Кіріспе

Мұз хоккейінде ұпай жинау

Мұз хоккейінде, шайба екі қақпа тірегі арасындағы және қақпаның жоғарғы табанынан төменгі шекарасынан толығымен өткенде гол соғылады. Гол соққан командаға бір ұпай беріледі, шайбаны қақпаға бұрған ойыншының қай командадан екеніне қарамастан (өз қақпасына гол соғу туралы да қараңыз). Әдетте, гол соғуға тырысатын команданың ойыншысы шайбаны өз таяғымен қақпаның ашық жеріне атып жібереді, ал қарсы команданың қақпашысы бұл әрекетті тоқтатып, өз командасының қақпасына гол соғылуын болдырмауға тырысады. "Гол" термині гол соғылатын құрылымды да білдіруі мүмкін. Мұз хоккейіндегі қақпа тікбұрышты болып келеді; қақпаның алдыңғы бөлігі қызыл түспен боялған болаттан жасалған және екі тік тіректен және көлденең табадан тұрады. Шайба қақпаға кіргенде ұстап алу және оның артынан кіруіне кедеріс келтіру үшін қақпаның артқы жағына тор бекітіледі. Голдың барлық бөлігі ойын алаңының шегіндегі аймақ болып саналады, сондықтан шайбаны қақпаның артында ойнату рұхсат етіледі. НХЛ ережелері бойынша қақпаның ашылуы ені және биіктігі ал, ал қақпаның негізі тереңдігі болып табылады.

Мақсаттар мен ассистер үшін есеп

Көбінесе, шайба торға кіргенге дейін гол соққан команданың соңғы ойыншысы гол авторы ретінде есептеледі. Гол соққан команданың нөл, бір немесе екі ойыншысы да әріптесіне гол соғуға көмектескені үшін ассист алып есептелуі мүмкін. Егер гол соққан команданың тағы бір ойыншысы, қарсылас ойыншы араласпай (шайбаға тиіспей), гол соққан ойыншыдан бұрын шайбаны тигізіп, голға көмектессе, онда ол ойыншыға ассист беріледі. Егер гол соққан команданың тағы бір ойыншысы да қарсылас ойыншы араласпай, одан бұрын шайбаны тигізсе, онда ол да ассист алады. Хоккейші үшін гол немесе ассист – бұл ұпай саналады, демек, ойыншының соққан голдарының саны мен ассисттерінің саны қосылғанда, сол ойыншының жалғы ұпай саны шығады. Дегенмен, ереже бойынша, бір гол үшін бір ойыншыға тек бір ғана ұпай беріледі. Бұл, бір ойыншы бір гол үшін гол және ассист есебінде жазыла алмайды дегенді білдіреді; оның орнына, ол ойыншы тек гол үшін есептеледі, ал егер қажет болса, ассистті басқа ойыншы алады. Сондай-ақ, бір ойыншы бір гол үшін екі ассист ала алмайды; оның орнына, ол ойыншы тек бір ассист үшін есептеледі, ал егер қажет болса, екінші ассистті басқа ойыншы алады. Әдетте, хоккей командасында шабуылшылар (форвардтар) көбінесе көп гол соғып, көп ұпай жинайды, бірақ қорғаушылар да гол соғып, көбінесе ассист алады. Кәсіби ойындарда қақпашылар сирек ассист алады және қарсы команданың қақпасы бос болғанда (қақпашы болмағанда) өте сирек гол соғады.

Қатынасты терминдер

Гол төрешісі – бұл шайбаның қақпа сызығынан өтіп, қақпаға кіргенін көрсету үшін әрбір қақпаның артында мұздан тыс орналасқан ресми тұлға. Осылай жабдықталған ареналарда, қақпа төрешісі шайба қақпа сызығынан өткенін көргенде, қақпаның артындағы қызыл шамды жағады. Дегенмен, барлық мәселелердегідей, төреші соңғы билікті сақтайды және қақпа төрешісінің пікірін жоққа шығара алады. Гол соққан ойыншыдан бұрын шайбаға соңғы рет тиген екі командаласы, егер арада қарсылас ойыншы тимеген болса, әрқайсысына бір көмек есебінде жазылады. Көмектер мен голдар ойыншының статистикалық ұпай жинауының жалпы сомасын құрайды. Егер хоккейші өз командасының қақпасына гол соқса – футболдағы «өз қақпасына гол» сияқты – гол авторы ретінде соңғы тиген ойыншы есептеледі. Көмектер берілмейді. Егер доп қорғаушыдан секіріп қақпаға кірсе, ол «өз қақпасына гол» болып саналмайды. Басқа терминдердің ішінде «қоқыс голы» – яғни, шеберлік емес, сәттілік немесе мүмкіндікті пайдалану арқылы соғылған гол, және ойыншы қорғаушыларды еңсеріп, қақпашымен жеке-жеке кездескенде соғылған «бірге-бір голы» бар. Ойын барысында үш гол соққан ойыншыға «хет-трик» деген атақ беріледі. «Табиғи хет-трик» – бұл ойыншының екі команданың кез келген ойыншысының голымен үзіліссіз үш гол соғуы. «Горди Хау хет-тригі» – ойыншы гол соққанда, көмек көрсеткенде және төбелес салғанда орындалады. Қақпаға бағытталған кез келген шайба «соққы» ретінде есептеледі. Егер қақпашы соққыны қақпаға кіргізбесе, ол «сақтап алу» ретінде тіркеледі. Қақпашы сақтап алған немесе голға айналған соққылар «қақпаға соққы» (немесе «торға соққы») болып саналады. Қарсылас ойыншымен бұғатталған, бірақ қақпашыға жетпеген соққы «қақпаға соққы» болып саналмайды. Сондай-ақ, егер шайба басқа ойыншымен (командаға қарамастан) қақпадан ауытқып кетсе, ол да «қақпаға соққы» ретінде есептелмейді. Егер қақпашы қақпаға қарай бара жатқан, бірақ қақпадан ауытқып кеткен шайбаны ұстаса, ол көбінесе соққы ретінде есептелмейді; сондай-ақ, жоғары жақ немесе қақпа тіреулерінен секіріп түскен соққылар да есептелмейді.

Мақсат мүйіз

Үйдегі команда гол соққанда дабыл шалу дәстүрі 1973 жылғы Стэнли кубогы финалында «Монреаль Канадиенс» және «Чикаго Блэк Хоукс» командаларының арасында туды. «Блэк Хоукс» командасының иесі Билл Виртц өзінің яхтасының дабылын команданың үй аренасы – Чикаго стадионына орнатып, «Блэк Хоукс» гол соққан сайын шалдырды. Бұл практика кәсіби хоккейде кеңінен таралды. 2022 жылдан бастап барлық гол дабылдары әнмен бірге қолданылады. Мысалы, «Сиэтл Кракен» командасы Nirvana тобының «Lithium» әнін, «Чикаго Блэкхоукс» командасы The Fratellis тобының «Chelsea Dagger» әнін, ал «Нэшвилл Предаторс» командасы үшін сөздері өзгеше айтылатын Тим Макгроудың «I Like It, I Love It» әнін пайдаланады. Сонымен қатар, музыкалық жетекші және органшы Рей Кастольдидің және 1995 жылдан бері «Нью-Йорк Рейнджерс» командасы қолданып келе жатқан Мэдисон Сквер Гарденнің «Slapshot» әні де бар.