Әлеуметтік капитал: қарым-қатынастар желісі мен қоғамның тиімділігі

Әлеуметтік капитал – қоғамдағы қарым-қатынастар желісі, тиімді жұмыс істеуге көмектеседі. Сенім, ынтымақтастық, ортақ құндылықтар, кәсіпкерлікке әсер етеді.

35 мин оқу

100%

Дереккөз: Social capital — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Әлеуметтік капитал – "белгілі бір қоғамда өмір сүріп, жұмыс істейтін адамдар арасындағы қарым-қатынастар желісі, осы қоғамның тиімді жұмыс істеуіне мүмкіндік береді". Ол жеке қарым-қатынастар арқылы әлеуметтік топтардың тиімді жұмыс істеуін, ортақ идентичность сезімін, ортақ түсіністі, ортақ нормаларды, ортақ құндылықтарды, сенімді, ынтымақтастықты және өзара көмекті қамтиды. Кейбір мамандар оны ортақ мақсат үшін қоғамдық игіліктерді тудыратын капитал түрі деп сипаттайды, бірақ бұл оның өлшену тәсілімен толық сәйкес келмейді. Әлеуметтік капитал түрлі топтардың жетістіктерін, кәсіпкерлік фирмалардың өсуін, басқарушылық шеберліктің артуын, жабдықтау тізбегіндегі қарым-қатынастардың жақсаруын, стратегиялық одақтардың құндылығын және қоғамдастықтардың дамуын түсіндіру үшін қолданылады.

Тарих

Әлеуметтік капитал термині 1890 жылдан бері үзір-кесір қолданысқа түскен, бірақ 1990 жылдардың соңында кеңінен таралды, алғаш рет 1916 жылы Лида Ханифан қолданған (төмендегі 20-ғасырды қараңыз). Қоғам мен жекелей даралықтың қалыптасуына қарсы қоғамдық бірлестіктер туралы пікірталас әлеуметтану ғылымын қалағандар арасында ең көп талқыланған мәселе болды. Төннис (1887), Дюркгейм (1893), Симмель (1905), Вебер (1946) сияқты теоретиктер индустрияландыру мен қалаланудың әлеуметтік қарым-қатынастарды өзгертетініне, және бұл өзгерістер қайта бұрылмайтынына сенді. Олар дәстүрлі байланыстардың үзілуін және қоғамда аномия мен бөтендеудің біртіндеп дамуын байқады.

18-19 ғасыр

Қоғамдық басқарудың күшін көптеген философтар антик дәуірден бастап 18 ғасырға дейін, Аристотельден Томас Аквинскийге және Эдмунд Беркке дейін атап өтті. Бұл көзқарас 18 ғасырдың соңында Homo Economicus идеясының дамуымен және кейіннен рационалды таңдау теориясымен қатты сынға түсті. Мұндай теориялар жиынтығы соңғы ғасырларда басым болды, бірақ көптеген ойшылдар қазіргі қоғам мен ескі институттардың, әсіресе отбасы мен дәстүрлі қауымдастықтардың маңыздылығы арасындағы күрделі қарым-қатынасты күмәнге түсірді. Тұжырымдаманы анықтауда Ханифан әлеуметтік капиталды материалдық игіліктермен салыстырады. Роберт Нисбет (1969), Морис Р. Штайн (1960), Уильям Х. Уайт (1956) қоғамның дамуына көбірек пессимистік көңіл бөліп, негізін қалаушылардың тақырыптарына ұқсас тақырыптарды ұсынды. Штайнның (1960: 1) сөздері бойынша: "Мәдени айырмашылықты және тәжірибені қолдауды қамтамасыз ететін қоғамды сақтаудың құны, сөзсіз, жеке және әлеуметтік деңгейде де белгілі бір деңгейде ұйымсыздыққа келісім білдіру болып табылады". Джейн Джейкобс бұл терминді 1960 жылдардың басында қолданды. Ол әлеуметтік капитал терминін нақты анықтамаса да, оның қолданылуы желілердің құндылығына қатысты. Саяси ғалым Роберт Солсбери 1969 жылы "Мүдделік топтардың алмасу теориясы" атты мақаласында, "Саяси ғылымның Орта Батыс журналында" мүдделік топтардың қалыптасуының маңызды құралы ретінде бұл терминді алға тартты. Әлеуметтанушы Пьер Бурдье бұл терминді 1972 жылы "Практика теориясының жобасы" атты еңбегінде қолданды және бірнеше жылдан кейін оны мәдени, экономикалық, әкімшілік капиталға, физикалық капиталға, саяси капиталға, әлеуметтік капиталға және символдық капиталға қарама-қарсы қойып түсіндірді. Әлеуметтанушы Джеймс Коулман (1988) бұл ұғымды дамыту және танымал етуде Гленн Лоуридің 1977 жылғы анықтамасын қабылдады. 1990 жылдардың соңында бұл ұғым кең танылды, ол Дүниежүзілік банк зерттеу бағдарламасының негізгі тақырыбына және бірнеше маңызды кітаптардың тақырыбына айналды, соның ішінде Роберт Путнамның "Жеке боулинг ойнау" және Путнам мен Льюис Фельдштейннің "Бірге жақсырақ" кітаптары. Осы ойлардың барлығы келесі онжылдықтарда әлеуметтік капитал тұжырымдамасының дамуына үлкен үлес қосты. Қазіргі заманғы әлеуметтік капитал тұжырымдамасының пайда болуы – бұл пікірталасқа жаңаша қараудың жаңа тәсілі, оның арқасында қоғамдық байланыстардың жалпы сенімді қалыптастырудағы маңыздылығы және жеке адамның еркін таңдаудың маңыздылығы ескеріледі, осы арқылы біртұтас қоғам құруға қол жеткізіледі. Осы себепті әлеуметтік капитал академиялық және саяси әлемде үлкен қызығушылық тудырды.

The power of community governance has been stressed by many philosophers from antiquity to the 18th century, from Aristotle to Thomas Aquinas, and Edmund Burke. This vision was strongly criticised at the end of the 18th century, with the development of the idea of Homo Economicus and subsequently with rational choice theory. Such a set of theories became dominant in the last centuries, but many thinkers questioned the complicated relationship between modern society and the importance of old institutions, in particular family and traditional communities. In defining the concept, Hanifan contrasts social capital with material goods by defining it as: Robert Nisbet (1969), Maurice R. Stein (1960), William H. Whyte (1956)proposed themes similar to those of the founders, with a more pessimistic emphasis on the development of society. In the words of Stein (1960:1): "The price for maintaining a society that encourages cultural differentiation and experimentation is unquestionably the acceptance of a certain amount of disorganization on both the individual and social level." Jane Jacobs used the term early in the 1960s. Although she did not explicitly define the term social capital, her usage referred to the value of networks. Political scientist Robert Salisbury advanced the term as a critical component of interest group formation in his 1969 article "An Exchange Theory of Interest Groups" in the Midwest Journal of Political Science. Sociologist Pierre Bourdieu used the term in 1972 in his Outline of a Theory of Practice, and clarified the term some years later in contrast to cultural, economic, administrative capital, physical capital, political capital, social capital and symbolic capital. Sociologists James Coleman (1988), adopted Glenn Loury's 1977 definition in developing and popularising the concept. In the late 1990s, the concept gained popularity, serving as the focus of a World Bank research programme and the subject of several mainstream books, including Robert Putnam's Bowling Alone, and Putnam & Lewis Feldstein's Better Together. All of these reflections contributed remarkably to the development of the social capital concept in the following decades. The appearance of the modern social capital conceptualization is a new way to look at this debate, keeping together the importance of community to build generalized trust and the same time, the importance of individual free choice, in order to create a more cohesive society. It is for this reason that social capital generated so much interest in the academic and political world.

Анықтамалар мен нысандар

Әлеуметтік капиталдың көптеген анықтамалары, түсіндірмелері мен қолданылулары бар. Дэвид Халперн саясаткерлер арасында әлеуметтік капиталдың танымалдылығы осы ұғымның екі жақтылығымен байланысты екенін айтады, себебі ол «экономикалық тұрғыдан берік сезім береді, сонымен бірге әлеуметтік маңыздылығын қайталайды». Зерттеушілер үшін бұл термин кең ауқымды нәтижелерді түсіндіруге мүмкіндік беретіндіктен танымал; әлеуметтік капиталдың көптеген қолданылуы көптеген анықтамаларға әкелді. Әлеуметтік капитал әр түрлі уақытта жоғары басқарушылық өнімділікті, кәсіпкерлік фирмалардың өсуін, функционалдық түрлі топтардың өнімділігін жақсартуды, стратегиялық одақтардан алынған құндылықты және жеткізу тізбегі қатынастарын жақсартуды түсіндіру үшін қолданылған. «Актерлер белгілі бір әлеуметтік құрылымдардан туындайтын және содан кейін өз мүдделерін іске асыру үшін пайдаланатын ресурс; ол актерлер арасындағы қарым-қатынастардың өзгеруі арқылы құрылады» (Бейкер, 1990, 619-бет). Әлеуметтік капиталды анықтаудың алғашқы әрекеттері әлеуметтік капиталдың ресурс ретінде қызмет ету деңгейіне назар аударды – ол қоғамдық игілік пе, жеке пайда пе. Роберт Д. Путнам (1993) әлеуметтік капитал қоғамдар мен елдерде ынтымақтастық пен өзара қолдау қарым-қатынастарын жеңілдетеді және сондықтан қазіргі қоғамға тән көптеген әлеуметтік проблемалармен күресудің құнды құралы болады деп ұсынды, мысалы, қылмыс. Ал басқалары жеке тұлғалар өздерін табатын әлеуметтік қатынастар желісінен алынған жеке пайдаға назар аударады. Бұл Нан Линнің әлеуметтік капитал туралы түсінігінде «базарда күтілетін пайдамен әлеуметтік қатынастарға инвестиция салу» деп көрсетілген. Бұл Бурдье, Флэп және Эриксон сияқты кейбір басқалардың тұжырымдамаларын қамтиды. Ньютон (1997) әлеуметтік капиталды өзара әрекеттесуге әсер ететін құндылықтар мен көзқарастардан қалыптасқан субъективті құбылыс ретінде қарастырады. Нахапет пен Гошаль (1998) интеллектуалдық капиталдың пайда болуында әлеуметтік капиталдың рөлін зерттегенде, әлеуметтік капиталды үш топтама бойынша қарастыру керек екенін айтады: құрылымдық, қатынастық және танымдық. Капитал термині экономикалық капиталдың басқа түрлерімен салыстыра отырып қолданылады, өйткені әлеуметтік капиталдың ұқсас (бірақ аз өлшенетін) пайдасы бар деп айтылады. Алайда, бұл салыстыру қате болуы мүмкін, өйткені қаржы капиталдың түрлерінен айырмашылығы, әлеуметтік капитал пайдаланылған кезде сарқылмайды; керісінше, ол пайдаланылмаған кезде сарқылады (пайдалану немесе жоғалту). Осыған байланысты ол адам капиталы туралы экономикалық түсінікке ұқсас. Робисон, Шмид және Сайлс (2002) әлеуметтік капиталдың әртүрлі анықтамаларын қарастырып, олардың көпшілігі анықтаманың ресми талаптарын қанағаттандырмайды деген қорытындыға келді. Олар анықтамалардың A=B формасында болуы керектігін, ал әлеуметтік капиталдың көптеген түсіндірмелері оның не нәрсеге қол жеткізуге болатынын, қайда тұратынын, қалай құрылатынын немесе не өзгерте алатынын сипаттайды деп мәлімдейді. Сонымен қатар, олар әлеуметтік капиталдың көптеген ұсынылған анықтамасы капиталдың талаптарын қанағаттандырмайды деп айтады. Олар әлеуметтік капиталды жанашырлық ретінде анықтауды ұсынады: басқа адамның жанашырлығының нысаны әлеуметтік капиталға ие; басқаларға жанашырлық танытатындар әлеуметтік капитал береді. Ол әлеуметтік капиталды «өзара танысу мен танудың аз немесе көп институционалды қарым-қатынастарының тұрақты желісіне иелік етумен байланысты нақты немесе әлеуетті ресурстардың жиынтығы» деп анықтайды. Оның бұл ұғымға қатысты пікірі әлеуметтік капитал иелеріне және «осы ресурсты құру мақсатындағы әлеуметтанудың қасақана құрылуына» бағытталған артықшылықтарға назар аудару болып табылады. Путнамның әлеуметтік капиталға деген оң көзқарасына мүлдем қайшы, Бурдье бұл ұғымды теңсіздікті ұрпақтан-ұрпаққа қайта жаңғырту механизмін көрсету үшін қолданады. Бурдье байлар мен билік иелері өздерінің «ешкінің желісін» немесе басқа да әлеуметтік капиталды өздері, әлеуметтік сыныбы және балалары үшін артықшылықтарды сақтау үшін пайдаланатынын атап өтті.

