Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі американдық теңіздік барлау ұшағы

Martin P4M Mercator – Glenn L. Martin компаниясы құрастырған теңіздік барлау ұшағы. Mercator АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ұзақ қашықтықтағы теңіздік патрульдік бомбалаушы ұшақтарына қойған талабына үміткер болған, бірақ Lockheed P2V Neptune ұшағы таңдалды. Ол ұзақ қашықтықты электрондық барлау ұшағы ретінде шектеулі ғана пайдаланылды. Оның ең ерекше ерекшелігі – поршендік және турбореактивтік қозғалтқыштардың комбинациясымен жұмыс істегендігі, соңғылары қозғалтқыш қуыстарының артқы бөлігінде орналасқан.

Жобалау және әзірлеу

Model 219 жобасы 1944 жылы PB4Y Privateer ұзын қашықтыққа ұшып жүретін патрульдік бомбалаушыны алмастыру мақсатымен, ұзақ қашықтыққа мина салу миссиялары үшін оңтайландырылған. Ұшақ үлкен және күрделі болды, екі Pratt & Whitney R4360 Wasp Major 28 цилиндрлі радиалды қозғалтқыштарымен жабдықталған. Ұшу кезінде және жағдайда жылдамдық беру үшін екі Allison J33 турбореактивті қозғалтқышы екі кеңейтілген қозғалтқыш ұясының артқы бөлігіне орнатылды, ал ауа түсіру тесіктері радиалды қозғалтқыштардың астында және артында орналасқан. Көптеген поршенді-реактивті гибридтер сияқты, реактивтер де реактивтік отынның орнына бензинмен жұмыс істеді, бұл жеке отын бактерілерінің қажеттілігін жойды. Үш дөңгелекті шасси орнатылды, мұнда алдыңғы дөңгелек алға қарай жиырылады. Бір дөңгелекті негізгі тіреулер қанаттардағы жабылмаған қоршауларға жиырылды, сондықтан дөңгелектердің бүйірлері жиырылғанда да көрінетін болды. Қанаттардың өзінде, ерекшелік ретінде, сыртқы қанаттарға қарағанда ішкі қанаттарда әртүрлі аэродинамикалық қима болды. Қорғаныс қарулары күшті болды, Emerson мұрындық мұнарасында және Martin құйрық мұнарасында екі 20 мм (.79 дюйм) зеңбірек, Martin арқалық мұнарасында екі 0.5 дюймдік (12.7 мм) пулемет орнатылды. Бомбалық бөлімше британдық тәжірибеге сәйкес, американдық бомбалаушыларда кең таралған қысқа және терең бөлімшеден гөрі ұзын және жайпақ болды. Бұл ұзын торпедалар, бомбалар, миналар, тереңдік зарядтары немесе ұзартылған отын бактерілері сияқты пайдалы жүктемеге үлкен икемділік берді.

Пайдалану тарихы

АҚШ Әскери-теңіз күштері теңіздік патрульдеуге арналған кішірек, қарапайым, арзан және тиімді P2V Нептун ұшағын таңдады, бірақ 1947 жылы жоғары жылдамдықты мина орнату мақсатымен он тоғыз ұшаққа тапсырыс берілді. P4M 1950 жылы 21-ші патрульдік эскадрилья (VP 21) құрамында қызметке түсті. Ол 1953 жылдың ақпанына дейін VP 21 эскадрильясында қолданыста болды. 1951 жылдан бастап, қалған 18 P4M ұшағы PB4Y 2 Privateer ұшағының орнына электрондық барлау (немесе SIGINT, сигналдарды барлау) миссиясы үшін P4M 1Q ретінде қайта жабдықталды. Барлық бақылау жабдықтарын басқару үшін экипаж саны 14-ке, кейіннен 16-ға дейін арттырылды және ұшаққа көптеген түрлі антенналар орнатылды. 1951 жылдың қазан айынан бастап Филиппиндегі Сангли Пойнт Әскери-теңіз базасынан, кейіннен Жапониядағы Ивакуни Әскери-әуе базасынан және Ацуги Әскери-әуе базасынан электрондық бақылау миссиялары құпия бөлімше арқылы жүзеге асырылды, ол ақырында Fleet Air Reconnaissance Squadron One (VQ 1) атауын алды. Ұзақ миссиялар Вьетнам, Қытай, Солтүстік Корея және Шығыс Совет Одағының жағалау бойында (жағадан шамалы қашықтықта) жүргізілді және жоғары құпиялы болды; ұшақтар кейде радио байланысында P2V Нептун сияқты көрінетін, ал көбінесе құйрығының астында жалған сериялық нөмірлермен (Бюро нөмірлері) ұшатын. Оперативтік миссиялар әрқашан түнде, мүмкіндігінше ай жарығында және сыртқы шамдарсыз ұшырылды.