Кіріспе

Шотландиядағы бұрынғы білім беру біліктілігі – Шотландияның 14-16 жастағы оқушыларына арналған білім беру деңгейі. 1986 жылы енгізілген бұл білім беру жүйесі, 2013 жылы Шотландияның біліктілік және кредиттер аясындағы жаңа бағдарламасы аясында Шотландия білім беру жүйесіндегі үлкен өзгерістер кезінде Шотландия біліктілік органының ұлттық емтихандарымен алмастырылды. Шотландияның стандартты сыныптары мазмұны мен танымдық қиындығы жағынан Англия, Уэльс және Солтүстік Ирландияның орта мектеп бітіру аттестатына (General Certificate of Secondary Education) шамамен сай келетін.

Тарих

1977 жылы жарияланған Мунн мен Даннингтің есептерінен кейін Стандартты деңгей ескі О деңгейі біліктілігін алмастырды және 1986 жылдан бастап кезең-кезеңмен енгізілді. Стандартты деңгей курстары орта білім берудің үшінші және төртінші жылдарында оқытылды. Емтихандар 4-ші жылдың соңында (мамыр айында) өтті, ал алдын ала емтихандар бірнеше ай бұрын қарашада өткізілді. (Дегенмен, кейбір мектептерде кейбір пәндер жылдамдатылып оқытылуы мүмкін (мысалы, бұл жүйені алғаш қолданған Dalziel орта мектебі), онда курс 2-ші жылдың басында басталып, 3-ші жылдың соңында аяқталады (осылайша оқушылар 12/13 жасында стандартты деңгейді бастап, 14/15 жасында аяқтайтын). Емтихандарды Шотландия біліктіліктер сертификаты бойынша жаңа Ұлттық біліктіліктерді де ұсынатын Шотландия біліктіліктер органы өткізді. Студенттер әдетте стандартты деңгейде 8 пән оқитын. Жалпы алғанда, пәндер бір-бірінен тәуелсіз түрде таңдалуы мүмкін болды, бірақ ағылшын тілі мен математика міндетті пәндер еді, және көптеген мектептер студенттердің таңдауын кем дегенде бір табиғи ғылым, бір әлеуметтік ғылым (көбінесе қазіргі тіл) таңдағандай етіп құрастыратын. Бұл таңдаудың екі негізгі шектеуі – сабақ кестесі және көптеген танымал емес пәндердің барлық мектептерде ұсынылмауы болды.

Әлі де жоғары

Шотландияның білім беру саласына жауапты мемлекеттік органдары көптеген оқушылар мен мұғалімдер стандартты деңгейден жоғары деңгейге өтудің, әсіресе ағылшын тілі сияқты пәндерде, тым қиын екенін сезінгендіктен, стандартты деңгей жүйесін Шотландия біліктілік органының Higher Still жүйесімен біртіндеп алмастыруға шешім қабылдады. Foundation деңгейі Higher Still жүйесіндегі Access 3 деңгейіне, ал General деңгейі Intermediate 1 деңгейіне, Credit деңгейі Intermediate 2 деңгейіне ұқсас болса да, олар толыққанды бірдей емес. Стандартты деңгейдегі емтихандар Үздік оқу бағдарламасы (CfE) жүйесімен кезең-кезеңімен алмастырылды. Стандартты деңгейлерден өзгеше, CfE жүйесінде көптеген деңгейлер үшін сыртқы емтихандар қажет емес. Жаңа оқу бағдарламасы 5 деңгейден тұрады: Ұлттық 1, Ұлттық 2, Ұлттық 3, Ұлттық 4 және Ұлттық 5. Ұлттық 1-ден Ұлттық 4-ке дейінгі деңгейлер мектепте дайындалған және бағаланған курстық жұмыстар мен тесттер негізінде беріледі, ал студенттер SQA жүйесіндегі сыртқы емтихандарды тапсыру арқылы Ұлттық 5 деңгейін алуға мүмкіндік алады.