Social capital has multiple definitions, interpretations, and uses. David Halpern argues that the popularity of social capital for policymakers is linked to the concept's duality, coming because "it has a hard nosed economic feel while restating the importance of the social." For researchers, the term is popular partly due to the broad range of outcomes it can explain; the multiplicity of uses for social capital has led to a multiplicity of definitions. Social capital has been used at various times to explain superior managerial performance, the growth of entrepreneurial firms, improved performance of functionally diverse groups, the value derived from strategic alliances, and enhanced supply chain relations. "A resource that actors derive from specific social structures and then use to pursue their interests; it is created by changes in the relationship among actors" (Baker 1990, p. 619). Early attempts to define social capital focused on the degree to which social capital serves as a resource – be it for public good or private benefit. Robert D. Putnam (1993) suggested that social capital would facilitate co operation and mutually supportive relations in communities and nations and would therefore be a valuable means of combating many of the social disorders inherent in modern societies, for example crime. In contrast, others focus on the private benefits derived from the web of social relationships in which individual actors find themselves. This is reflected in Nan Lin's concept of social capital as "Investment in social relations with expected returns in the marketplace." This may subsume the concepts of some others such as Bourdieu, Flap and Eriksson. Newton (1997) treats social capital as a subjective phenomenon formed by values and attitudes that influence interactions. Nahapiet and Ghoshal (1998), in their examination of the role of social capital in the creation of intellectual capital, suggest that social capital should be considered in terms of three clusters: structural, relational, and cognitive. The term capital is used by analogy with other forms of economic capital, as social capital is argued to have similar (although less measurable) benefits. However, the analogy may be misleading in that, unlike financial forms of capital, social capital is not depleted by use; instead, it is depleted by non use (use it or lose it). In this respect, it is similar to the economic concept of human capital. Robison, Schmid, and Siles (2002) review various definitions of social capital and conclude that many do not satisfy the formal requirements of a definition. They assert that definitions must be of the form A=B, while many explanations of social capital describe what it can be used to achieve, where it resides, how it can be created, or what it can transform. In addition, they argue that many proposed definitions of social capital fail to satisfy the requirements of capital. They propose that social capital be defined as sympathy: the object of another's sympathy has social capital; those who have sympathy for others provide social capital. He defines social capital as "the aggregate of the actual or potential resources which are linked to possession of a durable network of more or less institutionalized relationships of mutual acquaintance and recognition." His treatment of the concept is instrumental, focusing on the advantages to possessors of social capital and the "deliberate construction of sociability for the purpose of creating this resource." Quite contrary to Putnam's positive view of social capital, Bourdieu employs the concept to demonstrate a mechanism for the generational reproduction of inequality. Bourdieu thus points out that the wealthy and powerful use their "old boys network" or other social capital to maintain advantages for themselves, their social class, and their children.

Сенім мен өзара қарым-қатынас нормалары (Сандер, Путнам, Коулман)

Томас Сандер оны "барлық әлеуметтік желілердің (адамдар кімді біледі) ұжымдық құндылығы және осы желілерден туындайтын бір-біріне көмектесуге бейімділік (өзара қарым-қатынас нормалары)" деп анықтайды. Осы көзқарас бойынша, әлеуметтік капитал – "әлеуметтік желілермен байланысты сенім, өзара қарым-қатынас, ақпарат және ынтымақтастық арқасында туындайтын нақты пайдалар". Ол "байланысқа түскен адамдарға да, жанындағыларға да құндылық жасайды". Джеймс Коулман әлеуметтік капиталды функционалдық тұрғыдан "құрылымның өзінің бір бөлігінен тұратын және құрылым ішіндегі адамдардың белгілі бір әрекеттерін жеңілдететін екі ортақ элементі бар түрлі ұйымдар" деп анықтады, яғни әлеуметтік капитал – қарым-қатынас желілері, өзара қарым-қатынас, сенім және әлеуметтік нормалар арқылы туындаған жеке немесе ұжымдық әрекетті жеңілдететін кез келген нәрсе. Роберт Д. Путнамның айтуынша, әлеуметтік капитал – "адамдар арасындағы байланыстар – әлеуметтік желілер және олардан туындайтын өзара қарым-қатынас пен сенімділік нормалары". Путнам мен оның ізбасарларының пікірінше, әлеуметтік капитал – демократияны құру мен сақтаудың маңызды құралы. Путнам АҚШ-та әлеуметтік капитал төмендеп бара жатқанын айтады. Бұл үкіметке сенімсіздіктің және азаматтық белсенділіктің азаюынан көрінеді. Оның сөзіне қарағанда, теледидар мен қалалардың кеңеюі Американы бұрынғыдай "бірлестікке" жеткізбеді. Путнам әлеуметтік капиталды қоғамда немесе жеке адамдар арасындағы сенім мен "өзара қарым-қатынас" деңгейімен өлшеуге болады деп санайды. Путнам сондай-ақ, әлеуметтік капиталдың төмендеуіне әйелдердің жұмысқа қатысуы себеп болуы мүмкін екенін айтады, себебі бұл ата-аналар комитеттері сияқты азаматтық ұйымдарға қатысуға уақыт жетпейтін жағдай тудыруы мүмкін. Путнамның айтуынша, бос уақытты технологиялық өзгерту (мысалы, теледидар) да әлеуметтік капиталдың төмендеуіне себеп болады. Бұл әлеуметтік капиталды арттыру үшін медианың стратегиялық қолданылуын бағалайтын бірнеше зерттеулерге негіз болды.

Thomas Sander defines it as "the collective value of all social networks (who people know), and the inclinations that arise from these networks to do things for each other (norms of reciprocity)." Social capital, in this view, emphasizes "specific benefits that flow from the trust, reciprocity, information, and cooperation associated with social networks." It "creates value for the people who are connected, and for bystanders as well." James Coleman defined social capital functionally as "a variety of entities with two elements in common: they all consist of some aspect of social structure, and they facilitate certain actions of actors within the structure"that is, social capital is anything that facilitates individual or collective action, generated by networks of relationships, reciprocity, trust, and social norms. According to Robert D. Putnam, social capital refers to "connections among individuals – social networks and the norms of reciprocity and trustworthiness that arise from them." In the view of Putnam and his followers, social capital is a key component to building and maintaining democracy. Putnam says that social capital is declining in the United States. This is seen in lower levels of trust in government and lower levels of civic participation. He also says that television and urban sprawl have had a significant role in making America far less 'connected'. Putnam believes that social capital can be measured by the amount of trust and "reciprocity" in a community or between individuals. Putnam also suggests that a root cause of the decline in social capital is women's entry into the workforce, which could correlate with time restraints that inhibit civic organizational involvement like parent teacher associations. Technological transformation of leisure (e. g., television) is another cause of declining social capital, as stated by Putnam. This offered a reference point from which several studies assessed social capital measurements by how media is engaged strategically to build social capital.

Азаматтық бірлестік (Фукуяма)

"Әлеуметтік капитал, азаматтық қоғам және даму" еңбегінде саяси экономист Фрэнсис Фукуяма әлеуметтік капиталды, адамдардың өзара ынтымақтасуына мүмкіндік беретін, реципрок нормалар немесе христиан діні сияқты діни доктриналар сияқты, жалпы түсінілген ережелер ретінде анықтайды. Әлеуметтік капитал уақыт өте келе қайталама өзара әрекеттесулер арқылы қалыптасады және, оның пікірінше, даму үшін өте маңызды, ал мемлекеттік саясат арқылы жасау қиын. Әлеуметтік капиталдың экономикалық дамудағы маңыздылығы – осы мінез-құлық нормаларының айырбас құнына қатысты транзакциялық шығындарды, мысалы заңдық келісімдер мен мемлекеттік реттеулерді төмендетуіне байланысты. Фукуяма әлеуметтік капитал дамуға пайдалы болғанымен, ол топқа жатпайтын мүшелерге күтпеген салдарлармен жалпы әл-ауқатқа зиян келтіретін шығындар да жүктейтінін айтады. Алексис де Токвильдің "Америкадағы демократия" еңбегінде, америкалықтардың азаматтық бірлесуге бейімділігін "қауымдастық өнері" деп сипаттаған сөздерін келтіре отырып, Фукуяма әлеуметтік капитал азаматтық қоғамды құрайтын нәрсе екенін көрсетеді. Азаматтық қатысу демократия мен дамудың маңызды бөлігі болғанымен, Фукуяма "бір адамның азаматтық қатысуы – екіншісінің жемқорлыққа ұмтылуы" дейді. Сондықтан, әлеуметтік капитал транзакциялық шығындарды азайту және өнімділікті арттыру арқылы экономикалық дамуды жеңілдетсе де, азаматтық бірлестік ерекше топтарға артықшылықтар алуға мүмкіндік берсе, демократияны бұрмалауы мүмкін. Дегенмен, Фукуяма қоғамда әлеуметтік капиталдың артық болу қаупіне қарамастан, одан да нашар – оның жетіспеушілігі, себебі бұл жағдайда қоғамдық игіліктер мен әл-ауқатты арттыруға бағытталған іс-қимылды ұйымдастыру мүмкін болмайды деп санайды.

Әлеуметтік байланыстар

Карлос Гарсия Тимон әлеуметтік капиталдың құрылымдық өлшемдері жүйе ішіндегі басқалармен әлсіз және мықты байланыстар орнатуға жеке адамның қабілетімен байланысты екенін сипаттайды. Бұл өлшем актердің – жеке немесе ұжымдық – желісінің құрылымынан туындайтын артықшылықтарға назар аударады. Әлсіз және мықты байланыстардың айырмашылығын Granovetter (1973) түсіндіреді. Көпірлік әлеуметтік капитал – әртүрлі, шектеулі өзара әрекеттесуі бар адамдар құрайтын әлсіз байланыстар. Көпірлік әлеуметтік капитал құнды жаңа ақпарат алу мүмкіндігін жоғарылатады (Мошковиц және Хаят, 2021). Кейбір авторлар әлсіз және мықты байланыстар қарым-қатынасын байланыстыру және көпірлеу әлеуметтік капиталы деп сипаттайды. Байланысты әлеуметтік капитал – адамдардың бір-біріне жақын сезініп, сенетін тығыз қарым-қатынастары. Қарым-қатынас өлшемдері жеке адамдар арасындағы байланыстың сипатына назар аударады. Бұл басқаларға деген сенім, олардың ынтымақтастығы және жеке тұлғаның желідегі өзін тануы арқылы ең жақсы сипатталады. Хазлтон мен Кеннан (2000) үшінші аспекті – коммуникацияны қосты. Әлеуметтік капиталға қол жеткізу және оны пайдалану үшін ақпарат алмасу, проблемаларды анықтау, шешімдер табу және қақтығыстарды басқару үшін коммуникация қажет. Бойзо (1995) және Боланд пен Тенкаси (1995) пікірінше, мағыналы коммуникация үшін мұндай алмасуға қатысушы тараптар арасында кем дегенде бір ортақ контекст болуы керек. Когнитивтік өлшем жеке адамдар немесе топтар бір-бірімен бөлісетін мағыналарға, бейнелерге және түсіндірулерге бағытталған.

