Кіріспе

Француз композиторы (1870–1958)

Флорен Шмит (Florent Schmitt; 28 қыркүйек 1870 – 17 тамыз 1958) – француз композиторы. Ол "Апачтар" тобының мүшесі болған. Оның ең танымал шығармалары – "Саломе трагедиясы" және XLVII псалом (47-ші псалом). Ол Францияның көп танылмаған классикалық композиторларының ішіндегі ең қызықтыларының бірі деп сипатталған.

Ерте өмір және мансап

Мюрте-э-Мозельде туған Шмит, Нансиде жергілікті композитор Густав Сандреден музыка сабақтары алды. 19 жасында Париж консерваториясына түсіп, Габриэль Форе, Жюль Массенет, Теодор Дюбуа және Альберт Лавиньяктан дәріс алды. 1900 жылы ол Рим сыйлығын жеңіп алды. 1890 жылдары сол кезде Парижде тұратын Фредерик Делиуспен танысып, Шмит Делиустың төрт операсының вокалдық партияларын дайындады: «Ирмелин», «Сиқырлы бұлақ», «Коанга» және «Ромео мен Джульетта». 1929 жылдан 1939 жылға дейін Шмит «Le Temps» газетінде музыка сыншысы болып жұмыс істеді, ол осы қызметте көп дау тудырды. Ол көбінесе залдағы өз орнынан айқайлап пікір білдіретін. Музыка баспагері Хьюгель оны «жауапкершіліксіз ессіз» деп атады. 1933 жылдың қараша айында Германиядан күштеп шығарылған Курт Вейлдің музыкасы орындалған концертте Шмит басшылығымен топ «Гитлерге сау болсын!» деп ұран салды, бұл туралы коммунистік басылым хабарлады.

Кейінгі өмірі

Ол 20-ғасырдың алғашқы төрт онжылдығында ең көп орындалған француз композиторларының бірі болғанымен, және ол ешқашан шығарма жазуды тоқтатпағанымен, Шмитттің туындылары көбінесе ұмытылғандай болды. 1952 жылы ол «Құрметті легион» орденімен марапатталды. Ол өмірінің соңғы жылдары мен өлімінен кейін де 1930-жылдардың басында нацистік партияның іс-қимылдарына деген симпатиясы және 1940-жылдары Виши режимімен жұмыс істеуге дайындығы үшін сынға ұшырады, бұл жағдай басқа да белгілі француз музыканттарында, әсіресе Альфред Корто мен Жозеф Кантелубеде де болған. Шмитттің ерте мансабы кейіннен сэр Томас Бичемнің ағылшын композиторы Фредерик Делиустың өмірбаянымен байланысты қайта қарастырылды. Бичем Делиусті Парижде таныстырған, ол Август Стриндберг, Поль Гоген, Эдвард Мунк және сол заманның басқа да көрнекті тұлғаларының досы болған. Сэр Томас Бичемге көмектескен Феликс Апрахамиан Флорент Шмитті Делиустың француз музыканттарынан болған азаматтарының бірі деп атады. Шмитт, әлдебір, Делиустың Латын кварталында «Ұлы ағылшын» деп білген соңғы адамы болған шамасы.

Музыка

Шмитт 138 шығарма жазды. Ол операдан басқа, музыкалық формалардың көп бөлігінің үлгілерін жасады. 1908 жылы жазған «Б минорындағы» фортепианолық квинтеті оның атағын нығайтуға көмектесті. Басқа шығармаларына скрипкалық соната («Sonate Libre»), кешкі саптық квартет, саксофон квартеті, үрмелі аспаптар оркестрі үшін «Dionysiaques», екі симфония, сондай-ақ «Crépuscules», «Ombres» және «Mirages» сияқты бірнеше фортепианолық циклдар жатады. Ол «Апаштар» тобының мүшесі болған. Оның ерекше импрессионистік стилі Дебюссидің ықпалында болды, бірақ Вагнер мен Рихард Штраустың да белгілі іздері бар еді. 1907 жылы Шмитт Жак Рушеден Лои Фуллер және «Théâtre des Arts» үшін «Саломе трагедиясы» балетін жазуға тапсырыс алды. Балеттің бастапқы партитурасына жиырма аспап қажет болды және шамамен бір сағатқа созылды. 1910 жылы Шмитт балеттің бірнеше бөлімдерін пайдаланып, оркестр үшін сюита дайындады. Сюита көбірек танымал, оны Шмитттің өзі, Пол Пара, Жан Мартинон, Антонио де Альмейда, Марек Яновский және басқалар орындаған. Сондай-ақ, Патрик Дэвиннің 1907 жылғы түпнұсқалық партитурасы «Marco Polo» лейблінде жазылған. Шмитттің шығармаларындағы ырғақты синкопациялар, полиритмдер, перкуссиялық өңделген аккордтар, битональдық және аспаптау Стравинскийдің «Жазғы салтанаты» алдынан болжамдайды. «Жазғы салтанатын» жазған кезде Стравинский Шмитттің балеті оған көп уақыттан бері естіген ешбір шығармадан гөрі үлкен қуаныш сыйлағанын мойындады, бірақ екі композитор кейінірек араздасып, Стравинский Шмитттің шығармаларына қатысты пікірін өзгертті. Шмитт 1927 жылы балалар балеті «Жаннаның желдіргіші» үшін би жазған он француз композиторының бірі болды. Шмитт финалды Кермес вальсімен жазды. Басқа шығармаларына оркестр үшін «Oriane et le Prince d'Amour» сюитасы, Op. 83 bis (1934), Габриэль Фореге арналған «In Memoriam» симфониялық диптих, Op. 72 (1937), «Бурлеск жолы», Op. 78 (1927), «Альто және оркестр үшін аңыз», Op. 66 (1918) және «Антоний мен Клеопатра» оркестрлік фрескасы (1920) кіреді. 1990 және 2000 жылдары оның шығармаларына қызығушылық жаңадан оянды және оның дискідерін тарататын компаниялар көбейді. 2012 жылдың соңында «Invencia Piano Duo» (Андрей Каспаров және Оксана Луцишин) «Naxos Records» компаниясымен бірлесіп, «Grand Piano» сериясында Шмитттің толық дуэт фортепиано шығармаларының төрт дискісін шығарды. Жинаққа Шмитттің «Трой рапсодиясы», Op. 53, және 1899 жылы жазылған Шмитттің «Sept pièces», Op. 15-інің тұңғыш жазбасы кірді. Сондай-ақ, Шмитттің екі жарияланбаған дуэтінің бірі «Rhapsodie parisienne» (1900) де осы жинақта бар.

Жел тобы

Дионисиактер, Оп. 62 әскери оркестрге арналған (1913/25)

Пианино

Германияның рефлектері, Op. 28 (1905)
Жәрмеңке музыкасы, Op. 22
Құрғақ жапырақтар, Op. 46
Кеш суреті, Op. 56
Көлеңкелер, Op. 64
Мираждар, Op. 70
Үзілген тізбек, Op. 87