Кіріспе
Канадалық саясаткер
Франк Дафф Мурс (18 ақпан 1933 – 10 шілде 2005) 1972 жылдан 1979 жылы зейнетке шыққанға дейін Прогрессивті консерваторлар партиясының жетекшісі ретінде Ньюфаундлендтің екінші премьер-министрі қызметін атқарды. Мурс балық аулау және федералдық лобби салаларында да табысты кәсіпкер болды. Ол "Airbus" ісіне қатысты құпия сыйақы алды деген айып тағылды.
Ерте өмір және білім
Ньюфаундленд штатының Карбонер қаласында туған Мурс, Онтарионың Аврора қаласындағы Сент-Эндрю колледжінде білім алды. Одан кейін 1951 жылдың күзінде Бостон университетіне қысқа ғана уақытқа түсті, бірақ екі айдан соң профессордың бірімен дауласып, оқуын тоқтатты. Кейін Бостон қаласындағы балық өнеркәсібінде қысқа уақыт жұмыс істеп, соңынан Ньюфаундлендке қайтып келді, онда әкесінің балық зауытында жұмыс істеді. Оның әкесі Сайлас Мурс сол саланың белгілі бай бизнесмені болған.
Отбасылық бизнестің кеңейуі
Моурс әкесімен бірге отбасылық бизнесті, «Солтүстік-Шығыс балық шаруашылығын» кеңейту үшін жұмыс істеді, осылайша 1960-шы жылдардың басына қарай ол Ньюфаундлендтегі ең ірі балық өңдеу кәсіпорнына айналып, 2000 адамды жұмысқа алды. 1962 жылдың шілдесінде әкесі жүрек талмасынан қайтыс болғаннан кейін, ол компанияны дәстүрлі жазғы-күзгі маусымдық форматтан жыл бойы жұмыс істеуге көшіру жоспарын іске асырды, содан кейін компанияның көп бөлігін британдық инвесторларға сатты.
Саясат
Саясатта бұрын тәжірибесі жоқ Мурс алғаш рет 1968 жылы Прогрессивті консерватор ретінде Халық қатарындағы палатаға сайланды. Партия провинциядағы жеті мандаттың алтауын жеңіп алды, олардың көп бөлігі 1949 жылдан бері Либералдық партияға тиесілі болған, бұл Пьер Эллиот Трюдоның үлкен көпшілік дауыспен сайланған ұлттық тенденциясына қарсы болды. Мурс 1969 жылы федералды Консервативтік партияның президенті болып бір жылдық мерзімге сайланды. 1970 жылы ол федералды мандатын тастап, Ньюфаундленд провинциясының Прогрессивті консервативтік партиясының төрағасы болды. 1971 жылғы қазан айында өткен сайлаудан кейін бірнеше ай өткен соң, 1972 жылдың қаңтарында оған үкімет құру ұсынылды, нәтижесінде Джоуи Смолвудтың Либералдық партиясы мен Прогрессивті консерваторлар арасында тең нәтиже тіркелді. Мурс көп ұзамай 1972 жылғы наурызда жаңа сайлауды тағайындады және үлкен басымдықпен жеңіске жетті. 1975 жылғы сайлауда ол азайттылған көпшілік дауысқа ие болды. Премьер ретінде Мурс ауылдық жерлерді дамытуды, табиғи ресурстарды провинциялық деңгейде бақылауда ұстауды, сондай-ақ экономикалық өсімді қолдады.
Кейінгі өмірі
1979 жылғы наурыз айында саясаттан шығып, бизнеске қайта оралып, лоббист болды. 1983 жылы ол Брайан Малрунидің прогрессивті консервативті партиясының сәтті федералдық көшбасшылық науқанын ұйымдастырды. Мурс Малрунидің премьер-министрлігінде кеңесші болып қызмет етті және ол сол кезде мемлекеттік корпорация болған Air Canada басқармасына тағайындалды. Ол сондай-ақ Оттавадағы қуатты халықаралық лоббистік фирма – Government Consultants International (GCI) үшін жұмыс істеді, оның клиенттері Air Canada-ның бәсекелестері Wardair және Nordair әуе компаниялары болды. Мүдделер қақтығысы туралы айыптауларға байланысты GCI кейін Wardair және Nordair-ді клиенттер тізімінен шығарды. Ол GCI Airbus мәселесімен айналыса бастағаннан кейін көп ұзамай Air Canada директоры қызметінен кетті. 1987 жылы GCI төрағасы болды және 1990 жылы осы лауазымнан зейнетке шықты. 1990 жылдары ол Airbus ісіндегі рөлімен қайта танымал болды. Карлхайнц Шрайбердің бухгалтері Мурс Шрайберден құпия сыйақы алғанын мәлімдеді. 2005 жылдың 10 шілдесінде Мурс Онтарио штатының Перт қаласында бауыр қатерлі ісігінен қайтыс болды. 2007 жылдың қарашасында Карлхайнц Шрайбердің Airbus ісі туралы жаңа мәлімдемелерінен кейін The Globe and Mail газеті Мурстың Airbus келісімі туралы Airbus Industrie төрағасы Франц Йозеф Штраусқа жазған хатқа қатысты дәлелдерді жариялады. Мурс өмірінің соңына дейін осы іске қатысы болмағанын жоққа шығарды.