Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Беларусьдегі Могилёв облысының қаласы. Могилёв (/US//m//ə//ɡ//ɪ//l/'/j//ɔ://f/), сондай-ақ Махильёв (, ; Могилёв, ; , ), Беларусьтің шығысындағы қала. Ол Днепр өзенінің жағасында, Ресейдің Смоленск облысымен шекарадан шамамен және Брянск облысынан шамамен қашықтықта орналасқан. 2024 жылғы мәліметтер бойынша, халқы 353 110 адамды құрайды, 1956 жылы шамамен 106 000 адам болған. Могилёв облысының әкімшілік орталығы болып табылады.
City in Mogilev Region, Belarus
the city in Belarus
Mogilev (/US//m//ə//ɡ//ɪ//l/'/j//ɔ://f/), also transliterated as Mahilyow (, ; Могилёв, ; , ), is a city in eastern Belarus. It is located on the Dnieper River, about from the border with Russia's Smolensk Oblast and from Bryansk Oblast. As of 2024, it has a population of 353,110. up from an estimated 106,000 in 1956. It serves as the administrative centre of Mogilev Region,
Тарих
Қаланың алғашқы тарихи жазбалары 1267 жылы тіркелген. 14 ғасырдан бастап ол Литва Ұлы Герцогтығының құрамына кірді, ал 1569 жылғы Люблин униясынан кейін Польша-Литва одағының бөлігі болды, онда ол Могилев деп аталды. 16-17 ғасырларда қала шығыс-батыс және солтүстік-оңтүстік сауда жолдарының маңызды торабы ретінде гүлденді. 1577 жылы Польша королі Стефан Баторий қалаға Магдебург құқығын берді. 1654 жылы орыс-поляк соғысы (1654-1667) кезінде қала тұрғындары еврейлерді қууға және олардың мүлігін Могилев тұрғындары арасында бөлісу шартымен ресейліктерге бейбіт түрде тапсыру туралы келісім жасасты. Царь Алексей Михайлович келісімге келді. Алайда, еврейлерді қуудың орнына, орыс әскері оларды қала шетіне алып барып, қырғын жасады. Бұл соғыс кезінде қала екі рет литва әскерімен қоршауға алынды: 1655 және 1660 жылдары. 1661 жылы Могилев көтерілісі (1661) болды. 1708 жылы Ұлы Солтүстік соғысы кезінде қала Петр I әскерлерімен өртеліп жанылды. 1772 жылы Польшаның бірінші бөлінісінен кейін Могилев Ресей империясының құрамына кірді және Могилев губерниясының орталығы болды. 1938 жылы Могилевті Беларусь астанасы ету туралы шешім қабылданды, себебі Минск сол кездегі Польша-Совет шекарасына тым жақын орналасқан еді. 1915-1917 жылдары Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ставка, Ресей императорлық армиясының бас штабы қалада орналасты, ал патша Николай II ұзақ уақыт бойы бас қолбасшы ретінде сонда болды. 1918 жылы Ресей революциясынан кейін қала қысқа мерзімге Германия тарапынан басылып алынып, қысқа ғұмырлы Белоруссия Халық Республикасының құрамына кірді. 1919 жылы Могилевті Кеңес Ресейінің әскерлері басып алып, Белоруссия КСР-іне қосты. Екінші дүниежүзілік соғысқа және Холокостқа дейін, Еуропаның көптеген қалалары сияқты, Могилевте де үлкен еврей халқы тұрды: 1897 жылғы Ресей санағына сәйкес, 41,100 тұрғынның 21,500-і еврейлерді құрады (яғни 50 пайыздан астам). 1938 жылы Совет Беларусьінің басшылығы ел астанасын Минскіден Могилевке көшіру туралы шешім қабылдады. Осыған байланысты, қазіргі Могилев қалалық кеңесінің ғимараты 1938-1940 жылдары үкіметтік ғимарат ретінде салынды. Ол Минск үкімет ғимаратына ұқсас болу үшін жобаланды. Барбаросса операциясы кезінде 1941 жылдың 26 шілдесінде қала Вермахт әскерлерімен басылып алынып, 1944 жылдың 28 маусымына дейін неміс оккупациясы астында болды. Могилев SS және полиция басшысы (HSSPF) Эрих фон дем Бахтың ресми резиденциясы болды. Осы кезеңде Могилевтегі еврейлер геттоға жабылып, Ordnungspolizei және SS қызметкерлері тарапынан жүйелі түрде өлтірілді. Генрих Гиммлер 1941 жылдың 23 қазанында 279 еврейдің атылуына жеке куә болды. Сол айдың соңында бірнеше психикалық аурулары бар науқастар тәжірибе ретінде автомобильдің газды түтінімен уланды; бұл өлтіру әдісі кейін бірнеше нацистік жойқын лагерьлерінде қолданылды. Могилевте өлім лагерін құру жоспарлары Малый Тростенец пайдасына тоқтатылды. 1944 жылы Могилев шабуылы кезінде қираған қала Қызыл Армия тарапынан азат етіліп, Советтік бақылауға қайтарылды. Могилевте неміс әскери тұтқындары үшін еңбек лагері құрылды. 1991 жылы Беларусь тәуелсіздік алғаннан бері Могилев оның маңызды қалаларының бірі болып табылады.
