Кіріспе
Фин дөңгелекті бронетранспортері
Patria AMV (Armored Modular Vehicle) – фин қорғаныс өнеркәсібі компаниясы Patria өндірген 8×8 көп мақсатты әскери машинасы. AMV-нің басты ерекшелігі – оның модульдік құрылымы, ол бір шассиге әртүрлі мұнараларды, қару-жарақтарды, сенсорларды немесе байланыс жүйелерін орнатуға мүмкіндік береді. Әртүрлі БКК (бронетранспортер) және ИЖК (жаяу әскерінің жауынгерлік машинасы) нұсқалары, байланыс машиналары, жедел жәрдем машиналары және ірі калибрлі минометтермен және артиллериялық жүйелермен жабдықталған түрлі оттық қолдау машиналары бар. Машина миналардан жоғары деңгейде қорғалған және ТНТ эквивалентіне дейінгі жарылыстарға төтеп бере алады. AMV алдыңғы бөлігінде 30 мм APFSDS бронебойғыш снарядтарға қарсы қорғауға ие. Тағы бір маңызды ерекшелік – жоғары өтімділік, жылдамдық, маневрлік қабілет және қиын жерде экипажға қолайлы жағдайды қамтамасыз етеді, бұл әрбір дөңгелекті жеке-жеке реттейтін күрделі, бірақ берік гидропневматикалық серіппелердің арқасында мүмкін болады.
Тарих
AMV 1995 жылы фин армиясының бас штабының түрлі бронетранспорттық құрылымдарды зерттеуінен туындады. 1996 жылы Patria Vehicles компаниясы әртүрлі концепциялық көліктерді әзірлеуді бастады және 6×6 Sisu Pasi-нің орнына 8×8 модельін ең қолайлы деп тапты. Фин қорғаныс күштері (FDF) 1999 жылы концепциялық зерттеуге тапсырыс берді, ол 2000 жылға дейін аяқталды. Patria көлікті әзірлеуді жалғастырды және алғашқы AMV прототипі 2001 жылдың қарашасында сынақтарға дайын болды. 2001 жылдың желтоқсанында FDF екі сынақ үлгісін тапсырды, олар 2003 жылы жеткізілді. Дизайн Pasi-ны жасау кезінде алған тәжірибесіне және сол көлік бойынша клиенттердің пікірлеріне негізделген. Ол құрылысқа дейін толыққанды 3D виртуалды ортада жобаланды, ал прототиптің сәтті сынақтары оның барлық талаптарды орындағанын көрсетті.
Patria AMV (бірінші нұсқасы)
AMV үш негізгі нұсқада ұсынылады: негізгі платформа, биік шатырлы платформа және ауыр қару платформасы. AMV негізгі платформасына бронетранспортер (APC), қарулы көлік (IFV), басқару пункті (C2), жедел жәрдем, барлау машинасы, миномет тасушы, жеңіл көлік (FCV), танкке қарсы басқарылатын зымыран (ATGM) және өздігінен жүретін артиллериялық жүйе (MGS) кіреді. Негізгі платформа кеңейтілген Basic L нұсқасы ретінде де ұсынылуы мүмкін, бұл көліктің ішкі көлемін арттырады. AMV биік шатырлы платформасы үлкен және биік артқы бөлікке ие, бұл көлік ішінде жұмыс жасауға қосымша кеңістік береді. AMV SP басқару орталығы (C3), үлкен жедел жәрдем машинасы және жөндеу шеберханасы үшін қолайлы. AMV ауыр қару платформасы күшті конструкцияға ие, бұл Patria AMOS 120 мм миномет мұнарасы немесе мобильді қару жүйесі сияқты ауыр қару жүйелерін орнатуға мүмкіндік береді.
Patria AMVXP
2013 жылы Patria AMV-нің жаңа жетілдірілген нұсқасын іске қосты. 2014 жылдың маусым айында Patria келесі буын 8×8 бронетранспортты құралының атауын Patria AMVXP деп хабарлады, бұл «Қосымша Жүк көтеру қабілеті, Қосымша Өнімділік және Қосымша Қорғау» дегенді білдіреді.
