Кіріспе

Ресей химигі Александр Наумович Фрумкин (Алекса́ндр Нау́мович Фру́мкин; 24 қазан 1895 – 27 мамыр 1976) – советтік Ресей электрохимигі, 1932 жылдан бастап Ресей Ғылым академиясының мүшесі, «Электрохимия» журналының («Электрохимия» Elektrokhimiya) негізін қалаушы және Социалистік Еңбек Ері орденінің иегері. Ресей Ғылым академиясының А. Н. Фрумкин атындағы физикалық химия және электрохимия институты оның құрметіне аталған.

Ерте өмір

Фрумкин Ресей империясының Бессарабия генерал-губернаторлығында (қазіргі Молдова) Кишинев қаласында еврей отбасында дүниеге келген; оның әкесі сақтандыру сатушысы болған. Оның отбасы Одессаға көшіп, ол бастауыш білімін алды; білімін Страсбургте, содан кейін Берн университетінде жалғастырды. Фрумкиннің алғашқы жарияланған мақалалары 1914 жылы, ол 19 жаста болғанда жарық көрді; 1915 жылы ол Одессада алғашқы ғылыми дәрежесін алды. Екі жыл өткен соң, "Электрокапиллярлық құбылыстар және электродтық потенциалдар" атты маңызды мақала жарияланды. Фрумкин 1922 жылы Мәскеуге А. Н. Бахтың басшылығымен Карпов институтында жұмыс істеу үшін көшті. 1930 жылы Фрумкин Мәскеу университетінің профессоры болды. 1933 жылы ол электрохимия кафедрасын құрып, өмірінің соңына дейін басқарды. Фрумкин үш рет үйленген, оның бірі – Вера Инбермен болған қысқа мерзімді неке.

Ғылыми мансап

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Фрумкин қорғаныс мәселелеріне қатысқан ғалымдар мен инженерлердің үлкен тобын басқарды. Бұл үлес оны 1949 жылы Физикалық химия институтының директоры қызметінен босатудан сақтап қалмады, өйткені ол космополитизм айыбымен сотталды. Фрумкиннің ең маңызды жетістігі электродтық реакциялардың негізгі теориясы болды, ол электрод пен ерітінді арасындағы интерфейстің құрылымының электрон алмасу жылдамдығына тигізетін әсерін сипаттайды, әсіресе сольватталған электронның қатысуына және оның ерітудің еркін энергиясына ерекше назар аударады. Бұл теория заманауи физикалық электрон алмасу модельдері шеңберінде расталды және дамытылды. Фрумкин металл бетінің ең маңызды сипаттамасы – нөлдік заряд потенциалы тұжырымын енгізді. Адсорбцияның электрод кинетикасына тигізетін әсері Фрумкин эффектісі деп аталады. Алессандро Вольтаның электрохимиялық тізбектердің ЭҚК табиғаты туралы 120 жылдан астам уақыт бойы талқыланған сұрағы Фрумкиннің тәсілі арқылы шешілді. Фрумкин Фрумкин изотермасын жасады, ол белгілі бір адсорбция құбылыстарын сипаттауда Лангмуир изотермасының кеңейтілген түрі болып табылады. Фрумкиннің шәкірттері жаңа эксперименттік әдістерді әзірледі, олар кейіннен стандартты әдістерге айналды. Фрумкиннің жетекшілігімен электр энергиясының химиялық көздері, өнеркәсіптік электролиз және коррозиядан қорғау сияқты бірнеше қолданбалы электрохимиялық процестер сәтті дамытылды.