The city was first mentioned in historical records in 1267. From the 14th century, it was part of the Grand Duchy of Lithuania, and since the Union of Lublin (1569), part of the Polish–Lithuanian Commonwealth, where it became known as Mohylew. In the 16th 17th centuries, the city flourished as one of the main nodes of the east–west and north–south trading routes. In 1577, Polish King Stefan Batory granted it city rights under Magdeburg law. In 1654, during the Russo Polish War (1654–1667), the townsmen negotiated a treaty of surrender to the Russians peacefully, if the Jews were to be expelled and their property divided up among Mogilev's inhabitants. Tsar Aleksei Mikhailovitch agreed. However, instead of expelling the Jews, the Russian troops massacred them after they had led them to the outskirts of the town. During this war, the city was besieged twice by the Lithuanian army: in 1655 and in 1660. In 1661, Могилёвское восстание (1661). The city was set afire by Peter the Great's forces in 1708, during the Great Northern War. After the First Partition of Poland in 1772, Mogilev became part of the Russian Empire and became the centre of the Mogilev Governorate. In 1938 it was decided Mogilev was to become the capital of Belarus because Minsk was too close to the then Polish Soviet border. In the years 1915–1917, during World War I, the Stavka, the headquarters of the Russian Imperial Army, was based in the city and the Tsar, Nicholas II, spent long periods there as Commander in Chief. Following the Russian Revolution, in 1918, the city was briefly occupied by Germany and placed under their short lived Belarusian People's Republic. In 1919, Mogilev was captured by the forces of Soviet Russia and incorporated into the Byelorussian SSR. Up to World War II and the Holocaust, like many other cities in Europe, Mogilev had a significant Jewish population: according to the Russian census of 1897, out of the total population of 41,100, 21,500 were Jews (i. e. over 50 percent). In 1938 the leadership of Soviet Belarus decided to move the capital of the country from Minsk to Mogilev. Due to that, the now Mogilev City Council building was built in 1938–1940 with the aim of being the government building. It was designed to resemble the Minsk Government building. During Operation Barbarossa, the city was conquered by Wehrmacht forces on 26 July 1941 and remained under German occupation until 28 June 1944. Mogilev became the official residence of High SS and police leader (HSSPF) Erich von dem Bach. During that period, the Jews of Mogilev were ghettoized and systematically murdered by Ordnungspolizei and SS personnel. Heinrich Himmler personally witnessed the executions of 279 Jews on 23 October 1941. Later that month, a number of mentally disabled patients were poisoned with car exhaust fumes as an experiment; the method of killing was thereafter applied in several Nazi extermination camps. Initial plans for establishing a death camp in Mogilev were abandoned in favour of Maly Trostenets. In 1944, with the Mogilev offensive, the devastated city was liberated by the Red Army and returned to Soviet control. Mogilev then was the site of a labour camp for German POW soldiers. Since Belarus gained its independence in 1991, Mogilev has remained one of its principal cities.
Дін
Могилев 1991 жылы Минск-Могилев Рим католик архиепископтығына қосылғанға дейін Латын католик архиепископтығының епископтық орталығы болды. Қазір де ол Ресей Православ шіркеуінің Белоруссия экзархатындағы Могилев және Мстислав епархиясының (Шығыс діни округінің) орталығы болып табылады.