Теріс әлеуметтік капитал

Кейбір ғалымдар, ең бастысы Роберт Д. Путнам, әлеуметтік капиталдың позитивті нәтижелері бар екенін айтады, бірақ зерттеулердің көп бөлігі әлеуметтік капиталдың кері әсер ететінін көрсетеді. Шери Берман мен Дилан Райли, сондай-ақ экономистер Шанкер Сатьянатх, Нико Войтландер және Ханс Йоахим Воттың жұмыстары азаматтық бірлестіктерді фашистік қозғалыстардың күшеюімен байланыстырады. Пьер Бурдьедің еңбектері әлеуметтік капиталдың теңсіздікті жасауға немесе қайта өндіруге қалай қолданылатынын көрсетеді, мысалы, адамдар әлеуметтік байланыстар арқылы қалай ықпалды лауазымдарға ие болатынын көрсетеді. Жағымсыз әлеуметтік капиталдың күрделілігінің мысалы – топ ішіндегі байланыстарды нығайту арқылы қолдауға ие болатын зорлық-зомбылық немесе қылмыстық топтардың қызметі (біріктіруші әлеуметтік капитал). Әлеуметтік капиталдың теріс салдары көбінесе біріктіруші капиталмен байланысты. Егер "көпірлі" әлеуметтік капитал болмаса, "біріктіруші" топтар қоғамның қалған бөлігінен оқшауланып, құқықтарынан айырылуы мүмкін, ең маңыздысы, әлеуметтік капиталдың "артуын" білдіру үшін көпірлі болуы керек топтардан. Біріктіруші әлеуметтік капитал – көпірлі әлеуметтік капиталдың дамуының қажетті алғышарты. Біріктіруші және көпірлі әлеуметтік капитал тепе-теңдікте болса, өнімді жұмыс істей алады, әйтпесе бір-біріне қарсы жұмыс істейді. Әлеуметтік капитал байланыстары нығайып, біртекті топтар қалыптасқан сайын, көпірлі әлеуметтік капиталдың пайда болу ықтималдығы төмендейді. Біріктіруші әлеуметтік капитал белгілі бір топтың көзқарастарын нығайтуға да мүмкіндік береді, осылайша белгілі бір адамдардың ортақ радикалды идеялар негізінде бірігуіне жағдай жасайды. Аралық байланыстардың күшеюі этностық шеттету немесе әлеуметтік оқшаулану сияқты түрлі салдарларға әкелуі мүмкін. Ең нашар жағдайларда, егер түрлі топтар арасындағы қарым-қатынас өте жағымсыз болса, этникалық тазалауға ұласуы мүмкін. Жай ғана жағдайларда, бұл белгілі бір қауымдастықтарды, мысалы, қала шеткерлерін оқшаулайды, себебі біріктіруші әлеуметтік капитал және осы қауымдастықтардағы адамдар көп уақытын көпірлі әлеуметтік капиталды құрайтын жерлерден алыс өткізеді.

Whereas some scholars, most prominently Robert D. Putnam, posit that social capital has positive ends, a sizable body of literature finds that social capital can have adverse effects. Research by Sheri Berman and Dylan Riley, as well as economists Shanker Satyanath, Nico Voigtländer, and Hans Joachim Voth, have linked civic associations to the rise of fascist movements. Pierre Bourdieu's work tends to show how social capital can be used practically to produce or reproduce inequality, demonstrating for instance how people gain access to powerful positions through the direct and indirect employment of social connections. An example of the complexities of the effects of negative social capital is violence or criminal gang activity that is encouraged through the strengthening of intra group relationships (bonding social capital). The negative consequences of social capital are more often associated with bonding vis à vis bridging. Without "bridging" social capital, "bonding" groups can become isolated and disenfranchised from the rest of society and, most importantly, from groups with which bridging must occur in order to denote an "increase" in social capital. Bonding social capital is a necessary antecedent for the development of the more powerful form of bridging social capital. Bonding and bridging social capital can work together productively if in balance, or they may work against each other. As social capital bonds and stronger homogeneous groups form, the likelihood of bridging social capital is attenuated. Bonding social capital can also perpetuate sentiments of a certain group, allowing for the bonding of certain individuals together upon a common radical ideal. The strengthening of insular ties can lead to a variety of effects such as ethnic marginalization or social isolation. In extreme cases ethnic cleansing may result if the relationship between different groups is so strongly negative. In mild cases, it isolates certain communities such as suburbs of cities because of the bonding social capital and the fact that people in these communities spend so much time away from places that build bridging social capital.

Қолжетімділік

Эдвардс пен Фоули «Американдық мінез-құлық ғалымының» «Әлеуметтік капитал, азаматтық қоғам және қазіргі демократия» атты арнайы санының редакторлары ретінде әлеуметтік капиталды зерттеуде екі маңызды мәселені көтерді. Біріншіден, әлеуметтік капиталдың барлығына тең қолжетімді еместігі, дәл басқа капитал түрлерінің қолжетімділігі сияқты. Географиялық және әлеуметтік оқшаулану осы мүмкіндікке қол жеткізуді шектейді. Екіншіден, барлық әлеуметтік капитал бірдей құнды емес. Әлеуметтік капиталдың нақты көзінің құндылығы, оның қоғамдағы әлеуметтік-экономикалық орнына тікелей байланысты. Бұдан өзге, Портес (1998) әлеуметтік капиталдың төрт теріс салдарына тоқталады: саяси институттардың әлсіздігіне байланысты, адамдар басқа мүмкіндіктерді іздеді. «Германдар ұлттық үкімет пен саяси партиялардың сәтсіздіктеріне наразылық білдіріп, клубтарға, ерікті ұйымдарға және кәсіби қауымдастықтарға қосылды, осылайша Веймар Республикасын әлсіретіп, Гитлердің билікке келуіне ықпал етті». Веймар Республикасының құлауы туралы мақалада автор Гитлердің билікке осылайша жылдам көтерілуіне себеп, оның топтарды ортақ мақсатқа жұмылдыра білу қабілеті болғанын айтады. Неміс қоғамы сол кезде «бірлесуге» бейім болғанымен, бұл топтар шашыраңқы болды және олардың мүшелері өздерінің клубтық байланыстарында алған білімдерін қоғамды жақсарту үшін емес, керісінше, өз құндылықтарын кеңінен тарату арқылы жақсырақ қоғам құруға бағыттады. Веймар Республикасында олар өте жабық болды. Гитлер осы мүмкіндікті пайдаланып, Германияны әлемдік саясатта алға шығару мақсатымен осы тығыз байланыстағы топтарды біріктіре алды. Бұрынғы әлемдік тәртіп Бірінші дүниежүзілік соғыста жойылды, ал Гитлер Германияның әлемдік үстемдікке ие болу құқығы мен ниеті бар деп сенді. Сонымен қатар, «Путнамның әлеуметтік капитал теориясына сын» атты мақаласында Майкл Шиндлер Берманның Веймардың әлеуметтік клубтары мен демократияны дамытпаған елдердегі ұқсас қауымдастықтар өз мүшелері арасында «мен» емес, «біз» санасын қалыптастыратындай етіп ұйымдастырылғаны туралы пікірін кеңейте келе, тіпті «көлденең» құрылымдалған және КСРО-ға дейінгі Шығыс Еуропаға да тән мәдениеттерге ие топтар демократиялық емес идеологиялармен саяси байланыста болған жағдайда демократияны дамыта алмайды деген тұжырымды келтіреді.

Edwards and Foley, as editors of a special edition of the American Behavioral Scientist on "Social Capital, Civil Society and Contemporary Democracy", raised two key issues in the study of social capital. First, social capital is not equally available to all, in much the same way that other forms of capital are differently available. Geographic and social isolation limit access to this resource. Second, not all social capital is created equally. The value of a specific source of social capital depends in no small part on the socio economic position of the source with society. On top of this, Portes (1998) has identified four negative consequences of social capital: Because the political institutions were so weak people looked to other outlets. "Germans threw themselves into their clubs, voluntary associations, and professional organizations out of frustration with the failures of the national government and political parties, thereby helping to undermine the Weimar Republic and facilitate Hitler's rise to power." In this article about the fall of the Weimar Republic, the author makes the claim that Hitler rose to power so quickly because he was able to mobilize the groups towards one common goal. Even though German society was, at the time, a "joining" society these groups were fragmented and their members did not use the skills they learned in their club associations to better their society, but to encourage their values across all cultures to provide a better society for people. They were very introverted in the Weimar Republic. Hitler was able to capitalize on this by uniting these highly bonded groups under the common cause of bringing Germany to the top of world politics. The former world order had been destroyed during World War I, and Hitler believed that Germany had the right and the will to become a dominant global power. Additionally, in his essay "A Criticism of Putnam's Theory of Social Capital", Michael Shindler expands upon Berman's argument that Weimar social clubs and similar associations in countries that did not develop democracy, were organized in such a way that they fostered a "we" instead of an "I" mentality among their members, by arguing that groups which possess cultures that stress solidarity over individuality, even ones that are "horizontally" structured and which were also common to pre Soviet Eastern Europe, will not engender democracy if they are politically aligned with non democratic ideologies.

