Кіріспе

Құс түрлері

Уилсоннің жұмақ құсы (Diphyllodes respublica) – Paradisaeidae тұқымдасына жататын, өтетін құс түрі. Уилсоннің жұмақ құсының алғашқы бейнежазбасы 1996 жылы Дэвид Аттенбороу BBC деректі фильмі "Аттенбороу жұмақта" үшін түсірілді. Ол үшін ол орман төңірегіне жапырақтарды төгіп, құсты оларды сыпырып тастауға ашуландырды.

Номенклатура

Бұл түрдің даулы ғылыми атауын – respublica – Наполеонның немере інісі және республикалық идеалдарды қолдайтын Шарль Лусьен Бонапарт берген. Сол кездегі зоологтардың жаңадан ашылған түрлерді әдетте корольдерге, патшайымдарға немесе аристократтарға арнауы оны қатты ашуландырды. Өз нанымын көрсету үшін ол осы түрді республика деп атап, монархия емес, республиканы құрметтеді. Шарль Лусьен Бонапарт құсты британдық орнитолог Эдвард Уилсон сатып алған, қираған саудалық үлгісінен сипаттады. Осылайша ол, құсқа Уилсонның құрметіне ат қоюды жоспарлаған Джон Кассиннен бірнеше айға бұрын үлгерді. Он үш жыл өткен соң, 1863 жылы неміс зоологы Генрих Агатон Бернштейн Уилсонның жұмақ құсының туған жерін Вайгео аралында анықтады.

Тарату

Индонезияға ендемік Уилсоннің жұмақ құсы Батыс Папуадан тыс Вайгео және Батанта аралдарының төбелі және жазық жаңбырлы ормандарында кездеседі. Қоныстану ортасының жоғалуы, шектеулі ареалы және пайдалану салдарынан Уилсоннің жұмақ құсы IUCN Қауіп төнген түрлердің қызыл тізімінде "Қатерге жақын" санатында бағаланған. Ол Құрып кету қаупі төнген жабайы флора мен фауна түрлерінің халықаралық саудасы туралы конвенцияның (CITES) II қосымшасына енгізілген.

Тіршілік ету ортасы

Оның сүйікті мекені - 300 метр биіктіктегі төбе орманы, одан сирек кездесетін жазық далалық жаңбырлы ормандар мен орта таулы ормандар. Еркегі – қызыл және қара түсті жұмақ құсы, мойнында сары жамылғы, ашық жасыл мүңкісі, көк аяқтары және екі иілген күлгін түсті құйрық қауырсыны бар. Басы ашық көк түсті, үстінде қара түсті қос кесіліс орнегі бар. Мекеңі қоңыр түсті, көк түсті басы ашық. Табиғатта, құстың басының ашық көк терісі соншалықты жарқын, түнде оны анық көруге болады; терең қызыл түсті арқасы мен көк жасыл кеудесі гүлденген, иілген құйрығы жарық күміс түсті болып жылтылдайды.

Диета

Олардың тамақтану режимі жемістер, жәндіктер, буынтұқымдылар және басқа да кішкентай омыртқасыз жануарлардан тұрады.

Азғыру рәсімдері

Бұл құстардың аталары жаңбырлы орманның бір бөлігін тазалап, "көрме алаңы" жасайды. Содан кейін олар әлеуетті жұбайын қызықтыру үшін күрделі жұптасу биін орындайды. Әдетте, атасы әдемі кеуде қалқанын көрсетеді және жұптасу биін ән мен дауыспен сүйемелдейді.

Сүйісу жүріс-тұрысы

Еркін Вильсонның жұмақ құстары – бұл отбасыдағы барлық түрлердің ішіндегі ең әсем түсті, олар нағыз түстердің керемет жиынтығына ие. Бұл ерекше рең мен сәулелілік мысалында барлық негізгі түстер (және одан да көп) әртүрлі түрде ұсынылған. Басының ашық көк түсі – қауырсын емес, тері, және бұл басқа жұмақ құстарының ешқайсысында кездеспейтін құрылымдық түс нәтижесі. Бұл түр полигинозды, яғни бір еркек бірнеше аналықпен жұптасады, сондықтан аналық балаларды өсіруді өздігінен жүзеге асырады, ол осы тікелей емес генетикалық артықшылықтарды ұсыну рәсімдері арқылы бағалауға мәжбүр, олар туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келесі бөлімде келтірілген. Еркектер бұл аймақты үнемі қоқыстан тазалап, ештеңе олардың көрсетілісіне бөгет болмауына көз жеткізеді. Еркектер өз ауласының ортасындағы тік бұтаққа қоныстанып, жарқын жасыл флуоресцентті жағаларын жайып, аналықтарды өздеріне тарту үшін шақырады. Қызығушылық танытқан аналықтар еркектің үстіндегі бұтаққа қоныстанып, ол алға-артқа қозғалып, оған дауыстап, флуоресцентті жағасын жайғанын қадағалайды. Жақында ғалымдар биді аналықтың көзқарасынан түсірген кезде, еркек жарқын жасыл дискідей көрінеді, ал аузының ішкі жағы флуоресцентті болып, оны керемет түсті жарқын шамға айналдырады. Бұл керемет түсті көрсетілім жануарлар әлемінде аналықтың жыныстық таңдауының еркектердің сыртқы түрі мен мінез-құлқына қаншалықты күшті әсер ететінін көрсетеді.