Барбаросса» операциясы басталғаннан кейін нацистік Германия оны басып алды, нәтижесінде жергілікті еврей халқының көп бөлігі қаза болды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін аймақ Тегеран және Ялта конференцияларында келісілгендей, Кеңес Одағының билігінде қалды. Жергілікті поляктар күшпен шығарылды, ал Польшадан қуылған украиндар келді. 1959 жылы Дрогобыч облысы Львов облысына біріктірілді.
The oblast was created as part of the Ukrainian Soviet Socialist Republic on 4 December 1939 following the Soviet invasion of eastern Poland and annexation of Eastern Galicia and Volhynia. It was occupied by Nazi Germany from 1941 to 1944 following the start of Operation Barbarossa, where most of the local Jewish population were killed. Following the end of World War II, the region remained in Soviet hands as was arranged in the Tehran and Yalta conferences. Local Poles were expelled and Ukrainians expelled from Poland arrived. In 1959, Drohobych Oblast was incorporated into Lviv Oblast.
Қазіргі күн
Өзінің тарихи дамуын ескере отырып, Львов облысы Украинаның ең аз русияландырылған және советтендірілген аймақтарының бірі болып табылады, оның поляк және Габсбург мұрасының көп бөлігі бүгінге дейін көрініп тұр. Қазіргі Украинада Галиция және Лодомерия Корольдігінің шығыс бөлігін құраған үш облыс (область) бар. Олардың екеуі – Львов облысы мен Ивано-Франковск облысы толығымен Корольдіктің құрамында болған; үшінші – Тернополь облысы негізінен Корольдіктің құрамында болды, тек төрт ең солтүстік ауданы (район) басқаша болды. Галиция Корольдігінің аудандары мұрагер мемлекеттерге қосылғанда көбінесе өзгермеді; төменде сипатталған шағын өзгерістермен қазіргі аудандар Корольдіктің аудандарымен дерлік бірдей. 2014 жылғы Еуромайдан наразылықтары кезінде бұл аймақ Виктор Янукович басқаратын орталық үкіметтен тәуелсіздігін жариялағанымен де ерекшеленеді, ол наразылық білдірушілерге қарсы әрекетті әскери күш қолдана бастады. 2014 жылдан кейін қарқын алған Украинаның декоммунизация процесінде Львов облысы 2024 жылдың қаңтарына дейін барлық совет кезеңінің ескерткіштерін алып тастаған Украинаның алғашқы аймағы болды.
Given its historical development, Lviv Oblast is one of the least Russified and Sovietized parts of Ukraine, with much of its Polish and Habsburg heritage still visible today. In Ukraine today, there are three provinces (oblasts) that formed the eastern part of the Kingdom of Galicia and Lodomeria. Two of these, Lviv Oblast and Ivano Frankivsk Oblast were entirely contained in the kingdom; the third oblast of Ternopil was mainly in the kingdom apart from four of its most northerly counties (raions). The counties of the Kingdom of Galicia remained largely unchanged when they were incorporated into successor states; with minor changes as detailed below, the current counties are almost co extensive with those of the Kingdom. During the 2014 Euromaidan protests, the region is also notable for having declared independence from the central government led by Viktor Yanukovych who started to use active military force against protestors. During Ukraine's decommunization process that accelerated after 2014, Lviv Oblast became the first region of Ukraine to remove all its Soviet era monuments by January 2024.
География
Львов облысының жер бедері өте әртүрлі. Оңтүстік бөлігін солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай бір-біріне параллель созылған төменгі Бескидтер (украинше Бескиди) тау тізбегі алып жатыр, және Шығыс Карпаттың құрамына кіретін екіншілік қылқан жапырақты ормандармен жабылған; ең биік нүктесі Пикуй (1408 м). Солтүстігінде кең Днестр өзенінің жоғарғы аңғары және одан әлдеқайда кіші Сан өзенінің жоғарғы аңғары орналасқан. Бұл өзендердің төңірегі жалпақ, аллювиалды шөгінділермен жабылған және су тасқынына бейім. Бұл аңғарлар мен Бескид арасында жапырақты ормандармен қапталған Карпат алды таулы аймағы орналасқан, онда белгілі минералды шипажайлар бар (Трускавец, Моршин). Бұл аймақ сонымен қатар өнеркәсіптік мұнай мен газды алғашқы кену орындарының бірі болып табылады. Аталған кен орындарының көбісі қазірге таусылып қалған. Облыстың орталық бөлігінде Розочья, Опилья және Подолияның бір бөлігі жатыр. Кеңес кезеңінде мұнда мол күкірт кендері табылды. Росточе тығыз орманды, ал Опилья мен Подолия (жемісті топырақтар қалыптастыратын лесспен жабылған) тығыз халқы бар және көбінесе егістік жерлерді құрайды. Облыстың орталық солтүстік бөлігінде Кіші Полесье жазығы орналасқан, ол географиялық тұрғыдан Полесьенің қалған бөлігінен оқшауланған, бірақ ұқсас жер бедері мен ландшафтыға ие (құмды флювиоглациалдық шөгінділері бар жалпақ жазықтар мен қарағай ормандары). Аймақтың шалқары солтүстігінде Волынь таулы аймағы жатыр, ол да лесспен жабылған; осы аймақта көмір өндіріледі.