Ұрпақ пен ұлт бойынша

Желілік тұжырымдаманы қолданып, ұйымдардың немесе бизнес кластерлерінің әлеуметтік капиталын сипаттаған Лестер, Махешвари және Маклейн (2013) жағымсыз әлеуметтік капитал азшылық фирмалары мен көпшілік фирмалары арасындағы кемсітуші айырмашылықтардың себебі болуы мүмкін екенін атап көрсетті. Африкалық американдық отбасылық фирмалар мен еуропалық американдық отбасылық фирмалар арасындағы нормаларды зерттеген Лестер және авторлар тобы компания иесі фирманың табысына кедері келтіретін әлеуметтік мінез-құлыққа мәжбүрленгенде теріс әлеуметтік капитал пайда болатынын байқады. Роберт Путнам кейінгі еңбектерінде әлеуметтік капитал мен оған байланысты қоғамдық сенімнің өсуі иммиграция мен қоғамдағы нәсілдік әртүрліліктің артуымен шектеледі деп санайды. Путнамның осы мәселеге қатысты зерттеуі американдық аймақтарда біртектіліктің жетіспеуінен кейбір адамдар байланыстыратын немесе аралық әлеуметтік капиталға қатыспайтынын көрсетті. Иммиграциясы жоғары (АҚШ) немесе этникалық гетерогендігі жоғары (Шығыс Еуропа) елдерде азаматтардың екі түрлі әлеуметтік капиталдың да жетіспейтіні және жалпы алғанда, біртекті қауымдастық мүшелеріне қарағанда басқаларға сенімсіздік танытатыны анықталды. Біртектіліктің болмауы адамдардың тіпті ең жақын топтар мен қарым-қатынастардан алшақтауына, біріккен қоғамның орнына үзілісқан қоғам құруына әкелді. Бұл зерттеулер әртүрлілікке ұшырау этностар арасындағы әлеуметтік қашықтықты қысқарту немесе топтық байланыстарды нығайту арқылы әлеуметтік капиталды күшейтеді деген бұрынғы сенімдерге қарсы тұрады. Саясаткерлер үшін иммигранттардан туындаған әлеуметтік-экономикалық қауіптің деңгейін қадағалау өте маңызды, себебі иммигранттарға деген жағымсыз көзқарас интеграцияны қиындатады және әлеуметтік капиталға әсер етеді. Варшни (2001) Үндістандағы этникалық зорлық-зомбылыққа қатысты этникааралық желілердің (аралық) және этникаішілік желілердің (байланыс) арасындағы байланысты зерттеді. Ол этникааралық желілер бейбітшіліктің құралы екенін, себебі олар көпірлер салып, шиеленісті азайтады, егер қоғамдар тек этникалық желілер бойынша ұйымдастырылса және басқа қоғамдармен байланыс әлсіз немесе мүлдем болмаса, этникалық зорлық-зомбылықтың болу ықтималдығы жоғары екенін атап көрсетті. Қоғамдар арасындағы байланыстардың үш негізгі салдары олардың маңыздылығын түсіндіреді: олар этникааралық қарым-қатынас сияқты бірдей нәтижелерге әкелуі мүмкін.

Using a network based conception for characterizing the social capital of collectivities (such as organizations or business clusters), Lester, Maheshwari, and McLain (2013) note that negative social capital may be the cause for disadvantageous differences among minority firms versus majority firms. While studying norms among African American family firms and Euro American family firms, Lester et al. noted that negative social capital was created when the owner of the company was pressured to engage in social behavior not conducive to firm profits. Robert Putnam, in his later work, also suggests that social capital, and the associated growth of public trust are inhibited by immigration and rising racial diversity in communities. Putnam's study regarding the issue argued that in American areas with a lack of homogeneity, some individuals neither participated in bonding nor bridging social capital. In societies where immigration is high (US) or where ethnic heterogeneity is high (Eastern Europe), it was found that citizens lacked in both kinds of social capital and were overall far less trusting of others than members of homogenous communities were found to be. Lack of homogeneity led to people withdrawing from even their closest groups and relationships, creating an atomized society as opposed to a cohesive community. These findings challenge previous beliefs that exposure to diversity strengthens social capital, either through bridging social gaps between ethnicities or strengthening in group bonds. It is very important for policy makers to monitor the level of perceived socio economic threat from immigrants because negative attitudes towards immigrants make integration difficult and affect social capital. Varshney (2001) studied the correlation between the presence of interethnic networks (bridging) versus intra ethnic ones (bonding) on ethnic violence in India. He argues that interethnic networks are agents of peace because they build bridges and manage tensions, by noting that if communities are organized only along intra ethnic lines and the interconnections with other communities are very weak or even nonexistent, then ethnic violence is quite likely. Three main implications of intercommunal ties explain their worth: may lead to the same result as interethnic engagement.

Әлеуметтік теңсіздік

Джеймс Коулман (1988) әлеуметтік капиталдың болашақ ұрпақ үшін адами капиталдың қалыптасуына әкелетінін көрсетті. Коулман әлеуметтік капиталды салыстырмалы түрде бейтарап ресурс ретінде қарастырса да, жеке адамдар өзінің мүддесі үшін жұмыс істейтіндіктен, осы капиталға қол жеткізу нәтижесінде туындайтын әлеуметтік жіктелудің қайта өндірілуін жоққа шығарған жоқ. Коулман талқылауларында Пьер Бурдьеге тікелей сіңіп кірмесе де, бұл Бурдьедің «Білім, қоғам және мәдениеттегі қайта өндірілу» еңбегінде айтқан пікірімен сәйкес келеді. Бурдье мен Коулман теориялық тұрғыдан түбегейлі түрде ерекшеленді (Бурдье адамдардың іс-әрекеттері көбінесе саналы емес, бірақ белгілі бір саланың ішінде қалыптасқан әдет-ғұрыптарының нәтижесі деп санды, алайда екеуінің де әлеуметтік капиталдың көрінбейтін жақтарын түсінуіндегі ұқсастықтарды жоққа шығаруға болмайды). Бурдьеге сәйкес, habitus – әлеуметтік актердің әлеуметтенуіне байланысты әлеуметтік ортаны білдіреді. Демек, әлеуметтік платформаның өзі адамды оған үйренетін әлеуметтік шындықпен қамтамасыз етеді. Habitus-тан field пайда болады, яғни адамның habitus-ын қабылдап, көрсету жолы. Осы мақсатта, бұл екі немесе одан көп әлеуметтік актерлер арасындағы әлеуметтік алмасу және өзара әрекеттесу болып табылады. Мысал келтірейік, бір адам қоғамдағы өз орнын жақсартуды қалайды делік. Ол осы мақсатта әлеуметтік желіге қатысып, сол топтың нормаларын ұстанады, соның нәтижесінде уақыт өте келе жинаған ресурстарға (мысалы, әлеуметтік байланыстарға) қол жеткізеді. Егер білім беру саласында ол осы ресурстарды білім алу нәтижелерін жақсарту үшін пайдаланса, осылайша әлеуметтік мобильділікке қол жеткізсе, ол тиімді түрде қоғамның жіктелуін қайта құруға және қайта өндіруге жұмыс істеген болады, себебі әлеуметтік капитал жүйенің жалпы жағдайын жеңілдетуге көмектеспейді. Бұл әлеуметтік капиталдың бір теріс жағы болуы мүмкін, бірақ капиталдың барлық түрлері сияқты, оның өзі де қажеттілік болып табылады.

Әлеуметтік капиталдың оң салдары

Бордьемен салыстырғанда Роберт Д. Путнам бұл ұғымды әлдеқайда оң көзқараспен қолданды: ол бастапқыда әлеуметтік капитал бейтарап термин екенін дәлелдеуге мұқият болғанмен, "ортақ нәрселер мақтауға лайық па, жоқ па, ол әрине, бөлек мәселе" деп айтты. Ол сондай-ақ әлеуметтік капиталды жеке тұлғаларға тиесілі ресурс емес, ұжымдардың қасиеті ретінде қарастырады, желілерді ескермей, нормалар мен сенімді әлеуметтік капиталды құрушы факторлар ретінде баса назар аударды. Маһяр Арефи (2003) консенсусқа келуді әлеуметтік капиталдың тікелей оң көрсеткіші деп көрсетеді. Консенсус – түрлі қатысушылар мен мүдделі тараптардың ортақ мүддесі мен келісімі, осы арқылы ұжымдық әрекеттерге ықпал етеді. Осылайша, ұжымдық іс-қимыл әлеуметтік капиталдың жоғарылауын көрсетеді.

Бiрiктiру, көпір салу, байланыстыру

Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community (2000) атты еңбегінде Гарвард саясаттанушысы Роберт Д. Путнам былай деп жазады: Бұл айырмашылық әлеуметтік капиталдың қоғам үшін әрқашан пайдалы бола бермейтінін (бірақ ол әрқашан қатысы бар жеке тұлғалар мен топтар үшін пайдалы) атап көрсетуге көмектеседі. Жеке азаматтар мен ұйымдардың өнімділігі мен бірлігін арттыратын көлденең желілер оң әлеуметтік капитал активтері болып саналады, ал тек өзіне пайда келтіретін, жабық топтар мен қоғамдық мүдделерге қайшы жұмыс істейтін иерархиялық қолдау жүйелері қоғамға ауыртпалық түсіретін теріс әлеуметтік капитал ретінде қарастырылуы мүмкін. Путнамға ұқсас, Дэниел П. Олдрич әлеуметтік капиталдың үш механизмін сипаттайды:

Байланыс капиталы: адамның достары мен отбасымен арақатынасы, оны әлеуметтік капиталдың ең күшті түрі етеді. Көпірлік капитал: достардың достары арасындағы қарым-қатынас, оның күші байланыс капиталынан екінші деңгейде. Жоғары капитал: адам мен мемлекеттік қызметкер немесе басқа сайланған жетекші арасындағы қарым-қатынас. Олдрич сондай-ақ әлеуметтік капитал идеяларын апаттан қалпына келтірудің негізгі принциптеріне қолданады және қалпына келтіруге көмектесетін немесе кедергі келтіретін факторларды, мысалы, зиянның ауқымы, халық тығыздығы, үкімет пен көмектің сапасы туралы талқылайды. "Тұрақтылықты нығайту: апаттан кейінгі қалпына келтірудегі әлеуметтік капитал" атты кітабында ол негізінен 2011 жылғы Фукусимадағы ядролық апаттан кейінгі Жапонияның қалпына келуін зерттейді. Бір зерттеуге сәйкес, әлеуметтік капиталдың дамуы интернетте, әлеуметтік желілер арқылы, мысалы, Facebook немесе Myspace сияқты сайттар арқылы көпірлік капиталға бейім, бірақ "виртуалды" әлеуметтік капитал зерттеудің жаңа саласы болып табылады.

Тұтыну капиталы

Тұтыну капиталы – табиғи қызметті атқару негізін құрайтын іс-әрекеттер жиынтығынан тұратын мінез-құлық. Тұтынушы әлеуметтік капиталының екі мысалы – құндылықтарды қабылдау және ынтымақтылық. Мұндай ынтымақтылық түсінігін 19 ғасырдың социалистік ойшылдарынан табуға болады, олардың назары өнеркәсіптік революцияның қалалық жұмысшы табына шоғырланған. Олар осы жұмысшылардың топтың мүддесі үшін бір-бірін қалай қолдайтынының себептерін талдады және бұл қолдау жұмысшыларға жас кезінде сіңірілген қасиет емес, олардың тікелей әлеуметтік ортасына бейімделу екенін анықтады. Ынтымақтылықты әлеуметтік капитал ретінде қарастыру кейде Карл Маркске байланыстырылса да, әлеуметтік капитал термині Маркс үшін мүлдем басқа мағынаға ие болды. Маркс үшін "капиталдың" барлық түрлері тек капиталистерге ғана тән болды және ол капиталистік қоғамдағы еңбектің негізін, еңбек күшін сатуға міндетті адамдардан құралған класс ретінде бағалады, себебі олардың басқаша істеу үшін жеткілікті капиталы болмады. Маркс "әлеуметтік капиталды" белгілі бір қоғамдағы жиынталған байлық немесе мүлік түріндегі капиталдың теориялық жалпы сомасы ретінде қарастырды. Осылайша ол оны нақты және жеке "жеке капиталдан" ажыратты.

Құралдық капитал

Инструменталды капитал – уақыт өте келе адам өз ортасынан үйренетін мінез-құлық. Адамдар ресурстарын сыйға бергенде, олар алушыдан тікелей өтеуді күтпейді, бірақ ортақ әлеуметтік құрылымға жататындықтарымен ынталандырылады. Олар тікелей сыйлық алмауы мүмкін, бірақ көбінесе қоғам тарапынан оларға үлкен құрмет көрсетіледі. Әлеуметтік капитал діни қауымдармен де байланысты. Дін – әлеуметтік капиталдың (діни әлеуметтік капиталдың) маңызды бір бөлігі болып табылады.