Mohilev was the episcopal see of the Latin Catholic Archdiocese of Mohilev until its 1991 merger into the Roman Catholic Archdiocese of Minsk Mohilev. It remains the see of the Eparchy (Eastern diocese) of Mogilev and Mstsislaw in the Belarusian Exarchate of the Russian Orthodox Church.
Экономика
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бірнеше ірі болат зауыттары бар үлкен металлургия орталығы салынды. Сонымен қатар, кран, автомобиль, трактор және химия зауыттарының бірнеше ірі кәсіпорындары құрылды. 1950 жылдарға қарай Могилевтің басты өндірісі – былғары өңдеу болды, және ол астық, былғары, тұз, қант, балық, ағаш және кремень тауары саудасының ірі орталығына айналды. Содан бері қала Днепр өзеніндегі маңызды ішкі портқа және әуежайға ие. Кеңес Одағының ыдырауынан және Беларусьтің тәуелсіз мемлекет ретінде құрылуынан бастап Могилев елдің маңызды экономикалық және өнеркәсіптік орталықтарының біріне айналды.
After World War II, a huge metallurgy centre with several major steel mills was built. Also, several major factories of cranes, cars, tractors and a chemical plant were established. By the 1950s, tanning was Mogilev's principal industry, and it was a major trading centre for cereal, leather, salt, sugar, fish, timber and flint: the city has been home to a major inland port on the Dnieper river since and an airport since. Since the fall of the Soviet Union and the establishment of Belarus as an independent country, Mogilev has become one of that country's main economic and industrial centres.
Қалалық көрініс
Қаланың ең танымал нысаны – Польша-Литва одағы тұсында салынған, Ратуша (Ратауша) деп аталатын 17 ғасырдың соңындағы қала әкімдігі. Қала әкімдігінің биік мұнарасы Ұлы Солтүстік соғысы мен Ұлы Отан соғысында ауыр зақымдар алды. Ол 1957 жылы бұзылып, 2008 жылы соғысқа дейінгі түрінде қайта салынды. Могилевтің тағы бір маңызды нысаны – 1738 және 1752 жылдар аралығында барокко стилінде салынған, фрескаларымен ерекшеленетін алты бағаналы Санкт-Станислав соборы. Әйгілі Николай монастыры 1668 жылғы әсем соборымен, сондай-ақ түпнұсқа иконостасы, қоңырау мұнарасы, қабырғалары мен қақпаларымен сақталған. Қазіргі таңда ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енуі қарастырылуда. Шағын нысандарға 1780 жылдарға жататын архиепископ сарайы мен естелік аркасы, сондай-ақ нео-ренессанс және орыс тіршілігі стильдерінің үйлесіміндегі үлкен театр кіреді. Могилевтің қалалық бөлігі Поликовичиде 350 метрлік тіреулі телемұнара орналасқан, ол Беларусьтегі ең биік құрылымдардың бірі.
The town's most notable landmark is the late 17th century town hall, named the Ratuša (Rathaus), that was built during the times of the Polish–Lithuanian Commonwealth. The grand tower of the town hall sustained serious damage during the Great Northern War and the Great Patriotic War. It was eventually demolished in 1957 and rebuilt in its pre war form in 2008. Another important landmark of Mogilev is the six pillared St. Stanisław's Cathedral, built in the Baroque style between 1738 and 1752 and distinguished by its frescoes. The convent of St. Nicholas preserves its magnificent cathedral of 1668, as well as the original iconostasis, bell tower, walls, and gates. It is currently under consideration to become a UNESCO World Heritage site. Minor landmarks include the archiepiscopal palace and memorial arch, both dating from the 1780s, and the enormous theater in a blend of the Neo Renaissance and Russian Revival styles. At Polykovichi, an urban part of Mogilev, there is a 350 metre tall guyed TV mast, one of the tallest structures in Belarus.
Климат
Могилевте жылы жазды ылғалды континенттік климат басымырақ (Кёппен климат жіктелімі Dfb), жаздары жылы, қыстары суық болады.
Mogilev has a warm summer humid continental climate (Köppen climate classification Dfb) with warm summers and cold winters.