Кіріспе

[[Файл:Пенициллин сферапластын генерациялау.svg|thumb|upright|right|Пептидогликан синтезін тежейтін антибиотиктердің (мысалы, пенициллин) қатысуында грам-теріс бактериялар өсуге және бөлінуге тырысса, олар сәтті болмайды және оның орнына сферапласттар түзеді. Басқа анықтамаларға сәйкес, бұл терминге ашытқылар да кіреді. Сферапласт аталуы микробтың жасуша қабырғасы қорытылғаннан кейін мембрананың кернеуі жасушаның ерекше шар тәрізді пішінге ие болуына себеп болады. Пептидогликан синтезіне тікелей жоғары орналасқан биохимиялық жолдарды тежейтін антибиотиктер де сферапласттарды тудырады (мысалы, фосмидомицин, фосфоенолпируват). EDTA Ca2+ сияқты еківалентті иондарға байланысып, оларды сыртқы мембранадан шығару арқылы өткізгіштік қасиет көрсетеді. Candida albicans ашытқысын литиказа, хитиназа және β-глюкуронидаза ферменттерін қолдану арқылы сферапласттарға айналдыруға болады.

Антибиотиктердің ашылуы

1960 жылдан 1990 жылдарға дейін Merck & Co. компаниясы клетка қабырғасының биосинтезін тежейтін антибиотиктерді табудың басты әдісі ретінде сферопласт экранын пайдаланды. Эуджин Дулани жасаған бұл экранда бактериялар гипертониялық жағдайда сынақ заттарының әсеріне ұшыратылды. Клетка қабырғасының синтезін тежеуші заттар бактериялардың өсу кезінде сферопласттар түзілуіне себеп болды. Бұл экран фосфомицин, цефамицин С, тиенамицин және бірнеше карбапенемдерді табуға мүмкіндік берді. Бір уақыттан кейін, жіп тәрізді бактериялардың клетка қабырғалары ыдырайды, және бактериялар тек цитоплазмалық және сыртқы мембраналарымен қоршалған өте үлкен шарларға айналады. Мембраналарды жапсырмалы тұтқалы аппаратта (patch clamp) талдап, ондағы иондық арналардың фенотипін анықтауға болады. Сонымен қатар, белгілі бір арнаның әсерін күшейту және оны сипаттауды жеңілдету үшін оны артық экспрессиялау да жиі қолданылады. Е. coli-ның ірі сферопластарын жамау әдісі (patch clamping) E. coli-ның табиғи механосезімтал арналарын (MscL, MscS және MscM) зерттеу үшін қолданылды. Бұл әдіс басқа гетерологты экспрессияланған иондық арналарды зерттеу үшін де пайдаланылды, сондай-ақ ірі E. coli сферопластары Xenopus ооцитіне баламалы иондық арна экспрессиясы жүйесі ретінде қолданылуы мүмкін екендігі көрсетілді.

Жасуша лизисі

Ашытқы жасушалары әдетте қалың жасуша қабырғасымен қорғалған, бұл жасуша ішіндегі ақуыздарды бөліп алуды қиындатады. Цимолиза арқылы жасуша қабырғасын ферменттік түрде қорыту сферапласттарды құрады, бұл жасушаларды жуу құралдарымен (detergent-термен) оңай лизиске немесе осмолярлық қысымның күрт өзгеруіне осал етеді. E. coli бактериясында кальций хлоридін қолдана отырып, өзгертілген Ханахан протоколы бойынша жүргізілген эксперименттер нәтижесінде сферапласттардың 4.9x10−4 деңгейінде трансформацияға қабілетті екендігі анықталды.