Кіріспе

Patria Pasi (бұрын Sisu Pasi деп аталған) – финляндиялық алты дөңгелекті бронеттік персонал тасымалдау машинасы (БПТМ), бастапқыда Финляндия қорғаныс күштері үшін жобаланған. Алғашқы үлгісі 1983 жылы жасалып, 1984 жылы сериялық өндіріс басталды. Ол қолданудың қарапайымдығы, қарапайым құрылымы және төмен құнмен техникалық қызмет көрсетуге ыңғайлы болу үшін жасалған. Pasi-дің негізгі сыртқы түрі мен конфигурациясы басқа көптеген дөңгелекті БПТМ-дерге ұқсас. XA 180 және XA 185 толық амфибиялық, ал басқа түрлері мұндай қабілетке ие емес.

Даму

1980 жылы Sisu фин армиясының сынақтары үшін XA 180 прототипін жасады. Ол тағы екі прототиппен бәсекелесіп, 1983 жылы сынақтардың жеңімпазы атанды. 1983 жылғы желтоқсан айында Фин армиясы XA 180-нің алғашқы 50 данасына тапсырыс берді. Оның тоғызы БҰҰ міндеттеріне бөлінді. Көлік өте табысты болды және одан әрі тапсырыстар келіп түсті. Көліктің кеңінен танымал "Паси" лақап аты, сондай-ақ фин еркектерінің жиі кездесетін есімі, "panssari Sisu" фин тіліндегі атауынан шыққан. Негізгі құрылым 6-12 мм бронелік болаттан жасалған. Төменгі бөлігі минаға қарсы күшейтілген. Алдыңғы терезелер оқтан қорғалған және қорғаныш люктерімен жабдықталған. Көлік үздіксіз алты дөңгелекті жетекке және жолсыз жүруге арналған жақсы мүмкіндіктерге ие. Ол максималды 60 градусқа дейін көтерілуге қабілетті. "Паси" стандартты қару-жарақпен жабдықталмаған, бірақ жеңіл/ауыр пулеметтер немесе автокөліктік зеңбіректерді орнату үшін айналмалы мұнаралық конструкциясы бар. Оның екі жағында және артқы бөлігінде 8 БМП стиліндегі атыс тесігі бар. Сондықтан, әдетте жаяу әскер тобынан тұратын жолаушылар, броняның қорғанысымен қаруларын оқтап шабуға мүмкіндік алады. "Паси" өзінің жылдамдығы, агрессивті емес сыртқы түрі және миналар мен қолдан жасалған жарылғыш құрылғылардан (IED) жақсы қорғанысының арқасында бейбітшілік сақтау миссияларында танымал. Көлік қару-жарақ, жайлылық, минадан қорғау, сынықтардан және ұсақ калибрлі оқтардан қорғау, жылдамдық, жүргішуді оқып үйренудің жылдамдығы және қиын жерде жылдамдықтың жақсы үйлесімін ұсынады. Ол Fuchs немесе BTR 80 сияқты басқа ұқсас бронетранспортерлерге қарағанда ішкі кеңістігі көбірек. "Пасидің" алғашқы түрлері (мысалы, XA 180 және XA 185) 1997 жылға дейін Sisu Auto компаниясымен өндірілді, содан кейін оның қорғаныс еншілес компаниясы Sisu Defence Oy Patria компаниясымен сатып алынды. Кейінгі түрлері (мысалы, XA 202 және XA 203) Patria компаниясымен 2003 жылға дейін, содан кейін жаңа Patria AMV серийлік өндіріске енгенге дейін өндірілді. Осы уақытқа дейін 1300-ден астам "Паси" шығарылды.

Операциялық қызмет

"Паси" бірнеше қақтығыс аймақтарында қолданылған, оның ішінде Ауғанстан, Босния, Хорватия, Эритрея, Голан биіктіктері, Ирак, Косово, Ливан, Македония, Намибия, Либерия, Сомали және Чад. Фин полициясы "Пасиді" қоршау операцияларында және SWAT операцияларында пайдаланған. 2018 жылы Эстония "Бархан" операциясына қатысуының бір бөлігі ретінде Малиге бес XA 188 машинасы жіберді. 2022 жылы Финляндия Ресей-Украина соғысының шиеленісуінен кейін Украинаға әскери және гуманитарлық көмек пакеті аясында белгісіз саны XA 180/185 машиналарын бергені хабарланды. Кем дегенде он машина жау шайқасында жойылды.

Нұсқалар

Sisu XA 180 – 6 дөңгелекті, экипажы 2 адамнан және 16 сарбаздан тұрады. Бос салмағы шамамен 12 тонна. Sisu XA 185 – Жаңартылған нұсқасы, экипажы 2 адамнан және 18 сарбаздан тұрады. Қозғалтқышы күштірек және қуат беруі жақсартылған. Норвегия армиясында жедел жәрдем машинасы ретінде пайдаланылады. Patria XA 186 – Жаңартылған бронясы бар. Брондалған және автоматты түрде басқарылатын пулемет мұнарасымен жабдықталған (.50 BMG). Ауыр бронясының салдарынан суға батып жүзе алмайды. Бос салмағы шамамен 19 тонна. Қозғалтқышы мен қуат беруі XA 185 моделімен бірдей. Patria XA 188 – Корольдік Нидерланд армиясы қолданады. Patria XA 202/203 – 200 сериясы ескі нұсқалардан бронясы күшейтілгендіктен сәл өзгеше көрінеді. Суда жүзуге қабілеті жоқ, бірақ 1,5 метрге дейінгі тереңдіктегі судан өте алады. Жақсартылған бронясы жолаушыларды 14,5 мм-ге дейінгі ұсақ қарулардан қорғайды. Перископтар және түнгі көру құралдары сияқты заманауи оптикалық құралдармен жабдықталған. Броняны жаңарту бұрынғы броняның жеткіліксіз екені анықталғаннан кейін басталды, тіпті заманауи броняны тесуге арналған 7,62 мм оқ-дәрілердің де кейбір жерлерде ескі XA 180 және XA 185 модельдерін тесіп өтуі мүмкін еді. XA 202 бастапқыда байланыс және басқару үшін әзірленген. XA 203 нұсқасы ең ерте XA 185 машиналарының уақытша орнын толтыру үшін жасалған және фин армиясында Patria AMV машинасымен ауыстырылуы жоспарланған. Стандартты нұсқалардан басқа, жедел жәрдем, басқару және байланыс, электрондық соғыс, әуе қорғанысы, радиолокациялық бақылау, өрт сөндіру және танкке қарсы нұсқалар сияқты нақты міндеттерге арналған көптеген қосымша нұсқалар бар.

Операторлар

Пасидің бастапқы бес клиенті: Эстония, Финляндия, Нидерланды, Норвегия және Швеция, ал көптеген бірліктері әлемнің басқа әскери күштеріне жалға берілді.