Өлшем

Әлеуметтік капиталды қалай өлшеу керектігі туралы жалпыға қабылданған пікір жоқ, бұл мәселе өздігінен де пікірталас тудырады.

Атау генераторлары

Әлеуметтік капиталды сандық тұрғыдан өлшеудің бір түрі атау генераторларын қолданып әлеуметтік желілерді құру және әлеуметтік капитал деңгейін анықтауға мүмкіндік береді. Атау генераторлары көбінесе әлсіз байланыстардың емес, жақын байланыстардың негізгі талқылау желілерін құру үшін тиімді.

Әлеуметтік капитал шкалалары

Көптеген зерттеулер әлеуметтік капиталды "басқа адамдарға сенесіз бе?" деген сұрақ арқылы өлшейді. Басқа зерттеулер ерікті ұйымдарға немесе азаматтық белсенділікке қатысуды талдайды. Әлеуметтік капиталға қатысты онлайн және офлайн әлеуметтік байланысты өлшеудің әдістемелік мүмкіндіктерін кеңейту мақсатында Уильямс (2006) әлеуметтік капиталды өлшеу матрицасын ұсынады, ол эмоционалды байланыс жағынан нашар байланысқан қарым-қатынастар түрі ретінде әлеуметтік көпірлеуді бөліп көрсетеді. Байланыс орнату және көпірлеу кіші-өлшемдері ұсынылған, олар 300-ден астам ғылыми мақалаларда қолданылған. Лин, Пенг, Ким, Ким және ЛаРоуз (2012) АҚШ-тан тыс жерлерден келген халықаралық тұрғындарды өлшеу арқылы шкаланың маңызды қолданылуын ұсынады. Зерттеу көрсеткендей, Facebook сияқты әлеуметтік желілер әлеуметтік капиталды арттыруға мүмкіндік береді, бірақ көбінесе экстраверттер үшін. Дегенмен, интроверт емес әлеуметтік желілерді пайдаланушылар Америкаға келгенге дейін американдықтармен байланыс орнату арқылы және келгеннен кейін үйден бұрынғы қарым-қатынастарын сақтап қалу арқылы әлеуметтік желіге қатысып, әлеуметтік капиталды құра алады. Зерттеудің соңғы нәтижесі әлеуметтік капиталды өлшеуге болатынын және оны мәдени ортаға ену стратегияларын түсіну үшін онлайн қатысу арқылы іске асыруға болатын ұғым екенін көрсетеді.

Үйлестіру шаралары

Топтың біртұтастығы деңгейі оның әлеуметтік капиталына да әсер етеді, және керісінше. Дегенмен, біртұтастық деңгейін анықтаудың бір ғана сандық жолы жоқ, оның орнына зерттеушілер әлеуметтік капиталды өлшеу үшін ондаған жылдар бойы қолданған әлеуметтік желі модельдерінің жиынтығы бар. Ең көп қолданылатын әдістердің бірі – Рональд Берттің шектеу көрсеткіші, ол байланыстың күші мен топтың біртұтастығының маңыздылығын бағалайды. Тағы бір желілік модель – желілік транзитивтілік.

Экономикалық шаралар

Кнак пен Кифер (1996) елдердің үлкен тобындағы экономикалық өсіммен сенім мен азаматтық ынтымақтастық нормалары арасындағы эконометриялық корреляцияны өлшеді. Олар сенім мен азаматтық ынтымақтастықтың экономикалық өсімге зор әсер ететінін анықтады, сондай-ақ теңсіздік және этникалық айырмашылықтар тұрғысынан ажыратылмаған қоғамдарда әлеуметтік капиталдың жоғары екендігін көрсетті. Нараян мен Притчет (1997) Танзанияның ауылдық үйлеріндегі қауымдастық деңгейі мен экономикалық көрсеткіштерді зерттеді. Олар жоғары кедейлік деңгейіне қарамастан, табысы жоғары отбасылардың ұжымдық ұйымдарға көбірек қатысатынын байқады. Осы қатысу арқылы жинаған әлеуметтік капитал оларға жеке пайда әкелді, сонымен қатар түрлі арналар арқылы ұжымдық пайда да тудырды, мысалы: олардың ауыл шаруашылығы тәжірибелері қатыспаған отбасыларға қарағанда жақсы болды (оларда агрохимиялық заттар, тыңайтқыштар және тұқымдар туралы көбірек ақпарат болды); олар нарық туралы көбірек білді; әлеуметтік желінің құрамында болу оларды қорғалған сезінуге мүмкіндік бергендіктен, олар көбірек тәуекелге бара берді; олар мектептердегі қатысу деңгейінің артуы арқылы қоғамдық қызметтердің жақсаруына ықпал етті; муниципалитет деңгейінде олар көбірек ынтымақтастық танытты.

Топқа мүшелікке негізделген

Саяси әлеуметтік капиталды өлшеу кезінде қоғамның топтарына мүшелігінің жалпы сомасын есептеу қалыпты жағдай. Адам саны көп топтар (саяси партиялар сияқты) капитал көлеміне мүшесі аз топтарға қарағанда зор үлес қосады, алайда мүшесі аз топтардың (қауымдастықтар сияқты) да жиынтығы маңызды болуы мүмкін. Бұл тұрғындар санымен шектеледі деп ойлағанмен, бұл міндетті емес, себебі адамдар бірнеше топқа мүше болады. Янки Сити қаласында жүргізілген зерттеуде 17 мың адам тұратын қауымда 22 мыңнан астам түрлі топ тіркелген. Топтың қалған қоғаммен байланысы да әлеуметтік капиталға әсер етеді, бірақ басқаша жолмен. Кейбір жағдайларда, егер топ қылмыс, сенімсіздік, төзбеушілік, зорлық-зомбылық немесе басқаларға деген жеккөрушілікке бағытталған болса, ішкі байланыстардың күшті болуы оның жалпы қоғамдағы беделін төмендетуі мүмкін. Ку-клукс-клан осындай ұйымдардың бір мысалы.

Әлеуметтік мінез-құлыққа негізделген

Фоши мен Лауриола әлеуметтік капиталдың көрсеткіші ретінде әлеуметтену деңгейін ұсынды. Авторлар әлеуметтенудің түрлері жалпы жеке тұлғалық қасиеттер мен азаматтық және саяси қатысу өлшемдері арасында делдалдық рөл атқаратынын, саяси мінез-құлықтың толыққанды моделінде әлеуметтік капиталдың болжауы ретінде дәлелдеді. Дүниежүзілік әлеуметтік капитал мониторы – Біріккен Ұлттар Ұйымының тұрақты даму тобы азаматтық қоғам өкілдерімен бірлесіп құрған әлеуметтік игіліктер мен әлеуметтік капиталды өлшеуге арналған құрал. Жоба сенім, ынтымақ, көмекке дайындық, мейірімділік, қонақжайлылық және қоғамдық игіліктерді қаржыландыруға ынта сияқты әлеуметтік құндылықтарды анонимді сауалнамалар арқылы анықтауға бағытталған. Сауалнамалар 2016 жылы басталды.

Путнамнан тыс

Роберт Д. Путнамның еңбегіндегі кейбір мәселелер мен жақсартуға болатын тұстарды анықтағандар бар. Оларға қоғамның құрылымдық әлеуметтік-экономикалық жағдайларын түсінудің жеткіліксіздігі кіреді. Мысалы, табыс теңсіздігінің деңгейі. Тарихи талдаудың тым жоғары детерминизмге бейімділігі. Путнамның әлеуметтік капитал индексі нәсілдік әртүрлілікті ескермейді, бұл жағымсыз салдарларға әкелуі мүмкін. Сондай-ақ, Путнам этникалық әртүрлілікті де ескермейді, ол көбінесе ынтымақтастық пен демократияландыруға тосқауыл қояды. Әлеуметтік капиталды азаматтық қоғаммен шатастыру, әлеуметтік капиталдың экономикалық өсуді қолдауын көрсететін және соңғы 35 жылда АҚШ-та әлеуметтік капиталдың төмендеуін растайтын эмпирикалық деректердің жетіспеуі, сондай-ақ әлеуметтік желілердің барлық қатысушыларға пайдалы қарым-қатынастарды құрады деген тұжырым да сынға ұшырайды.

Әлеуметтік капиталдың себептері

Робисон және оның әріптестері (2012) гипотетикалық сауалнамалар мен нақты эксперименттерде жиналған ресурстарды бөлу деректерін пайдалана отырып, жеке мүддешілік пен төрт әлеуметтік капитал мотивтерінің салыстырмалы маңыздылығын өлшеді. Жеке мүддешілік мотиві агенттің шектеулі ресурсты бөлуінің басқалармен қарым-қатынасына тәуелсіз екенін болжайды. Бұл мотив неоклассикалық экономикада кейде «мүддешілікке басымдық берудің жеке мүддешілдік қағидасы» деп аталады. Әлеуметтік капитал мотивтері агенттердің ресурстарды бөлуіне олардың әлеуметтік капиталының немесе басқалармен ынтымақтастық қарым-қатынастарының әсер етуі мүмкін екенін болжайды, бұл әлеуметтік-эмоционалдық игіліктерді тудырады, олар қанағаттандыру мен жаттыққа қатысты әлеуметтік-эмоционалдық қажеттіліктерді қанағаттандырады. Бұл анықтама үшінші секторға өте жақын, ол «өздері үшін немесе басқалар үшін жеке пайда табуды көздемей, ерікті түрде әрекет ететін адамдар тобы құрған және қолдайтын жеке ұйымдардан тұрады». Уолцер (1992), Алессандрини (2002) сияқты авторлардың пікірінше, әлеуметтік капитал үшінші сектордың дамуына ықпал ететін немесе оны ынталандыратын факторлардың ешқайсысында көрінбейді. Сол сияқты, Оникс (2000) әлеуметтік капиталдың қалыпты жұмыс істеп тұрған қауымдастыққа қалай тәуелді екенін сипаттайды. Әлеуметтік капитал құру (яғни, желілер құру) азаматтық қоғамды нығайтады деген идея қазіргі Австралияның әлеуметтік саясатының негізінде жатыр. Мақсаты – экономикалық жүйеден шеттетілгендерді «қауымдастыққа» қайта интеграциялау. Алайда, Оникс (2000) пікірінше, бұл саясаттың ашық мақсаты – қосу, бірақ оның салдары – мұндай адамдарды шеттету. Фоли мен Эдвардс (1997) «саяси жүйелер азаматтық қоғамның сипатын және бар әлеуметтік капиталдың қолданылуын анықтайтын маңызды факторлар болып табылады» деп санайды. Бұл әлеуметтік капиталды дамытудағы мемлекеттік институттардың рөлі туралы пікір қақтығысына әкеледі. Әлеуметтік капиталдың жеткілікті болуы қазіргі либералды демократия үшін дерлік қажетті шарт ретінде қарастырылады. Әлеуметтік капиталдың төмен деңгейі тым қатаң және жауапсыз саяси жүйеге және саяси жүйеде, сондай-ақ аймақтағы жемқорлықтың жоғары деңгейіне әкеледі. Ресми мемлекеттік институттардың тиімді жұмыс істеуі үшін әлеуметтік капитал қажет, және оның шамадан тыс көп болуы мүмкін (оның салдарынан тез өзгерістер мен артық реттеулер туындайды), бірақ одан да нашар – оның жетіспеуі.

