Кіріспе

Колорадо штатының ресми туы

Колорадо штатының туы АҚШ-тың Колорадо штатын бейнелеу үшін 1911 жылдың 5 маусымында ресми түрде қабылданды. Эндрю Карлайл Карсон жасаған тудың дизайны тең ені бар үш көлденең жолақтан тұрады, жоғарғы және төменгі жолақтар көк, ал ортаңғы жолақ ақ түсті. Жолақтардың үстінде қызыл түстегі "С" әрпі орналасқан, ол алтын дискімен толтырылған. Тудың барлық элементтері штатымен байланысты символизмді қамтиды, көк түс аспанды, алтын түс штатқа тиесілі мол күн сәулесін, ақ түс қарлы Роки тауларын, ал қызыл түс "қызыл топырақты" көрсетеді. Тудың алтын және ақ бөліктері тиісінше штаттың алтын және күміс кен өнеркәсібін білдіреді. Штаттың қазіргі ту алдында 1907 жылдан 1911 жылға дейін бір ресми туы болған. Американдық революцияның қыздарының Денвер бөлімшесі бұл тудың бар екенін білмей, штат үшін ту жасауды қалап, сол кездегі сенатор Уильям Х. Шарплидің көмегімен қызыл және ақ түсті туды таңдады. Бұл ту заң шығарушы органға ұсынылды, бірақ Карсонның дизайнынан гөрі аз танымал болғандықтан, одан бас тартылды. Жаңа жоба 1911 жылдың 25 сәуірінде Сенатта және 6 мамырында Өкілдер палатасында мақұлданды. Ту 1911 жылдың 30 мамырында парадта алғаш рет көрсетілді және 1911 жылдың 5 маусымында ресми түрде қабылданды. Заң шығарушы орган 1929 жылдың 28 ақпанында қолданылған нақты түстерді, ал 1964 жылдың 31 наурызында "С" әрпі мен алтын дискінің мөлшері мен орналасуын нақтылау үшін қосымша түзетулер енгізді.

Тарих

Колорадо 1876 жылғы 1 тамызда президент Улисс Гранттың бекітуімен 38-ші штат ретінде одаққа қосылды. Сол жылдан бастап, көк түс фонда мемлекеттік мөрден ғана тұратын бейресми ту қолданыла бастады. Штаттың ресми туы 1907 жылғы 9 сәуірде ғана қабылданды, ол мемлекеттік мөрдің элементтерін және мемлекеттік ұранды – «Nil sine numine» (латынша «Құдайсыз ештеңе жоқ») қамтыды. Бұл ту көпке ұнаған жоқ, себебі тек бір ғана ту тігілді және ол ешқашан жұртқа көрсетілген жоқ. Ол Колорадо штатының Капитолий ғимаратындағы күзетшінің шкафында қолданылмай жатты. Америка Революциясының Қыздары (DAR) 1910 жылғы 14 қарашада өткізді. Осы жиынға қатысушылар үш жыл бұрын қабылданған ту туралы білмеді және штат үшін ту жасау идеясымен келді, ол мүлдем жоқ деп ойлады. DAR мүшелері келесі айға дейін эскиздерді қабылдайтын комиссия құрды және ортасында мемлекеттік мөр орналасқан, қызыл, ақ және қызыл түстес үш горизонталь жолағы бар бір эскизді қолдауға келісті. Содан кейін штат сенаторы Уильям Х. Шарпли заң жобасын заң шығарушы орган арқылы оңай қабылдауға көмектесті, бірақ бұл эскиз ақыры көпке ұнаған жоқ. Қабылданған заң жобасының мәтінінде барлық азаматтарға туды пайдалануға рұқсат берілді, яғни бұл дизайн тек ту ғана емес, басқа да заттарда қолданылуы мүмкін. «С» әрпінің ортасындағы алтын дискі тек штатқа түсетін күн сәулесін ғана (жыл сайын шамамен 300 күн) емес, сонымен қатар алтынды және штаттың алтын өндіру өнеркәсібін де көрсетеді. Көк жолақтар аспанды, ал ақ жолақтар – Роки тауларының шыңдарын және күмісті, сондай-ақ одан туындаған тау-кен өнеркәсібін бейнелейді; көк және ақ жолақтар бірге колумбин гүлінің түстерін де көрсетеді. Тудың пропорциясы 2:3, яғни «ені ұзындығының үштен екі бөлігіне тең». 1964 жылы қабылданған заңнамада сары дискінің диаметрі ақ жолақтың диаметріне тең болуы керек, ал қызыл «С» әрпі бүкіл тудың енінің үштен екі бөлігін алып тұрады.

Хаттама

Колорадо штаты мен губернатор кеңсесі, туды жартылай штабқа түсіруге болатын жағдайлар және басқа да жағдайларға қатысты ережелер мен тәртіптерді белгіледі. Губернатор Колорадо штатының әскери қызметшісінің жерлеу күніне, президенттің өтініші бойынша (әдетте федералдық үкімет қызметкерінің қазасы немесе ұлттық қайғылы оқиға үшін) немесе штаттық үкімет қызметкерінің жерлеу күніне туды ұлттық тумен бірге жартылай төмендетуге бұйыра алады. Ту үш мерекеде міндетті түрде жартылай штабқа түсіріледі: Еске алу күні (сағат 12:00-де толық штабқа көтеріледі, бұл дәстүр кем дегенде 1906 жылдан бері сақталып келеді), 11 қыркүйек және Ұлттық Перл-Харбор еске алу күні. Губернатор "жеткілікті деп табылған жағдайда" туды төмендетуге құқылы. Ту әрқашан ұлттық тудың оң жағына және төменіне орналастырылуы керек, бұл АҚШ Ту Кодексінде көрсетілген нұсқаулық.

Басқа қолданыстар

Колорадо штатының автокөлік табельдерінің дизайнына мемлекеттік ту да кіргізілген, бірақ кейбір табельдер ресми нұсқадан сәл өзгеше ту бейнесін қолданады, атап айтқанда, қызыл "C" әрпі ақ жолаққа дейін жетпейді және көк жолақтардың шекарасында тоқтатылады. Ту сондай-ақ 2019 жылдың наурыз айында таныстырылған Колорадо штатының жаңа логотипіне шабыт көзі болды. Батыс футбол лигасының (Major League Soccer) және Денвер аймағында ойнайтын «Колорадо Рапидс» командасы 2017 жылғы маусымның бір бөлігінде штат туының түстерінен шабыттанған резервтік формамен ойнады: жоғарғы бөлігі сары, көк түсті әшекейлермен, ал шорты көк, сары түсті әшекейлермен болды. 1976-1982 жылдар аралығында Ұлттық хоккей лигасының (National Hockey League) құрамында ойнаған «Колорадо Рокис» командасы кейін Нью-Джерсиге көшіп, «Нью-Джерси Девилс» деп аталды. Олар өз формаларында штат туының түстерін және эмблемасын пайдаланды. 2007 жылы Колорадо штатының Меса округінің соты округ комиссарлары оның ту тірегінде тек ұлттық тудың желбіреп тұрғанын байқағанда, штаттың мемлекеттік туын желбіретпеген азазды мемлекеттік ғимараттардың біріне айналды, бірақ мемлекеттік тудың жоқ болуына ешқандай себеп көрсетілмеді. 2010 жылдары ту қайтадан танымал болды, тудың дизайнын қамтитын жейделерге, жапсырмаларға және басқа да тауарларға сұраныс артты.