Кіріспе
Барселона метрополитені (каталан және испан тілдерінде: Metro de Barcelona) – Барселонаның орталық бөлігінде және қала маңындағы жер астынан жүретін жылдам транзит электрлі темір жол желілерінің жүйесі. Бұл Испанияның Каталония астанасы Барселонаның жалпы көлік жүйесінің бір бөлігі болып табылады, және Autoritat del Transport Metropolità (ATM) схемасы бойынша бірыңғай тарифтер қолданылады. 2014 жылдан бері жүйе екі жеке компания – Transports Metropolitans de Barcelona (TMB) және Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya (FGC) тарапынан басқарылуда. Жүйеге екі компанияға тиесілі желілерді біріктіретін 12 желі кіреді. Қазіргі уақытта L9 және L10 желілері салынып жатыр, олардың екеуі де 2009 және 2018 жылдар аралығында бөлек-бөлек учаскелерімен ашылды. Толық аяқталуы 2026 жылға жоспарланған. 2009 жылдан бері жүйедегі үш желі автоматты пойыз жүргізу/жүргізушісіз көлік жүйесі ретінде іске қосылды: алдымен 11-желі жүргізушісіз, содан кейін 9 және 10-желілер жүргізушісіз ашылды. Әлемде үш түрлі рельс өлшемінде жұмыс істейтін екі метроның бірі – 8-желіде, 1-желіде ескі ибериялық өлшемде, ал қалған желілерде стандартты өлшемде. Басқа үш өлшемді метро – Токиодағы Toei Subway, ол екі тар және стандартты өлшемді қолданады. Тар және кең рельс жолдарында жұмыс істейтін әлемдегі жалғыз метро осы жүйе. 2021 жылдың қараша айына қарай жүйенің жалпы ұзындығы 183 стансаны құрайды.
The Barcelona Metro (Catalan and Spanish: Metro de Barcelona) is a network of rapid transit electrified railway lines that run mostly underground in central Barcelona and into the city's suburbs. It is part of the larger public transport system of Barcelona, the capital of Catalonia, Spain, with unified fares under the Autoritat del Transport Metropolità (ATM) scheme. As of 2014, the network is operated by two separate companies: Transports Metropolitans de Barcelona (TMB) and Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya (FGC). It is made up of 12 lines, combining the lines owned by the two companies. Two lines, L9 and L10, are being built at present, with both lines having different sections of each opened between 2009 and 2018. They are due to be fully completed in 2026. Three lines on the network have opened as automatic train operation/driverless vehicle systems since 2009: Line 11 being converted to driverless first, and then Lines 9 and 10, opening up driverless. It is one of only two metros worldwide to operate on three different track gauges, being on line 8, older Iberian gauge on line 1, and and the remaining lines; the other metro with three gauges being the Toei Subway in Tokyo, which uses two narrow gauges and standard gauge. It is the only metro worldwide to operate on both narrow and broad gauge tracks. The network length is , with 183 stations, as of November 2021.
Тарих
Барселонадағы алғашқы жылдам транзит теміржол қызметі 1863 жылы жеке компания Ferrocarril de Barcelona a Sarrià ("Барселонадан Сарриаға теміржол", 1916 жылдан кейін Сарриа Барселона муниципалитетіне қосылды) құрды. Кейін бұл желі қазіргі L6 метро қызметіне дамыды. Бұл теміржол жүйесі, қазір Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya компаниясының бөлігі, кейіннен Лондон метросының атау стиліне ұқсап, желілерге ұзын атаулар берді ("Sarrià желісі", "Balmes желісі"). Көп ұзамай, 1920 жылдары екінші және үшінші жылдам транзит теміржол жүйелері Лессепс пен Пласа-де-Каталония арасындағы Gran Metro (қазіргі L3 бөлігі) және екі жылдан кейін Metro Transversal (қазіргі L1 бөлігі) құрылысымен пайда болды. Бұл үшінші жүйе Пласа-де-Каталония мен ла Бордета арасында салынды, қала орталығын Испания алаңымен және Монжуикпен байланыстырды, ол 1929 жылғы Барселона халықаралық көрмесінің орны болды. Бұл екі кейінгі жылдам транзит компаниясы біріншісінен өзгеше, Париж метрополитенінен (метро сөзі осыдан шыққан) шабыт алды. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, желі 12 желіден тұрады және оны 2 түрлі оператор басқарады: Transports Metropolitans de Barcelona (TMB) және Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya (FGC, немесе Каталония мемлекеттік теміржолдары). Тарифтер мен номенклатураны Autoritat del Transport Metropolità басқарады, бұл қалалық жүйе, сонымен қатар жергілікті және аймақтық автобустар, трамвайлар және кейбір қалалық және аймақтық пойыз қызметтерін қамтиды.