Robison and colleagues (2012) measured the relative importance of selfishness and four social capital motives using resource allocation data collected in hypothetical surveys and non hypothetical experiments. The selfishness motive assumes that an agent's allocation of a scarce resource is independent of his relationships with others. This motive is sometimes referred to as the selfishness of preference assumption in neoclassical economics. Social capital motives assume that agents' allocation of a scarce resource may be influenced by their social capital or sympathetic relationships with others which may produce socio emotional goods that satisfy socio emotional needs for validation and belonging: This definition is very close to that of the third sector, which consists of "private organisations that are formed and sustained by groups of people acting voluntarily and without seeking personal profit to provide benefits for themselves or for others." According to such authors as Walzer (1992), Alessandrini (2002), social capital does not appear in any guise under either the factors that enable or those that stimulate the growth of the third sector. Likewise, Onyx (2000) describes how social capital depends on an already functioning community. The idea that creating social capital (i. e., creating networks) will strengthen civil society underlies current Australian social policy aimed at bridging deepening social divisions. The goal is to reintegrate those marginalised from the rewards of the economic system into "the community." However, according to Onyx (2000), while the explicit aim of this policy is inclusion, its effects are exclusionary. Foley and Edwards (1997) believe that "political systems are important determinants of both the character of civil society and of the uses to which whatever social capital exists might be put." This leads to controversy as to the role of state institutions in the promotion of social capital. An abundance of social capital is seen as being almost a necessary condition for modern liberal democracy. A low level of social capital leads to an excessively rigid and unresponsive political system and high levels of corruption, in the political system and in the region as a whole. Formal public institutions require social capital in order to function properly, and while it is possible to have too much social capital (resulting in rapid changes and excessive regulation), it is decidedly worse to have too little.

Үлгілік қоғамдар

Коммунистік кезеңнен кейінгі кезең: Кэтлин Даули мен Брайан Сильвер "Посткоммунистік мемлекеттерде әлеуметтік капитал, этностық қатыстылығы және демократияны қолдау" атты мақала жариялады, онда олар посткоммунистік мемлекеттерде әлеуметтік капиталдың жоғары деңгейі демократияның жоғары деңгейімен бірдей емес екенін анықтады. Дегенмен, әлеуметтік капиталдың жоғары деңгейі демократияны қолдаудың артуына әкелді. Үшінші әлем: Дамушы елдердің бірқатар зиялылары әлеуметтік капитал идеясының, әсіресе азаматтық қоғам туралы нақты көзқарастармен байланысты болған жағдайда, донорлар мен ҮЕҰ-лар арқылы жүзеге асырылатын заманауи империализмнің бір бөлігі болып табылатынын және бұл, бастысы, кедейліктің себебін олардың өзінде іздеуге бағытталғанын айтты. Қытай: Қытайдағы әлеуметтік контексте әлеуметтік капитал түсінігі гуанси түсінігімен тығыз байланысты. Америка: Әлеуметтік капиталды – оның мөлшері, сапасы және күші – өлшеуге жасалған бір әрекетті АҚШ-тың ағылшын тілді сегментіндегі "Корпоративтік Альянс" және сол елдің испан тілді халқы үшін Ютадағы Латын Америкасы сауда палатасы арқылы "Xentrum" бастап берді. Осындай ұйымдар бағдарламалық қамтамасыз етулер мен "LinkedIn" сияқты веб-платформалар арқылы қарым-қатынас құруға бағытталған жүйелердің көмегімен мүшелеріне өздерінің байланыстарының санын қадағалауға, топтық динамиканы қолдана отырып, әр байланыстың күшін арттыруға арналған жиналыстар, басшылардың семинарлары мен желілік іс-шаралар, сондай-ақ ықпалды тұлғалардың жоғары деңгейлеріне қалай қол жеткізуге болатыны туралы оқыту мүмкіндіктерін ұсынуы күтілуде.

Әйелдердің саясатта қатысуына әсері

Көптеген факторлар сайлауға қатысу деңгейін арттырады, олардың ішінде білім, жұмыс, азаматтық дағдылар және уақыт бар. Осы негізгі факторларды мұқият бағалау нәтижесінде әйелдердің ерлерге қарағанда сайлауға бірдей деңгейде қатыспайтыны анықталады. Дегенмен, әйелдер мен еркектердің сайлауға қатысу арасындағы айырмашылық азайып келеді және кейбір жағдайларда әйелдер сайлауға еркектерден жиі қатысады. Әлеуметтік капитал туралы жаңа зерттеулер осы өзгерісті түсіндіруге көмектеседі. Әлеуметтік капитал саяси қатысуды жеңілдететін көптеген ресурстар мен байланыстарды ұсынады. Әлеуметтік капитал қоғамның түріне қарамастан, қолжетімді болғандықтан, саяси қатысу үшін дәстүрлі шарттарды (мысалы, білім, жұмыспен қамту, азаматтық дағдылар және т.б.) ескермейді. Әйелдердің ұйымдасу ерекшеліктері бар. Осы айырмашылықтар әлеуметтік капиталды әйелдер аудиториясына көбірек бейімдейді және оларға күшті әсер етеді, осылайша саяси қатысуға қатысты күштірек қатысуды қамтамасыз етеді. Осы сипаттамалардың мысалдары: Әйелдердің бейресми және ресми байланыстары көбінесе саяси емес деп саналатын күтім жұмысына бейім. Әйелдер ұлттық саясатқа бағытталған дәстүрлі форумдарға қарағанда жергілікті саясат пен әлеуметтік қозғалыстарға көбірек қатысады. Әйелдер өздерін аз иерархиялық құрылымдарда ұйымдастыруға және консенсусқа жетуге бейім. Мысалы, қатерлі ісікпен ауыратын адам емделуді және жазылуды жеңілдету үшін қажетті ақпаратты, қаржылық көмекті немесе моральдық қолдауды алуы мүмкін. Әлеуметтік капитал әлеуметтік сенім мен қатысуды да ынталандырады. Бұл факторлар адамдарды темекі шегу және шектен тыс ішімдік ішу сияқты денсаулыққа зиянды әрекеттерден аулақ ұстауға көмектеседі. Сонымен қатар, көршілік әлеуметтік капитал балалар мен жасөспірімдер арасындағы денсаулықтағы теңсіздіктерді азайтуға да көмектеседі. Әлеуметтік капиталдың көрсеткіштері, мысалы, көршілік ынтымағы, әлеуметтік қолдау және бір діннің мүшелері арасындағы байланыстар, қаржылық немесе әлеуметтік-экономикалық қиындықтарға қарамастан, жақсы денсаулықпен байланысты. Әлеуметтік капиталдың әлеуметтік қиындықтар кезінде денсаулықты сақтауға көмектесетін рөлі этникалық азшылықтардың денсаулығын зерттеуде де назар аударады. Бір этникалық топқа жататын тұрғындардың үлкен пайызы тұратын географиялық аймақтағы этникалық азшылықтардың қарым-қатынастары мен байланыстары басқа жеке және аудандық ерекшеліктерге қарағанда жақсы денсаулық нәтижелеріне әкелуі мүмкін. Мұндай әсерлер Англияда, Жаңа Зеландияда және АҚШ-та зерттелді. Керісінше, әлеуметтік капиталдың жетіспеуі денсаулыққа зиян тигізуі мүмкін. Мысалы, Швецияда 13-18 жас аралығындағы студенттер арасында жүргізілген сауалнама нәтижелері төмен әлеуметтік капитал мен төмен әлеуметтік сенімнің психосоматикалық симптомдардың, бұлшық-скелеттік аурулардың және депрессияның жоғары деңгейімен байланысты екенін көрсетті. Сонымен қатар, теріс әлеуметтік капитал денсаулыққа зиян келтіруі мүмкін. Қылмыстық ортада әлеуметтік капиталды бағалауға қатысты көп зерттеулер болмаса да, бұзылған қоғамда әлеуметтік капиталдың теріс әсер ететінін көрсететін мәліметтер бар. Девиантты мінез-құлық девиантты достар арқылы жағымды анықтамалар мен желілік нормалар арқылы ұстанылады. Алайда, осы қоғамдарда нормаларды өзгерту (яғни, жаман үлгілерді жақсы үлгілермен алмастыру) оң әсерге ие болуы мүмкін. Зерттеушілер әлеуметтік капиталдың денсаулыққа пайдасы жеке адамның немесе қоғамның қолда бар әлеуметтік-экономикалық ресурстарына байланысты деген гипотезаны да зерттеді. Мысалы, әлеуметтік капитал тек жоғары білім деңгейі барлар үшін ғана немесе жоғары табысы барлар үшін ғана денсаулықты жақсартуы мүмкін. Бұрынғы аргументті қолдайтын мысал - Питер Марансидің (Charlie on the Commuter Line) блогы, Массачусетс штатындағы пойыз проблемаларын шешу үшін жасалған. Ол пойыздың тығырығына байланысты бір әйелдің есінен танып, пойыздың тығырығына және пойыз жүргізушісінің тиімсіздігіне байланысты көмек кешіктірілген оқиғадан кейін оны құрды. Оның блогы вокзалдардың нашар жағдайы, пойыздардың толығуы және пойыз жүргізушісінің тиімсіздігі туралы ақпарат берді, бұл ақырында көлік жүйесіндегі өзгерістерге әкелді. Басқа көзқарас бойынша, Facebook және Myspace сияқты әлеуметтік желілердің жылдам өсуі адамдардың байланыс пен әлеуметтік капиталды қамтитын виртуалды желі құрап жатқанын көрсетеді. Жүздік кездесулерден айырмашылығы, адамдар Интернетті пайдалану арқылы белгілі бір параметрлерді қою арқылы басқалармен дереу байланыса алады. Бұл адамдардың белгілі бір қызығушылықтар мен фонға негізделген басқалармен таңдап байланысуға мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта Facebook ең танымал әлеуметтік желі және пайдаланушыларына көптеген артықшылықтарды ұсынады, оның ішінде басқалармен байланыс орнатуға және күшті және әлсіз байланыстарды сақтауға қиындық тудыратын адамдар үшін әлеуметтік жеңілдеткіш ретінде қызмет етуі. Бұл аргумент жалғасуда, бірақ дәлелдердің көп бөлігі әлеуметтік капитал мен Интернет арасындағы оң байланысты көрсетеді. Виртуалды қауымдастықтардың сыншылары Интернет күшті байланыстарды онлайн "әлсіз байланыстармен" немесе технологияның өзімен әлеуметтік мағынасы жоқ әрекеттермен алмастырады деп санайды. Басқалары Интернет идеология, нәсіл немесе жыныс сияқты ұқсас адамдар арасындағы әрекеттерге дейін төмендетілген "ұқсастықтың нарциссизмі" әлемін құруы мүмкін деп қорқады. Кейбір мақалалар технологияға негізделген әрекеттердің әлеуметтік капиталмен кері байланысы бар екенін көрсетеді, географиялық/жеке әлеуметтік іс-шараларға жұмсалатын уақытты ығыстыру арқылы. 2006 жылы жүргізілген соңғы зерттеулер Интернет пайдаланушыларының Интернетке сирек немесе мүлдем қол жеткізбейтін адамдарға қарағанда көбінесе кең желілері бар екенін көрсетті. Отбасы мен жұмыс байланыстарын ескермегенде, Интернет пайдаланушылары көбінесе достары мен туыстарымен көбірек байланыста болады. Бұл басқа зерттеумен расталады, ол Интернет пайдаланушылары мен пайдаланбаушылары бірдей адамдарға шамамен бірдей жақындық сезінетінін көрсетеді, бірақ Интернет пайдаланушылары "біраз жақын" сезінетін 20% көбірек адамдармен байланыс сақтайды. Бұл Интернет байланысы әлеуметтік капиталды дамытуға кедері келтірмейді және адамдарды бұрынғыдан гөрі жалғыз сезіндірмейді деген көзқарасты қолдайды. Эллисон, Штайнфилд және Лампе (2007) онлайн қолданылатын әлеуметтік капиталдың офлайн қарым-қатынастардың нәтижесі екенін ұсынады, осылайша байланыс капиталды қарым-қатынастарды "сақтау" арқылы қамтамасыз етеді. Осы зерттеуге қатысушылардың арасында әлеуметтік капиталды онлайн ғана құру әлсіз байланыстарға әкеледі. Эллисон және т.б. (2007) әлеуметтік байланыстың ерекшелігін ұсынады, байланыстардың немесе күшті байланыстардың әлеуметтік желілер арқылы мүмкін екенін, бірақ олардың азырақ екенін көрсетеді.

