Кіріспе

Жапон ертегісі: Астероид

Иссун-боши (一寸法師) – Жапониядан шыққан ертегінің кейіпкері. Осы әңгіме ескі жапондық суреттелген кітап "Отогидзоши"-де кездеседі. Осыған ұқсас орталық тұлғалар мен тақырыптар әлемнің басқа жерлерінде де белгілі, мысалы, ағылшын халық әдебиетіндегі Том Томб ертегісінде.

Фольклорлық

Окунинуши но Микотоның (немесе Онамучи, "үлкен жер" дегенді білдіреді: О – "үлкен", на – "жер" дегенді білдіреді, ал мучи – құрметті атау) Сукуна хиконаға мемлекет құруға көмектескендей, көбінесе кішкентай адам мен алып бірге жұп болып пайда болып, әрқайсысы қаһарман болу үшін әртүрлі қасиеттерге ие болады: күш және білім. Сурет кітаптарының арасында Иси Момоконың жазған және Акино Фуку сурет салған, 1965 жылы Фукуинкан Шотен баспасынан шыққан "Иссун Боши" кітабы ерекше аталады.

Әндер

1905 жылы (Мейджи 38), "Джиндзё Шогоку Шёка" ("Бастауыш сынып оқушыларына арналған ортақ әндер") жинағына Ивая Сазанамидің "Иссун Боши" әні енгізілді, және ол ән бүгінге дейін балалармен айтылып келеді.

Ыссунбошидің махаббат оқиғасы

Басқа медиада Исун боши Исун кейіпкері ретінде пайда болады және ол бір жақты мінезді адам ретінде бейнеленеді. Бұл бейнелеу Исун бошидің ересектерге арналған нұсқасына, сондай-ақ "Исун бошидің махаббат оқиғасы" деп белгілі бір туындыға қатысты. Оқиғаның басталуы негізінен Исун боши астанаға жеткенге дейін бірдей. Ол бай әмірдің үйіне келгенде, Исун боши оны кез келген нәрсені істей алатынына көндіреді, сондықтан оған жұмыс істеуге рұқсат беруі керек. Әмір одан би билеуін сұрайды, ал Исун бошидің биі оған қатты ұнады, сондықтан оны қызының серігі етіп таңдайды. Біраз уақыт бойы Исун боши күндіз қызының әңгімесін тыңдайды, ал түнде оған ұйықтататын әңгімелер айтады. Исун боши оған ғашық болады, соңында ол да оған ғашық болады. Бір күні ханшайым намаз оқу үшін ғибадатханаға барады және Исун бошиді өзімен бірге алып келеді. Жолда олар алыптардың шабуылына ұшырайды, ал Исун боши ханшайымды құтқарады, содан кейін ол бақытты балғаны тауып, Исун бошиді қалыпты өлшемге келтіреді. Олар бақытты өмір сүретін септігі болды, бірақ жұбайлар қатты ұрысып, әсіресе Исун бошидің ханшайымды бұрынғыдай қуанта алмайтыны туралы дауласады. Ашуынан Исун боши бақытты балғаны ханшайымды кішірейту үшін қолданады, ал ол өз кезегінде балғаны тартып алып, оны кішірейтеді. Олар бір-бірін қысқартып, бір-бірін қысқартып, соңында тек бақытты балға ғана қалды.

Қазіргі заманға айналған Иссун-боши

Исун бошидің жаңғыртылған нұсқасы түпнұсқаға өте ұқсас, бірақ оны барлығына қабылдауға мүмкіндік беретін басқа оқиғалар бар. Исун бошиді өздігінен жолға шығуға емес, әлемді тану үшін ата-анасы жібереді. Ол әлі де астанаға сапар шегіп, бай лордтың үйіне жетеді, бірақ оның қызы оны ұнатпай, керісінше, бірден оған және лордтың үйінің басқа тұрғындарына ғашық болады. Исун боши мен қызға әлі де огрелер шабуыл жасайды, олар бақытты балғаны алады, содан кейін оны Исун бошиді қалыпты өлшемге келтіру үшін пайдаланады. Ол жас самурай болып өседі, бірақ одан кейін Исун боши қайда кеткені белгісіз қалды. Бұл аяқталмаған соң көрермендерге Исун бошидің тағдыры туралы өздері ойлауға мүмкіндік береді. Yami Shibai сериалының 8-ші маусымында, 07-ші эпизодта, Исуб боши адам денесіне кіріп, оны жаза ретінде үлкен ісіктермен кездейсоқ өсіп шығатын, қорқынышты түрге айналдыра алатын жаратылыс ретінде сипатталады. Сондай-ақ, ол зардап шеккен адамға адам өлтіру немесе оның сөздерімен "жазалау" сияқты жамандықтар жасауға бұйрық бере алады. Зардап шеккен адам бұл бұйрыққа бағынбауға шамасы келмейді және Исуб бошидің қарғысына мәңгілікке ұшырайды.