Lockheed Patria Havoc AMV (АҚШ)
Patria және Lockheed Martin LAV 25-ті алмастыруға белгіленген АҚШ теңіз корпусының MPC (теңіз жаяу әскерін тасымалдау) бағдарламасы бойынша бәсекелестікке қатысуға келісті. АҚШ теңіз корпусы 600 MPC көлігін алуды жоспарлаған. Patria 8×8 AMV көлігін жеткізуге тиіс еді. Lockheed Martin Systems Integration MPC ұсынысын, сондай-ақ жүйелік интеграцияны, қорғаныс жүйелерін, АҚШ-тағы өндіріс желісін, байланыс және логистиканы қамтамасыз етуге жауапты болды. 2012 жылдың тамызында теңіз корпусы Lockheed компаниясына «Havoc» деп аталған көлік құралын дамытуға келісімшарт берді. Миналық шабуылдардан қорғану үшін Havoc V формалы корпустың орнына подрамник қолданған. 2013 жылдың сәуірінде Havoc MPC бағдарламасы бойынша бағалау аясында амфибиялық сынақтарды сәтті аяқтады. Теңіз жаяу әскерін тасымалдау бағдарламасы 2013 жылдың маусымында тоқтатылып, 2014 жылдың ақпанында қайта басталып, кейіннен бұрынғы MPC бағдарламасының қатысушыларын қамтитын, жауынгерлік амфибиялық көлік (ACV) бағдарламасының 1-кезеңі ретінде қайта құрылды. 2013 жылдың жазында Havoc жарылыс сынақтары кезінде қорғаныс жүйелерін сынақтан сәтті өтті. Көлік барлық қажетті және қосымша қорғаныс жүйесін сынақтан өткізді, құралдар үш экипаж мүшесі мен тоғыз теңіз жаяу әскеріне ешқандай жарақат келтірмейтінін көрсетті. Lockheed Havoc пен теңіз корпусының басқа көліктері арасындағы жоғары үйлесімділікті көрсететін есеп ұсынды, мақсаты – шығындарды, оқу талаптарын және логистикалық қажеттіліктерді азайту. Lockheed Havoc AMV 2014 жылдың қыркүйегінде Невада автомобиль сынақ орталығының Butte Mountain Trail трассасын аяқтады. Lockheed Havoc-ты теңіз корпусының ACV 1-кезең бағдарламасына ұсынуды жоспарлап, 2015 жылдың басында ұсыныс сұранысы (RFP) жарияланғаннан кейін сынаққа 16 көлік беруді көздеді. 2015 жылдың шілдесінде Patria мен Lockheed Martin арасындағы серіктестік аяқталды және Havoc жауынгерлік амфибиялық көлік бағдарламасына ұсынылмады.
Басқа нұсқалар
Словениялық "SKOV Svarun" нұсқасында арнайы жасалған гидравликалық есік қолданылады. Жаңа есікте оқ-дәріге, екі РПГ типті танкке қарсы қаруға және жалпы мақсаттағы пулеметке арналған қосымша орын бар. Оңтүстік Африканың "Badger" нұсқасы, Land Mobility Technologies (LMT) компаниясының жер қозғалысын қамтамасыз ететін қорғаныс жүйесімен және Denel Land Systems компаниясының модульдік ұрыс мұнарасымен (MCT) жабдықталған. Бөлім, өртке қолдау, миномет, басқару және зымырандық нұсқаларында ұсынылады. Жобаны дұрыс басқармау және Гупта ағайындылары мен олардың серіктерінің қатысуы сияқты түрлі факторларға байланысты ол әлі Оңтүстік Африка қарулы күштеріне енбеді. Словакиялық "BOV 8x8 VYDRA" нұсқасы TURRA 30 құрылғысына орнатылған 30 мм GTS 30 зеңбірегімен қаруланған. БАӘ нұсқасы 0,4 метрге ұзартылған, бұл кеңірек BMP 3 мұнарасын және түпнұсқа AMV моделіндегідей сарбаздар санын орналастыруға мүмкіндік береді. BAE компаниясы Patria компаниясымен серіктесіп, CV9035-тен E35 мұнарасы бар AMV35 нұсқасын ұсынды, ол Австралия армиясының Land 400 2-ші кезеңінің жауынгерлік барлау қажеттіліктеріне арналған жауынгерлік барлау машинасы құруға бағытталған. Patria CMI Defense CT CV 105HP мұнарасы бар AMV жасады. Мұнарада автоматты зарядтау жүйесі, лазерлік ескерту жүйесі және стволдан басқарылатын зымыранды қолдану мүмкіндігі бар.