There are many factors that drive volume towards the ballot box, including education, employment, civil skills, and time. Careful evaluation of these fundamental factors often suggests that women do not vote at similar levels as men. However the gap between women and men voter turnout is diminishing and in some cases women are becoming more prevalent at the ballot box than their male counterparts. Recent research on social capital is now serving as an explanation for this change. Social capital offers a wealth of resources and networks that facilitate political engagement. Since social capital is readily available no matter the type of community, it is able to override more traditional queues for political engagement; e. g.: education, employment, civil skills, etc. There are unique ways in which women organize. These differences from men make social capital more personable and impressionable to women audiences thus creating a stronger presence in regards to political engagement. A few examples of these characteristics are:
Women's informal and formal networks tend toward care work that is often considered apolitical. Women are also more likely to engage in local politics and social movement activities than in traditional forums focused on national politics. Women are more likely to organize themselves in less hierarchical ways and to focus on creating consensus. For example, a person who is sick with cancer may receive the information, money, or moral support needed to endure treatment and recover. Social capital also encourages social trust and membership. These factors can discourage individuals from engaging in risky health behaviors such as smoking and binge drinking. Furthermore, neighbourhood social capital may also aid in buffering health inequities amongst children and adolescents. Social capital indicators such as neighbourhood cohesion, social support, and ties providing a bond between members of the same religion, have been found to be associated with better health despite financial or socioeconomic hardship. The function of social capital as a health buffer in circumstances of social disadvantage has also received attention in research on the health of minority ethnic populations. The relationships and networks that are maintained by an ethnic minority population in a geographical area where a high percentage of residents belong to the same ethnic group may lead to better health outcomes than would be expected based on other individual and neighbourhood characteristics. Such effects have been investigated in England, New Zealand, and the United States. Inversely, a lack of social capital can impair health. For example, results from a survey given to 13 to 18 year old students in Sweden showed that low social capital and low social trust are associated with higher rates of psychosomatic symptoms, musculoskeletal pain, and depression. Additionally, negative social capital can detract from health. Although there are only a few studies that assess social capital in criminalized populations, there is information that suggests that social capital does have a negative effect in broken communities. Deviant behavior is encouraged by deviant peers via favorable definitions and learning opportunities provided by network based norms. However, in these same communities, an adjustment of norms (i. e. deviant peers being replaced by positive role models) can pose a positive effect. Researchers have also investigated the hypothesis that the health benefits of social capital depend on the socioeconomic resources an individual or community has available to them. For example, social capital may boost health only for those with higher levels of education, or more so for those with a higher rather than a lower income. An example supporting the former argument is the contribution of Peter Maranci's blog (Charlie on the Commuter Line) to address the train problems in Massachusetts. He created it after an incident where a lady passed out during a train ride due to the congestion in the train and help was delayed because of the congestion in the train and the inefficiency of the train conductor. His blog exposed the poor conditions of train stations, overcrowding train rides and inefficiency of the train conductor which eventually influenced changes within the transit system. Another perspective holds that the rapid growth of social networking sites such as Facebook and Myspace suggests that individuals are creating a virtual network consisting of both bonding and bridging social capital. Unlike face to face interaction, people can instantly connect with others in a targeted fashion by placing specific parameters with Internet use. This means that individuals can selectively connect with others based on ascertained interests, and backgrounds. Facebook is currently the most popular social networking site and touts many advantages to its users including serving as a social lubricant for individuals who otherwise have difficulties forming and maintaining both strong and weak ties with others. This argument continues, although the preponderance of evidence shows a positive association between social capital and the Internet. Critics of virtual communities believe that the Internet replaces our strong bonds with online "weak ties" or with socially empty interactions with the technology itself. Others fear that the Internet can create a world of "narcissism of similarity," where sociability is reduced to interactions between those that are similar in terms of ideology, race, or gender. A few articles suggest that technologically based interactions has a negative relationship with social capital by displacing time spent engaging in geographical/ in person social activities. Recent research, conducted in 2006, also shows that Internet users often have wider networks than those who access the Internet irregularly or not at all. When not considering family and work contacts, Internet users actually tend to have contact with a higher number of friends and relatives. This is supported by another study that shows that Internet users and non Internet users do feel equally close to the same number of people; also the Internet users maintain relationships with 20% more people whom they "feel somewhat close" to. This supports the view that Internet communication does not hinder development of social capital and does not make people feel lonelier than before. Ellison, Steinfield & Lampe (2007) suggest social capital exercised online is a result of relationships formed offline; whereby, bridging capital is enabled through a "maintenance" of relationships. Among respondents of this study, social capital built exclusively online creates weaker ties. A distinction of social bonding is offered by Ellison et al., 2007, suggesting bonds, or strong ties, are possible through social media, but less likely.

Католик мектептері (Кольман және Хоффер)

Кольман мен Хоффер 1980 жылдан 1987 жылға дейінгі 7 жылдық кезеңде Америкадағы 1015 мемлекеттік, католик және басқа да жеке орта мектептерден 28 000 оқушының сандық деректерін жинады. Бұл бойлық зерттеуден оқушылардың отбасылары мен қоғамдарындағы әлеуметтік капитал католик мектептерінде оқуды тастау көрсеткіштерінің төмендеуімен, ал мемлекеттік мектептерде – жоғарылауымен байланысты екендігі анықталды. Тейчман және авторлар (1996) Кольман ұсынған отбасы құрылымы көрсеткішін одан әрі дамытады. Олар Кольманды отбасындағы ата-аналардың санына ғана назар аударғаны үшін, өгей ата-аналар және әртүрлі типтегі толық емес отбасылар сияқты нақтырақ өлшемдердің көрінбейтін әсерін ескермегені үшін сынға алады. Олар екі биологиялық ата-анасы немесе өгей ата-анасы бар отбасылардың ғана емес, сонымен қатар бір-бірімен салыстырылатын толық емес отбасылардың түрлерін (тек анасы, тек әкесі, ресми некеде тұрмаған және басқалары) да ескереді. Олар сонымен қатар ата-ана мен бала арасындағы өзара әрекеттесуді, ата-аналар мен балалардың мектепке қатысты іс-шараларды қаншалықты жиі талқылайтынын өлшеу арқылы зерттеу әдебиетіне үлес қосады. Морган мен Соренсен (1999) Кольманды католик мектептеріндегі оқушылардың үлгерімнің стандартты тестілерінде мемлекеттік мектептеріндегі оқушылардан жақсы нәтиже көрсетуін түсіндіру үшін нақты механизм ұсынбағаны үшін тікелей сынға алады. Католик және мемлекеттік мектептердегі оқушыларды қайта зерттеу барысында олар математикалық оқуға әлеуметтік капиталдың әсерін көрсететін екі салыстырмалы модель ұсынады. Бірі – католик мектептері норманы сақтаушы мектеп ретінде, екіншісі – мемлекеттік мектептер көкжиегін кеңейтуші мектеп ретінде қарастырылады. Зерттеу нәтижесінде әлеуметтік капитал норманы сақтаушы мектептерде тиімді қоғамдық ортаны құруға оң әсер ететіні, бірақ сонымен қатар тым көп бақылаудың теріс салдарына да алып келетіні анықталды. Осының салдарынан шығармашылық пен ерекше жетістіктер тежелуі мүмкін. Ал көкжиегін кеңейтуші мектептерде әлеуметтік жабылу оқушының математикалық үлгеріміне кері әсер етеді. Бұл мектептер ата-аналар мен басқа ересектердің кеңейтілген әлеуметтік желілеріндегі мүмкіндіктер туралы ақпарат сияқты әлеуметтік капиталдың басқа түрін зерттейді. Соның нәтижесінде, оқушылар католик мектептеріндегі нормативтік талаптарға қарағанда көбірек білім алады. Қорыта айтқанда, Морган мен Соренсеннің зерттеуі әлеуметтік капиталдың жағдайға байланысты екенін көрсетеді, әлеуметтік капиталдың бір түрі осы жағдайда оң болуы мүмкін, бірақ басқа жағдайда міндетті түрде оң болып қала бермейді.

Coleman and Hoffer collected quantitative data of 28,000 students in total 1,015 public, Catholic and other private high schools in America from the 7 years' period from 1980 to 1987. It was found from this longitudinal research that social capital in students' families and communities attributed to the much lower dropout rates in Catholic schools compared with the higher rates in public. Teachman et al. (1996) further develop the family structure indicator suggested by Coleman. They criticise Coleman, who used only the number of parents present in the family, neglected the unseen effect of more discrete dimensions such as stepparents' and different types of single parent families. They take into account of a detailed counting of family structure, not only with two biological parents or stepparent families, but also with types of single parent families with each other (mother only, father only, never married, and other). They also contribute to the literature by measuring parent child interaction by the indicators of how often parents and children discuss school related activities. Morgan and Sorensen (1999) directly challenge Coleman for his lacking of an explicit mechanism to explain why Catholic schools students perform better than public school students on standardised tests of achievement. Researching students in Catholic schools and public schools again, they propose two comparable models of social capital effect on mathematic learning. One is on Catholic schools as norm enforcing schools whereas another is on public schools as horizon expanding schools. It is found that while social capital can bring about positive effect of maintaining an encompassing functional community in norm enforcing schools, it also brings about the negative consequence of excessive monitoring. Creativity and exceptional achievement would be repressed as a result. Whereas in horizon expanding school, social closure is found to be negative for student's mathematic achievement. These schools explore a different type of social capital, such as information about opportunities in the extended social networks of parents and other adults. The consequence is that more learning is fostered than norm enforcing Catholic school students. In sum, Morgan and Sorensen study implies that social capital is contextualised, one kind of social capital may be positive in this setting but is not necessarily still positive in another setting.

Қоғамдастық дамуы

Килпатрик, Джонс және Малфорд (2010) білім беру аясында «әлеуметтік капитал – өмір бойы білім алуды және оның қоғамдық дамумен байланысын талдауға пайдалы құрал» дейді. Әлеуметтік капитал білім беру саласында ерекше маңызды. Сондай-ақ, «мектептердің «қызмет ететін қауымдастық» құруға, ата-аналар мен мектеп арасындағы байланысты нығайтуға» бағытталғандығы білім берудің маңыздылығын көрсетеді. Осы өзара әрекеттесусіз, осы саладағы әлеуметтік капитал нашарлайды және әлеуметтік капитал білім беруде маңызды рөл атқаратынын көрсетеді. Олар «оқушылардың табысына жәрдемдесетін ең маңызды факторлардың бірі – ата-аналардың балаларының біліміне белсенді қатысуы» екенін айтады. Ата-аналар мектеп ұйымдастыратын іс-шаралар мен жиналыстарға қатысса, олар басқа ата-аналармен және мектеп қызметкерлерімен көбірек байланысады. Осылайша, ата-аналардың қатысуы мектептік қауымдастыққа көбірек араласу арқылы әлеуметтік капиталға үлес қосады, ал қатысу мектепті тұрақты және басқаруға оңай қауымдастыққа айналдырады. Самсон және авторлар (1999) әлеуметтік капиталдың нормативтік немесе мақсатқа бағытталған өлшемін атап, «тек қана ресурстар немесе желілер (мысалы, ерікті ұйымдар, достық байланыстар, ұйымдық тығыздық) бейтарап болады, олар жоспарланған нәтижеге жету үшін тиімді механизм болуы мүмкін немесе болмайды» дейді.

