Кіріспе

Бас киімнің түрі

Капюшон – бас пен мойынның көп бөлігін, кейде бетін жабатын бас киім. Бастың және мойынның көп бөлігін жабатын, ал беті ашық немесе жартылай ашық қалдырылатын капюшондар, қоршаған ортадан қорғану (әдетте суық немесе жаңбырдан), сән үшін, дәстүрлі киім ретінде немесе рыцарьлардың бронеленген капюшонындай, қылыштан қорғану үшін тағылады. Кейде капюшон киген адамның қайда бара жатқанын жасыру үшін қолданылады (мысалы, тұтқынға капюшон кигізілгенде). Көзіне тесігі бар капюшондар діни мақсаттарда, киген адамды жасыру үшін пайдаланылуы мүмкін. Ку-клукс-клан мүшелері, террористер немесе қарақшылар сияқты қылмыскерлер үшін көзіне тесігі бар капюшон оларды тануды қиындатады.

Этимология

Сөздің тамыры көне ағылшын тіліндегі "hood" сөзіне жетеді, ол прото-герман тіліндегі *hodaz сөзінен (мысалы, көне саксон, көне фризия тіліндегі "hood", орта голланд тіліндегі "hoet", голланд тіліндегі "hoed" – "қалпақ", көне жоғарғы неміс тіліндегі "huot" – "каска, қалпақ, гугель", неміс тіліндегі "hut" – "қалпақ", көне фризия тіліндегі "hode" – "қорғау, қоршау") шыққан, бұл сөз прото-үнді-еуропа тіліндегі *kadh – "жабу" деген сөзден туындаған. Қазіргі заманғы жазу түрі 15 ғасырда "ұзын" дауысты дыбысты көрсету үшін дамытылды, бірақ қазір ол осылай айтылмайды.

Тарих және сипаттама

Тарихи тұрғыдан алғанда, капоттар қазіргі заманғы капоттарға ұқсас болған, көбінесе плащтың немесе кейптің бір бөлігін құраған, немесе жеке бас киім түрі болған. Француз тілінде шаперон деп аталатын, қысқа кейптері бар капоттар ортағасырлық Еуропада кең таралған, кейіннен үлкен шляпаларға айналды. Жұмсақ капоттарды ер адамдар шляпаларының астына киген. Капоттар «Ку-клукс-клан» сияқты ұйымдардың формаларының бөлігі ретінде де қолданылған. Адамды жасыру немесе бақылау үшін қолданылатын капот көбінесе бүкіл басты жабады, нәтижесінде киген адам көру қабілетін жоғалтады немесе өте шектеулі көреді, көздері байланған сияқты, немесе оның кім екенін анықтау мүмкін болмайды. Ол тұтқындалған, ұрланған немесе сот үкімімен жазаға тартылатын адамға кигізілуі мүмкін; бұл практика «капотпен жабу» деп аталады. Капот қарапайым қап болуы мүмкін; оның мақсаты әдейі мазалау немесе осылай сезіндіру болуы мүмкін (қараңыз, «капотпен жабу оқиғасы»). Әйелдердің дәстүрлі капоттары тығыз, жұмсақ бас киімдерден (мысалы, снуд) бастап, қатты, құрылымды капоттарға (мысалы, гибль капоты) немесе сәнді әйелдердің биік париктері мен шаштарын қорғау үшін киетін үлкен материалдан жасалған жабындарға (мысалы, калаш) дейін әртүрлі болған. Бүгінде сәнді капоттар көбінесе үлкен киімнің бір бөлігін құрайтын жұмсақ бас киімдер (мысалы, пальто, көйлек немесе плащ; бірақ жаңбыр капоты үлкен киімнің бөлігі емес). Оларды қажет болғанда басқа тартып, қажет болмағанда артқа түсіріп қоюға болады. Оларды қысқы пальтоны жазғыға айналдыру үшін шешіп алуға болады, немесе қолданылмағанда киімнің мойнындағы кішкентай қалтаға бүктеуге немесе орауға болады. Жұмсақ және тегіс сәнді капоттың танымал түрі – үш бөліктен тұратын, мойынның алдыңғы жағына қарай созылатын екі бүйірлік бөлігі бар, иілген, толқынды, U пішіндес, қазтұмсық пішіндес жаңбыр капоты. Оның ерекшелігі – көзді қорғауға арналған, жаңбырдың немесе қардың бетке тиюіне кедерес келтіретін иісті, толқынды қалқан. Жаңбыр капотының қалқаны кейде сәл жоғары көтеріледі немесе пуф пішіндес болады; сыртқы қисық сызық қосымша қорғау үшін киген адамның көзіне қарай төмен қарай иілуі мүмкін. Қалқанның пішін сақтауына көмектесу үшін капоттың бүйіріне шағын қысқыштар бекітіледі.

Түрлері

Арктикалық инуиттер киім жасау шеберлері. Әйелдердің анорактары, техникалық тұрғыдан амути деп аталатын, арқасында нәрестесін қорғауға арналған үлкен қалпаққа ие. Жапонияда самурайлар мен олардың қызметкерлері тізбектей немесе бронялық пластиналармен (татами зүкин) жабылған бас киімдер (капоттар) тағушы еді. Суық суға сүңгіп жүретіндер көбінесе жылуды сақтау үшін неопрен гидрокостюм қалпақтарын немесе судың ішке кірмеуі үшін су өткізбейтін латекс резеңкеден жасалған құрғақ костюм қалпақтарын киеді. Олар беттен басқа бас пен мойынның барлық бөлігін жабады.

Академиялық киім

Академиялық капот – академиялық киімнің құрамдас бөлігі, көбінесе шапанның үстіне киілетін, жарқын әрі сәндік киім. Ол тек бітіру салтанатында немесе басқа да ерекше жағдайларда қолданылады. Ұлыбританиядағы және көптеген Достастық елдеріндегі университеттер мен колледждердің капоттарының пішіні Оксфорд және Кембридж университеттерінде бекітілген үлгілерден алынған. Оксфорд бакалаврлары мен магистрлері бас киімге (капотқа) ие, бірақ капкақсыз "қарапайым" (немесе "Бургон" пішінін) пайдаланады, ал Кембридж университеті барлық капоттары үшін бас киім мен шаршы капкақтан және айқын лирипипадан тұратын "толық" пішінде қолданады. Басқа ағылшын университеттері осы үлгілердің бірін қолданады немесе оларды өзгертеді; мысалы, Лондон университеті Кембриджтің толық пішінін қолданады, бірақ капкағы дөңгелек бұрыштармен жасалған. Кент университеті сияқты жаңа университеттер үшбұрышты капкағы бар, бірақ бас киімі жоқ, және факультетті көрсететін ерекше V пішіндегі бөлігі бар капотты пайдаланады. Абердин университетінің капоттары дөңгелек, жалпақ капкаққа ие, бірақ бас киімі жоқ. АҚШ-тағы капот үлгілері көбінесе колледждер аралық кодекске сәйкес келеді. Капоттың ұзындығы және оның барқыт жиегінің ені киген адамның академиялық жетістіктерінің деңгейін көрсетеді; жиектің түсі білім саласын / мамандығын көрсетеді; ал академиялық киімдегі капоттың ішкі жағы білім алған оқу орнын білдіреді.