Қызмет
Польша армиясы 2003 жылы 690 көлікке тапсырыс берді, оның ішінде 313 көлік итальяндық Oto Melara 30 мм Hitfist 30P мұнарасымен және 377 көлік 2004 және 2013 жылдар аралығында жеткізілетін әртүрлі конфигурацияларда. Польшалық көліктердің кейбіреулері Ауғанстанға орналастырылды. Польша армиясының қызметіндегі польшалық көліктер KTO Rosomak ("wolverine") деп аталады. 2013 жылы польша армиясы 307 қосымша көлікке тапсырыс берді, оның ішінде 122 AMV және 80 миномет, барлығы 997 бірлік, бұл Польшаны ең ірі оператор етеді. Көліктер Польшада лицензия бойынша өндіріледі. 2017 жылы Польша Қорғаныс министрлігі KTO Rosomak өндірісінің қазір 100% Польшада жүргізілетінін мәлімдеді. Фин армиясы AMOS миномет жүйесімен жабдықталған 24 және Protector (RWS) қашықтан басқарылатын қару жүйесімен жабдықталған 62 көлікке тапсырыс берді, олар .50 M2HB QCB ауыр пулеметі немесе GMG гранаталық пулеметі үшін арналған. Фин армиясындағы стандартты нұсқасы XA 360, ал AMOS нұсқасы XA 361 деп аталады. 2006 жылдың маусым айында Словения Қорғаныс министрлігі Patria AMV-нің Словения Қарулы Күштерінің жаңа бронетранспорттық ұрыс машинасы болатынын мәлімдеді. Patria 135 көлікті жеткізеді, олардың кейбіреулері NEMO минометімен, кейбіреулері 30 мм-лік қашықтан басқарылатын Elbit қару станциясымен, ал қалғандары Kongsberg Protector мұнараларымен жабдықталған. Финляндиялық БАҚ-та Patria словен келісімшартын алу үшін пара алды деген айыптаулар Финляндияда жанжалға және қылмыстық тергеуге әкелді және 2008 жылғы словен парламенттік сайлауында премьер-министр Янез Яншаның жеңіліске ұшырауына ықпал еткен болуы мүмкін. Қаржылық дағдарысқа байланысты қорғаныс бюджеті бірнеше рет қысқартылды. Бірінші кезде 135 көлік жеткізу туралы келісімшартқа өзгертулер енгізілуі керек еді, сонда қару-жарақтардың саны азаятын. Кейіннен Қорғаныс министрлігі одан да үлкен қаржылық қысқартуларға ұшырады. 2012 жылы Қорғаныс министрі келісімшартты бұзу туралы жариялады, сол кезде 30 көлік алынды. Келешекте қосымша бронетранспорттық машиналар мен жоғары калибрлі қару-жарақтар сатып алу жоспарлануда. 2007 жылдың мамыр айында Оңтүстік Африканың Denel Land Systems компаниясына Оңтүстік Африканың Ұлттық қорғаныс күштері (SANDF) үшін баллистикалық және минадан қорғаныс деңгейі жоғары AMV-нің жетілдірілген нұсқасын жасау туралы келісімшарт берілді. AMV "Project Hoefyster" (Horseshoe) жобасының бөлігі ретінде Оңтүстік Африкалық Ratels-ті алмастырады. Бес түрлі нұсқасы бар: командалық, миномет, зымыран, бөлім және өртке қолдау көрсету машиналары. 2013 жылдың қарашасында Denel Land Systems және Patria компаниялары Patria AMV 8×8 бронециклдік дөңгелекті көліктің сериялық өндірісі мен Оңтүстік Африкаға жеткізілуіне қатысты келісім жасағанын жариялады. Келісімге 238 көлік кіреді, оның ішінде 5 серияға дейінгі көлік әзірлеу кезеңінде жеткізілді. 2023 жылы SANDF әлі де 5 бастапқы алдын ала өндірілген көліктердің 4-імен ие болды, бірақ оларды қызметке қабылдамады. Денелдің қаржылық қиындықтары салдарынан тапсырыстың қалған бөлігі орындалмады. 84 AMV жеткізіледі. Бастапқыда жоспарда 84 8×8 және 42 6×6 көліктері қарастырылған. Хорватия Қорғаныс министрлігі 84 Patria AMV 8×8 көліктерін сатып алуға рұқсат берді. 6×6 конфигурация идеясы жойылып, қалған 42 көлік 8×8 болып шешілді. Қалған 42 автокөлік 2008 жылдың желтоқсан айында сатып алынды. Қаржылық дағдарысқа байланысты келісімшарт 2010 жылдың сәуірінде сәл өзгертілді. Алғашқы жоспар бойынша тапсырысты жартысына қысқарту жоспарланған болатын, 64 көлік туралы айтылған болатын, бірақ жалпы 126 бірлік тапсырыста қалады деп шешілді. Сауда-саттық шығынын біршама төмендету үшін NEMO немесе инженерлік бірліктер сияқты қымбат нұсқалар арзан APC нұсқаларымен ауыстырылуы мүмкін. Екінші жағынан, өндіріс жылдамдатылады және барлық көліктер 2012 жылдың соңына дейін жеткізіледі. Солтүстік Македония Республикасының Үкіметі 2006 жылы 2007 жылы сынақ сынақтарынан кейін хорват әскерилері таңдаған типті сатып алатынын жариялады, өйткені бұл өз сынақтарын жүргізуге қарағанда арзан болады. Соңында жеңімпаз атанған Patria көліктерінің конфигурациясы Словениядағы көліктерге ұқсас болады, бірақ саны аз болуы мүмкін. Келісімшарт жарияланбаған. 2010 жылдың тамызында Patria Швецияға 113 көлік сатты, оның құны 250 миллион евроны құрады. Келісім болашақта тағы 113 көлік сатып алу опциясын қамтиды.
Тек бағалауды жүзеге асыратын операторлар
"Патрия" АМВ АҚШ-та амфибиялық шабуылдық машина сынақтарына қатысты. Lockheed Martin компаниясы "Патриямен" серіктестік құрып, AMV-ні Havoc деген атпен ұсынды, бірақ 2015 жылдың шілдесінде "Патриямен" ынтымақтастығын тоқтатып, бағдарламаға басқа машинаны ұсынды. 2016 жылы LM жаңа ACV бронетранспортерін таныстырды.