Ерлер мен әйелдердің айырмашылығы

Марджорибанкс пен Квок (1998) Гонконгтағы орта мектептерде 387 он төрт жасар оқушы қатысқан сауалнама жүргізді, мақсаты – әлеуметтік капиталды негізгі талдау құралы ретінде пайдаланып, қыздар мен ұлдардың білім жетістіктеріндегі айырмашылықты талдау. Аталған зерттеуде әлеуметтік капиталдың әртүрлі жыныстарға әртүрлі әсер ететіні дәлелденді.

Этностық құндылықтар мен бейімделу

"Гонконгқа жаңадан келген студенттер: бейімделу және мектептегі үлгерім" атты диссертациясында Хей Ханг Хейс Тан (2002) бейімделуді (мәдени және әлеуметтік) капиталды белсендіру және жинақтау процесі деп көрсетеді. Зерттеу нәтижелері қолдаушы желілердің әртүрлі бейімделу жолдарының аражігін ажыратудағы маңызды фактор екенін көрсетті. Қолдаушы желілер, әлеуметтік капиталдың бір түрі ретінде, жаңадан келген студенттердің мәдени капиталын белсендіруге қажет. Жинақталған капиталдың көлемі ағымдағы бейімделу процесінде одан әрі ілгерілеу үшін де маңызды. Мин Чжоу мен Карл Л. Банкстон (1998) Нью-Орлеандағы вьетнамдық қауымдастығын зерттеу барысында иммигранттардың әлеуметтік интеграцияға қол жеткізуіне және этникалық қауымдастықта ынтымақты сақтауына дәстүрлі этникалық құндылықтарды сақтаудың көмектесетінін анықтады. Этникалық бірлік, әсіресе иммигранттар жаңадан қабылдаған қоғамға келген кезде өте маңызды. "Қытай ауданындағы әлеуметтік капитал" мақаласында Чжоу жас қытай-американдықтардың бейімделу процесіне қауымдастық, иммигранттық отбасылар және жас ұрпақ арасындағы нақты әлеуметтік қатынастардың қалай әсер ететінін зерттейді. Қытай ауданы иммигрант балаларының күтілетін бағытта бейімделуіне көмектесетін әлеуметтік капиталдың негізін құрайды. Этникалық қолдау оқудағы табысқа серпін береді. Бұдан әрі, ана тіліндегі сауаттылықты сақтау да білім берудегі жетістіктерге оң әсер ететін әлеуметтік капиталдың бір түрін ұсынады. Стантон Салазар мен Дорнбуш екі тілді студенттердің мектептегі үлгерімін және өмірлік мүмкіндіктерін арттыру үшін қажетті институционалдық қолдау алуға бейім екенін анықтады.

География

Әлеуметтік капиталды география ғылымының бір саласы ретінде түсіну үшін, оған кеңістік, орын және аумақ тұрғысынан қарау қажет. Оның байланысында географияның негізгі қағидалары отбасы, қоғам және әлеуметтік желілерді пайдаланудағы әлеуметтік капитал идеяларымен байланысты. Әлеуметтік капиталды географиялық пән ретінде қарастыруды қолдаған ең белгілі адам – американдық экономист және саясаттанушы Роберт Путнам. Оның әлеуметтік капиталды географиялық ұғым ретінде жіктеудегі басты аргументі – адамдардың қарым-қатынастары олар тұратын аймақтармен қалыптасады және оларға әсер етеді. Әлеуметтік капиталды теориялар мен тәжірибелер арқылы анықтауға болатын көптеген салалар бар. 1984 жылы Энтони Гидденс әлеуметтік құрылымдар мен олардың нәтижесінде туындайтын әрекеттерді байланыстыратын теорияны жасады. Ол өз зерттеулерінде осы құрылымдардың жеке қатысушыларын емес, құрылымдардың кеңістікте қалай таралатынын және олардан туындайтын әлеуметтік байланыстарды қарастырды. Егер осылай болса, әлеуметтік құрылымдардың үнемі өзгеруі әлеуметтік капиталдың өзгеруіне алып келуі мүмкін, бұл қоғамдық атмосфераның өзгеруіне ықпал етеді. Егер аймақ әлеуметтік нормаларға қарсы шығуды мақсат тұтқан әлеуметтік ұйымдармен, мысалы, қылмыстық топтармен толған болса, онда ол аймақ үшін теріс әлеуметтік капиталға әкелуі мүмкін, нәтижесінде осы ұйымдармен келіспейтін адамдар басқа жерге көшіп, оң әлеуметтік капиталын басқа кеңістікке алып кетуі мүмкін. Әлеуметтік капиталды географияда зерттеу саласы ретінде қарастыруға болатын тағы бір сала – еріктілікке қатысуды және оның түрлі үкіметтерге қолдау көрсетуін талдау. Бұл мәселені әлеуметтік ұйымдарға қатысатын адамдар арқылы қарастыруға болады. Бұл шараға түрлі нәсіл, жас және экономикалық жағдайдан шыққан адамдар қатысады. Осыны ескере отырып, осы әртүрлі демографиялық топтардың кеңістігі әртүрлі болуы мүмкін, бұл әртүрлі аймақтардағы қатысу деңгейіндегі айырмашылықтарға әкелуі мүмкін. Екіншіден, әр аймақтағы әлеуметтік бағдарламалар экономикалық жағдайға байланысты әртүрлі болады. Осы теория бойынша, егер үкіметтің белгілі бір аймақтарға араласуы жеке тұлғалардың әлеуметтік ұйымдарға және/немесе қауымдастықтарға қатысуын арттырса, онда ол аймақтың әлеуметтік капиталын арттырады. Әр аймақ ерекше болғандықтан, үкімет оны ескереді және әр аймақтың қажеттіліктеріне сай келетін түрлі институттарды ұсынады, нәтижесінде әртүрлі аймақтарда әлеуметтік капиталдың әртүрлі өзгерістері болады.

In order to understand social capital as a subject in geography, one must look at it in a sense of space, place, and territory. In its relationship, the tenets of geography relate to the ideas of social capital in the family, community, and in the use of social networks. The biggest advocate for seeing social capital as a geographical subject was American economist and political scientist Robert Putnam. His main argument for classifying social capital as a geographical concept is that the relationships of people is shaped and molded by the areas in which they live. There are many areas in which social capital can be defined by the theories and practices. In 1984, Anthony Giddens developed a theory in which he relates social structures and the actions that they produce. In his studies, he does not look at the individual participants of these structures, but how the structures and the social connections that stem from them are diffused over space. If this is the case, the continuous change in social structures could bring about a change in social capital, which can cause changes in community atmosphere. If an area is plagued by social organizations whose goals are to revolt against social norms, such as gangs, it can cause a negative social capital for the area causing those who disagreed with these organizations to relocate thus taking their positive social capital to a different space than the negative. Another area where social capital can be seen as an area of study in geography is through the analysis of participation in volunteerism and its support of different governments. One area to look into with this is through those who participate in social organizations. People that participate are of different races, ages, and economic status. With these in mind, variances of the space in which these different demographics may vary, causing a difference in involvement among areas. Secondly, there are different social programs for different areas based on economic situation. With this theory, if the involvement of a government in specific areas raises the involvement of individuals in social organizations and/or communities, this will in turn raise the social capital for that area. Since every area is different, the government takes that into consideration and will provide different areas with different institutions to fit their needs thus there will be different changes in social capital in different areas.

Бос уақытты зерттеу

Бос уақытты зерттеу саласында әлеуметтік капитал – әлеуметтік қатынастарға инвестиция салу және оларды дамыту нәтижесінде туындайтын, жеке тұлғаға басқа жағдайда қол жеткізе алмайтын ресурстарға қол жеткізуге мүмкіндік беретін құбылыс ретінде қарастырылады. Бос уақытқа қатысты әлеуметтік капитал тұжырымы, адамның іс-әрекеті мен мақсаттарының бөлек емес, өзара байланысты екенін баса назар аударатын көзқарасқа негізделген. Бос уақыт пен демократиялық әлеуметтік капиталдың арасында маңызды байланыс бар. Бос уақыттың нақты түрлері демократия мен демократиялық азаматтықтың негізгі әлеуметтік капиталын дамытуға үлес қосады. Адам әлеуметтік іс-шараларға қатысқан сайын, ол өз дербестігін арттырады, бұл оның жеке қабілеттері мен дағдыларын жетілдіруге көмектеседі. Адамның жинаған әлеуметтік капиталы басқа демалыс түрлерімен қатар, жекелеген әлеуметтік рөлдеріне, қарым-қатынастарына және әлеуметтік құрылымдағы басқа да рөлдеріне ауысуы мүмкін. Кислев (2020) жасаған кейінгі зерттеуде романтикалық қарым-қатынасқа құштарлық пен жалғыздық арасындағы байланыс көрсетілген. Ол қарым-қатынасқа құштарлықтың төмен деңгейі достардың салыстырмалы маңыздылығына елеулі әсер ететінін көрсеткен. Бұдан әрі, достардың маңыздылығының жоғары деңгейі де, әлеуметтік қанағаттану деңгейі де қарым-қатынасқа құштарлықпен кері байланысты.

Бейресми экономикаға әсері

Әлеуметтік капитал бейресми экономикада (әсіресе дамушы елдерде) бейресми несиеге қолжетімділіктің төмендеуімен байланысты. Мванги мен Оума (2012) Кениядағы әлеуметтік капиталдың қаржылық қолжетімділікке әсерін бағалау үшін ұлттық қаржылық қолжетімділік туралы зерттеу деректеріне негізделіп, екіайнымалы пробит модельін қолданды. Олар топқа мүше болудың бейресми несие алу ықтималдығын 1,45%-ға арттыратынын және топқа мүшелік саны артаған сайын бейресми несие алу ықтималдығының да артатынын анықтады. Бангладеште Sarker жүргізген көлденең зерттеуде де ұқсас нәтижелер байқалды. Кейбір авторлар әйелдер кәсіпкерлігінде әлеуметтік капиталдың маңыздылығын атап көрсетеді. Epo (2013) әлеуметтік капитал мен микронесиелердің Камерундағы әйелдер кәсіпкерлігінің ықтималдығын арттыратынын көрсетті. Эпо бұл тұжырымды несиеге қолжетімді және қолжетімсіз кәсіпкерлердің әл-ауқатын салыстыру арқылы дәлелдеді. Дегенмен, басқа авторлар әлеуметтік капитал мен микроқаржы арасындағы оң корреляцияға келіспейді. Канак пен Иигуни әлеуметтік капиталдың қалыптасуы негізінен микроқаржы институттары жүзеге асыратын стратегияларға тәуелді екенін айтады. Канак пен Иигуни Бангладештегі ауылда әлеуметтік капиталдың қалыптасуын зерттеген кезде осы тұжырымға келді.