Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейлік математик (1912–1986)
Russian mathematician (1912–1986)
Леонид Витальевич Канторович (Леонид Витальевич Канторович; 19 қаңтар 1912 – 7 сәуір 1986) – совет математигі және экономисі, ол ресурстарды ең тиімді бөлу теориясын және әдістерін жасауымен белгілі. Ол сызықтық бағдарламалаудың негізін қалаушы саналады. 1949 жылы Сталин сыйлығына және 1975 жылы Экономика ғылымдары саласындағы Нобель сыйлығына ие болды.
Leonid Vitalyevich Kantorovich (Леонид Витальевич Канторович, ; 19 January 19127 April 1986) was a Soviet mathematician and economist, known for his theory and development of techniques for the optimal allocation of resources. He is regarded as the founder of linear programming. He was the winner of the Stalin Prize in 1949 and the Nobel Memorial Prize in Economic Sciences in 1975.
Өмірбаян
Канторович 1912 жылғы 19 қаңтарда орыс еврей отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Санкт-Петербургте дәрігер болып жұмыс істеген. 1926 жылы он төрт жасында Ленинград мемлекеттік университетінде оқуға түскен. 1930 жылы математика және механика факультетін бітіріп, аспирантураға қабылданды. 1934 жылы 22 жасында профессор атағын алды. Кейіннен Канторович Кеңес үкіметінде жұмыс істеді. Оған фанера өндірісін оңтайландыру міндеті тапсырылды. Ол 1939 жылы, Джордж Данциг бұл әдісті дамытудан бірнеше жыл бұрын, қазіргі сызықтық бағдарламалау деп аталатын математикалық әдісті жасады. Ол бірнеше кітаптың авторы, олардың ішінде "Өндірісті жоспарлау және ұйымдастырудың математикалық әдісі" (1939 жылғы орыс тіліндегі түпнұсқасы), "Экономикалық ресурстарды тиімді пайдалану" (1959 жылғы орыс тіліндегі түпнұсқасы) және Владимир Иванович Крыловпен бірлескен "Жоғары талдаудың шамамен әдістері" (1936 жылғы орыс тіліндегі түпнұсқасы) кітаптары бар. Канторович өзінің еңбектері үшін 1949 жылы Сталин сыйлығымен марапатталды. 1939 жылдан кейін ол Әскери инженерлік техникалық университетінде профессор болып жұмыс істеді. Ленинград қоршауы кезінде Канторович Әскери-теңіз күштерінің VITU-де профессор болып, "Өмір жолының" қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша жұмыс істеді. Ол мұздың қалыңдығы мен ауа температурасына байланысты мұздағы автомобильдер арасындағы ең қолайлы қашықтықты есептеп шығарды. 1941 жылдың желтоқсаны мен 1942 жылдың қаңтарында Канторович Ладога көлінің мұзымен жүріп, "Өмір жолында" жүретін автомобильдер арасындағы қашықтықты тексеріп, автомобильдердің суға батпауын қадағалады. Алайда, қоршаудан аман қалғандарға арналған азық-түлік тасыған көптеген автомобильдер неміс авиациясының шабуылынан қирады. Канторович осы ерлігі мен батылдығы үшін Отан соғысы орденімен марапатталды және Ленинградты қорғағаны үшін медальмен наградталды. 1948 жылы Канторович КСРО-ның атом жобасына жіберілді. 1960 жылдан кейін Канторович Новосибирскіде тұрып жұмыс істеді, онда Новосибирск мемлекеттік университетінде Есептеу математикасы кафедрасын құрып, оның меңгерушісі болды. Канторович Тжаллинг Купманспен бірге "ресурстарды оңтайлы бөлу теориясына қосқан үлесі үшін" Нобельдік естелік сыйлығын алды.
Kantorovich was born on 19 January 1912, to a Russian Jewish family. His father was a doctor practicing in Saint Petersburg. In 1926, at the age of fourteen, he began his studies at Leningrad State University. He graduated from the Faculty of Mathematics and Mechanics in 1930, and began his graduate studies. In 1934, at the age of 22 years, he became a full professor. Later, Kantorovich worked for the Soviet government. He was given the task of optimizing production in a plywood industry. He devised the mathematical technique now known as linear programming in 1939, some years before it was advanced by George Dantzig. He authored several books including The Mathematical Method of Production Planning and Organization (Russian original 1939), The Best Uses of Economic Resources (Russian original 1959), and, with Vladimir Ivanovich Krylov, Approximate methods of higher analysis (Russian original 1936). For his work, Kantorovich was awarded the Stalin Prize in 1949. After 1939, he became a professor at Military Engineering Technical University. During the Siege of Leningrad, Kantorovich was a professor at VITU of Navy and worked on safety of the Road of Life. He calculated the optimal distance between cars on ice in dependence of the thickness of ice and the temperature of the air. In December 1941 and January 1942, Kantorovich walked himself between cars driving on the ice of Lake Ladoga on the Road of Life to ensure that cars did not sink. However, many cars with food for survivors of the siege were destroyed by the German airstrikes. For his feat and courage Kantorovich was awarded the Order of the Patriotic War, and was decorated with the medal For Defense of Leningrad. In 1948 Kantorovich was assigned to the atomic project of the USSR. After 1960, Kantorovich lived and worked in Novosibirsk, where he created and took charge of the Department of Computational Mathematics in Novosibirsk State University. The Nobel Memorial Prize, which he shared with Tjalling Koopmans, was given "for their contributions to the theory of optimum allocation of resources."
Математика
Математикалық талдауда Канторович функционалдық талдау, жуықтау теориясы және операторлар теориясы салаларында маңызды нәтижелерге қол жеткізді. Атап айтқанда, Канторович нормаланған векторлық торлар теориясында, әсіресе Дедекинд толық векторлық торларында, "K кеңістіктері" деп аталатын негізгі нәтижелерді тұжырымдады, олар қазір оның құрметіне "Канторович кеңістіктері" деп аталады. Канторович функционалдық талдауды итеративтік әдістерді талдау үшін пайдалануға болатынын көрсетті, соның нәтижесінде градиенттік әдіс және Ньютон әдісінің конвергенция жылдамдығына қатысты Канторович теңсіздіктерін алды (Канторович теоремасын қараңыз). Канторович көлік теориясындағы Канторович-Монж мәселесі сияқты шексіз өлшемді оптимизация мәселелерін қарастырды. Оның талдауы Kantorovich-Rubinstein метрикасын ұсынды, ол ықтималдықтар теориясында және ықтималдық шараларының нашар конвергенциясы теориясында қолданылады.
In mathematical analysis, Kantorovich had important results in functional analysis, approximation theory, and operator theory. In particular, Kantorovich formulated some fundamental results in the theory of normed vector lattices, especially in Dedekind complete vector lattices called "K spaces" which are now referred to as "Kantorovich spaces" in his honor. Kantorovich showed that functional analysis could be used in the analysis of iterative methods, obtaining the Kantorovich inequalities on the convergence rate of the gradient method and of Newton's method (see the Kantorovich theorem). Kantorovich considered infinite dimensional optimization problems, such as the Kantorovich Monge problem in transport theory. His analysis proposed the Kantorovich–Rubinstein metric, which is used in probability theory, in the theory of the weak convergence of probability measures.