Желілік
2020 жылдың басынан бері желінің жалпы ұзындығы ұзақ және 189 стансаны құрайды, оның ішінде TMB+FGC+Montjuïc фуникулері бар. TMB басқаратын негізгі желі сегіз желіден тұрады, олар L1-L5 және L9-L11 нөмірленген (желі карталарында әртүрлі түстермен көрсетіледі), маршруттың ұзындығы және 141 стансаны қамтиды. FGC желілері L6, L7, L8 және L12 нөмірленген. Бұл желілер, L12 желісінің толығымен және L7 желісінің бір бөлігінен басқа, қала маңындағы теміржол желілерімен ортақ учаскелерге ие. Барселона метро желілерінің жеке атауы жоқ, бірақ олар көбінесе түсімен немесе нөмірімен және соңғы станцияларының аттарымен аталады.
L9 және L10
Қазіргі уақытта L9/L10 желісінде құрылыс жұмыстары жүргізілуде, аяқталғаннан кейін ол Бадалона мен Санта-Колома-де-Граменеттен Zona Franca ауданы мен El Prat халықаралық әуежайына дейін созылады. Бон Пастор мен Кан Трис | Горнал арасындағы ортақ бөлімі бар бұл желілер Еуропадағы ең ұзын автоматтандырылған метро желісі болады және барлығында 52 станса болады. Жоба 2000 жылы бекітілген, бірақ кейбір техникалық қиындықтар туындады және оның кейбір бөлімдеріне қосымша геологиялық талдау қажет. 9-желінің Ла Сагрера мен Кан Зам арасындағы алғашқы бөлігі 2009 жылы ашылды, ал 2010 жылдың маусымына дейін L9 және L10 жаңа желілерінде он бір жаңа станса пайдалануға берілді. 2016 жылдың ақпан айына қарай L9 желісінің Zona Universitària мен әуежай (Aeroport T1 станциясы) арасындағы 15 стансалық оңтүстік бөлігі ашылды.
Станциялар
2018 жылдың соңында Барселона метрополитенінде 187 жұмыс істейтін станция бар, оларды қазіргі уақытта қолданыстағы 12 желі қамтамасыз етеді. Екі станция арасындағы орташа қашықтық 807,50 метрді құрайды. Желідегі станциялардың көп бөлігінде жер үстіндегі қосымша ғимараттар мен құрылыстар жоқ, көбінесе кіру жолы баспалдақтар, эскалаторлар немесе лифттерден тұрады. TMB метрополитенінің ресми белгісі – ішінде M әрпі бар қызыл ромб – FGC желілерінде қолданылмайды, олар өздерінің компания логотипін және басқа ромб пішіндес логотипін (Мадрид метрополитенінде қолданылатынға ұқсас) станциялар ішінде пайдаланады. Жер астындағы станциялардың әдемілеуі өте қарапайым, бірақ барлық жаңа станциялар бұл ережеден тыс.
Пайдаланылмайтын станциялар
Желідегі бірнеше станция жабылды, ашылмады немесе жақын маңға көшірілді. Толығырақ мәліметтер үшін негізгі мақаланы қараңыз.
Барселонаның астаналық аймағындағы көліктер
Барселона метрополитені үлкен көлік желісінің бір бөлігі болып табылады, оны Autoritat del Transport Metropolità реттейді және тарифтік жүйесін біріктіреді. Бұл қызметтердің ішінде Барселона қаласының шегінде де, одан тыс жерлерде де жұмыс істейтін екі ірі жүйе бар: Renfe компаниясы басқаратын қала маңындағы пойыз желілері, Rodalies Barcelona құрамына біріктірілген, немесе Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya желілері, олар компания басқаратын метро желілерінен (L6, L7 және L8) басталып, метрополитен аймағының көп бөлігіне қызмет көрсететін толыққанды теміржол жүйесіне айналады: FGC желілерінің тізімі. FGC Sabadell және Terrassa қалалары үшін метроны дамытып жатыр (Барселона–Валлес желісін қараңыз).