The terrain of Lviv Oblast is highly varied. The southern part is occupied by the low Beskids (Ukrainian: Бескиди) mountain chains running parallel to each other from northwest to southeast and covered with secondary coniferous forests as part of the Eastern Carpathians; the highest point is Pikui (1408 m). North from there are the wide upper Dniester river valley and much smaller upper San River valley. These rivers have flat bottoms covered with alluvial deposits, and are susceptible to floods. Between these valleys and Beskyd lies the Precarpathian upland covered with deciduous forests, with well known mineral spa resorts (see Truskavets, Morshyn). It's also the area of one of the earliest industrial petroleum and gas extraction. These deposits are all but depleted by now. In the central part of the region lie Roztochchia, Opillia, and part of the Podolia uplands. Rich sulphur deposits were mined here during the Soviet era. Roztocze is densely forested, while Opillia and Podolia (being covered with loess on which fertile soils develop) are densely populated and mostly covered by arable land. In the central north part of the region lies the Small Polesia lowland, geographically isolated from the rest of Polesia but with similar terrain and landscapes (flat plains with sandy fluvioglacial deposits and pine forests). The far North of the region lies on the Volhynia upland, which is also covered with loess; coal is mined in this area.
Климат
Львов облысының климаты орташа салқын және ылғалды. Қаңтар айының орташа температурасы Карпаттардағыдан бастап, Днестр және Сан өзендерінің аңғарларында 3 °C (27 °F) дейін жетеді, ал шілдедегі орташа температура Карпаттардағыдан бастап, Розоччиядағы және Днестр аңғарының төменгі бөлігіндегіден өзгеше болады. Жылдық орташа жауын-шашын жазықта, таулы жерлерде және Карпаттарда, жауын-шашынның басым бөлігі жаз айларында жауады. Ұзаққа созылған құрғақшылықтар сирек кездеседі, ал күшті жаңбырлар өзен аңғарларында су тасқынына әкелуі мүмкін. Дауыл кезіндегі қатты желдер, әсіресе таулы аймақтарда, зиян келтіруі мүмкін. Климат қант қызылшасы, қысқы бидай, зығыр, қара бидай, капуста, алма және сүт шаруашылығын дамытуға қолайлы. Львов облысында жүгері, күнбағыс, жүзім, қарбыз, қауын немесе шабдалыны сәтті өсіру үшін әлі де ауа райы тым суық. Карпаттарда жыл бойына 3-4 ай альпілік шаңғы спортымен айналысуға жағдай жасалған.
The climate of Lviv Oblast is moderately cool and humid. The average January temperatures range from in the Carpathians to 3 °C (27 °F) in the Dniester and San River valleys while in July the average temperatures are from in the Carpathians to in Roztochchia and in the lower part of the Dniester valley. The average annual precipitation is in the lowlands, in the highlands and up to in the Carpathians, with the majority of precipitation occurring in summer. Prolonged droughts are uncommon, while strong rainfalls can cause floods in river valleys. Severe winds during storms can also cause damage, especially in the highlands. The climate is favourable for the cultivation of sugar beets, winter wheat, flax, rye, cabbage, apples, and for dairy farming. It is still too cold to successfully cultivate maize, sunflower, grapes, melon, watermelon or peaches in Lviv Oblast. In the Carpathians conditions are favourable for Alpine skiing 3–4 months a year.
Жас құрамы
0-14 жас: 15,7% (202 923 еркек/193 000 әйел)
15-64 жас: 70,0% (867 699 еркек/897 788 әйел)
65 жас және одан жоғары: 14,3% (122 906 еркек/238 016 әйел) (2013 жылғы ресми дерек)
жалпы: 38,0 жыл
еркек: 35,2 жыл
әйел: 40,9 жыл (2013 жылғы ресми дерек)
total: 38.0 years
male: 35.2 years
female: 40.9 years (2013 official)
Дін
Львов облысындағы діни ұйымдардың 59 пайызы Украина грек-католик шіркеуіне жатады. Украина автокефалды православие шіркеуі екінші ірі діни ұйым болып табылады. Латын шіркеуінің жақтастары негізінен поляктардан, ал Украина православие шіркеуінің (Мәскеу патриархаты) жақтастары көбінесе орыстардан немесе Галицияға жатпайтын украин азшылықтарынан шыққан.