Тақырыптар

Исун бошидің тарихы жапон халық ертегілерінде жиі кездесетін үш ортақ тақырыпты қамтиды. Бірінші тақырып – құлшынып, жиі дұға ететіндерге бала нәсіп болады. Исун бошидің ата-анасы бала дүниеге келгенше күн сайын дұға етіп тұрды. Осы тақырып «Момотаро» атты жапон халық ертегісінде де кездеседі. Екінші тақырып – осы балалардың еңбектері соншалықты керемет, олар көрермендер тілегеннің бәрін орындайды. Исун боши өмірінің махаббатына қол жеткізеді, қалыпты бойға ие болады және танымал самурайға айналады. Үшінші тақырып – осы бала өсіп, жақсы үйленеді және ерекше әулеттік тегін жалғастырады. Көптеген нұсқаларында Исун боши белгілі бір шенеудіктің қызына үйленеді және өте әйгілі самурай болады.

Діни айырмашылықтар

Исун бошидің әр түрлі қайта баяндауларында әрқайсысында әртүрлі құдайлар, құдайшалар мен қасиетті тұлғалар кездеседі, бұл сол кездегі аймақтық діндердің әртүрлілігімен байланысты. Исун бошидің жаңартылған және ересектерге арналған нұсқаларында ол кездесетін ханшайым Каннон құдайшасына дұға етуге барады. Жапонияда Каннон бала тәрбиесі мен мейірімділік құдайшасы ретінде белгілі, бірақ оның шығу тегі буддизмге қатысты. Буддизм Үндістанда пайда болды, бірақ Азияға таралып, Исун боши танымал болған шақтарда Жапонияда буддизмнің негізі ретінде орнықты, бұл осы нұсқалардағы оның ықпалын түсіндіруге мүмкіндік береді. Исун бошидің заманауи нұсқасында оның ата-анасы "Сумиёси сандзин" деп аталатын жерге дұға етуге барады, ол шындығында Осака қаласындағы ғибадатхананың аты. Бұл ғибадатхана синтоизм діни қағидалары үшін қолданылады, сондықтан Исун боши туралы әңгіме бірнеше діннің элементтерін қамтиды.

Медиада

Capcom-ның Okami ойынында Иссун – ойыншының серігі және ойын бойындағы нұсқаушы, механиканы түсіндіріп, оқиғаны дамытады. Оның кішкентай болуының себебі, ол "понкл" – құдайлардың елшісі қызметін атқаратын орман рухы. Понклдерді Корпоккурмен салыстыруға болады, олардың бойы кішкентай, сиқырлы қасиеттері бар және Хоккайдода (ойында "Камуи" деп аталады, бұл аймақ Хоккайдоға негізделген) тұрады. Ол Иссун боши ертегілеріне шала ғана негізделген, ата-анасын тастап жұмыс іздеудің орнына, қатаң әкесінен қашу үшін үйінен қашады. Ол ине орнына қылыш алып жүреді, бірақ самурай болуға емес, аспан суретшісінің әдістерін – сурет салу арқылы шақырылатын сиқырлы дұғаларды үйренгісі келетін саяхатшы суретші. Иссун боши ертегілеріндегі басқа да оқиғалар ойында тек айтылып өтеді, қайта жаңғыртылмайды. Иссунның ең айқын ерекшелігі – әйелдерге деген құштарлығы және олардың денесіне деген ұқыпсыздығы, бұл қасиет Иссун боши ертегілерінде сирек кездеседі.