Fifty nine percent of the religious organisations active in the Lviv Oblast adhere to the Ukrainian Greek Catholic Church. The Ukrainian Autocephalous Orthodox Church is the second largest religious body. The followers of the Latin Church and the Ukrainian Orthodox Church (Moscow Patriarchate) are mostly from the Polish, and Russian or non Galician Ukrainian minorities respectively.
Тарихи және мәдени нысандар
Львов қаласында жақсы сақталған басты алаң (Рынок) және көптеген тарихи шіркеулер бар. Сонымен қатар, тарихи Личаков зираты, жергілікті фольклор мұражайы және әйгілі Высокий Замок қираған жерлері де бар. Қаланың атымен қамалдың аты тығыз байланысты. Мұнда "Арсенал" деп аталатын әскери артефакттар мұражайы да бар. Облыс бойынша жақсы сақталған жергілікті ағаш шіркеулер, қамалдар мен монастырлар кездеседі. Олардың бірі – 1327 жылы алғаш рет тіркелген Олеско қамалы. Тағы бір қамал, 15 ғасырдың соңында салынған Свирж қамалы, Свирж ауылында орналасқан. Одан әрі, кем емес атақты Пидхиртси қамалы бар. Оның архитектуралық кешені үш қабатты сарай, Костель және шағын саябақтан тұрады. Росточияда Побина тауының етегінде, бук-қайың тоғайында Крехивский монастыры орналасқан. Кешеннің құрамына Әйгілі Николай шіркеуі, қоңырау мұнарасы, көптеген шаруашылық ғимараттары және мұнаралары бар қорғаныс қабырғалары кіреді. Тағы бір айтуға лайық орын – тасқа қашалған Тустан қалалық бекінісі. Бұл орын Украинаның тарихи және табиғи кереметі деп танылды. Стрий ауданындағы Камианка өзенінің аңғарында табиғат кешені де бар. Аймақтың тағы бір табиғи кереметі – Камин Велетен (ағылшын тілінде – Тас алып), ол Золочев ауданындағы Пидкамин қаласының жанында орналасқан. Жергілікті қаланың аты "Тастың астында" дегенді білдіреді. Сондай-ақ, жергілікті украин өнері мұражайы мен жоғары оқу орны (Иван Франко атындағы мемлекеттік университеті) бар.
The city of Lviv contains a well preserved main square (Rynok) and numerous historical churches. Other sites of interest are the historic Lychakiv Cemetery, the local museum of folklore, and the ruins of the famous Vysokyi Zamok. The name of the castle is closely tied to the name of the city. There is also a museum of military artifacts, the "Arsenal". Well preserved local wooden churches, castles, and monasteries can be found throughout the Oblast. One of them is the Olesko Castle which is first recorded in 1327. Another castle that was built at the end of the 15th century is Svirzh Castle in the village of Svirzh. One more and no less famous castle is the Pidhirtsi Castle. Its architectural complex consists of the three story palace, Kostel, and small park. In Roztochia is also located the Krekhivsky monastery in the beech pine grove at the foot of the Pobiina mount. The whole complex consists of the Saint Nicholas Church, the bell tower, numerous service structures, and defensive walls with towers. Another site worth of mentioning is the Tustan city fortress which is built in the rock. The site was nominated as the historical and as the natural wonder of Ukraine. There also a nature complex in the valley of the Kamianka river in Stryi Raion. Another natural wonder of the region is the Kamin Veleten (Rock Giant in English) which is located near city of Pidkamin in Zolochiv Raion. The name of the local city means Under the Rock. A local museum of Ukrainian art and an institution of higher learning (Ivan Franko State University) are also present.
Экономика
Мұнда елдегі астық ауруларына қатысты ең маңызды зерттеулер жүргізіледі. Puccinia recondita, Erysiphe graminis, (син. Blumeria graminis) және түрлі Pseudocercosporella spp. осы облыстағы қышқы бидай үшін маңызды және кездеседі. Сонымен қатар, мұнда екі түрлі әкелінген жолақты құзқаз – Гров құзқазы (Cepaea nemoralis) және ақ ерін құзқазы (C. hortensis) таралған.
The most important research into cereal epidemics in the country is undertaken here. Puccinia recondita, Erysiphe graminis, (syn. Blumeria graminis) and various Pseudocercosporella spp. are present and are significant in winter wheat in this oblast. Two introduced banded land snails, the Grove Snail (Cepaea nemoralis) and White Lipped Snail (C. hortensis) are found here.