Кіріспе

John B. Stetson Company компаниясы шығаратын бас киім бренді.

Stetson – John B. Stetson Company компаниясы шығаратын американдық бас киім бренді. "Stetson" атауы скауттарда кең таралған науқандық бас киімдердің барлығын білдіру үшін де қолданылады. Джон Б. Стетсон ең танымал шапқаларының шабытын денсаулығына байланысты туған жері Нью-Джерсиден батысқа аттанған кезде алды. 1865 жылы шығысқа оралғаннан кейін Филадельфияда John B. Stetson Company компаниясын құрды. Ол Американың еркін даласын символдайтын, "Дала шебері" атанған бас киімді жасады. Бұл батыс стиліндегі шапка Stetson компаниясының негізгі өніміне айналып, бүгінге дейін өндірісте. Stetson ақырында әлемдегі ең ірі бас киім өндірушісіне айналып, Филадельфиядағы зауытында жылына 3,3 миллионнан астам бас киім шығарады. Батыс және сәндік шапқалардан басқа, Stetson американдық батыстың тарихи кезеңін еске түсіретін парфюмерия, киім, аяқ киім, көзілдірік, белбеу, бурбон және тағы да басқа өнімдерді шығарады. Флоридадағы Stetson университеті мен Stetson университетінің құқық колледжі 1899 жылы Джон Б. Стетсонның оқу орнына қосқан үлесі үшін оның атымен аталады. Университеттің спорт командалары "Hatters" деп аталады, ал ресми талисман "Джон Б." деп танылады.

Басталуы

Джон Б. Стетсон 1830 жылы Нью-Джерси штатының Ориндж қаласында дүниеге келді, оның әкесі Стивен Стетсон шляпа жасаушы болған. Ол батысқа денсаулығын жақсарту үшін кеткенге дейін әкесінің шеберханасында жұмыс істеді.

Алтын іздеушінің шапағы

Стетсон Колорадода алтын іздеп жүргенде қалың суыр қайырынан жасалған берік бас киім жасады. Аңыз бойынша, Стетсон аң аулау сапарында, жолдастарына теріден қалай мата жасауға болатынын көрсетіп жүргенде, осы бас киімді ойлап тапқан. Суырдан жасалған бас киімдер жеңіл, пішінін сақтайды және ауа райына, жөндеуге жақсы төзімді. Стетсон сапарда жинаған терілерден жасалған ерекше үлкен бас киім жасап, экспедицияның соңына дейін киіп жүрді. Бастапқыда оны әзіл үшін кигенімен, Стетсон көп ұзамай оның табиғаттың ықпалынан қорғайтын қабілетіне риза болды. Оның кең қапталдары, биік қалпағы болды, ол бастың үстінде ауаның жылуды сақтайтын қалтасын жасады және су тасымалдауға да қолданылды. Саяхаттары барысында бір ковбой Дж. Б. Стетсонды және оның ерекше бас киімін көріп, жақындасып, өзіне киып көрді де, бес долларлық алтын монетамен Стетсонға төлеп, басында алғашқы батыс Стетсон бас киімімен келіп кетті.

Далалардың басшысы

Стетсонның батыстағы саяхаттары 1865 жылы аяқталды. 35 жасқа толған, денсаулығы жақсарған Стетсон шығысқа оралып, Пенсильвания штатындағы Филадельфия қаласында жеке бас киім фирмасын құрды, ол сыртқы қолдануға арналған жоғары сапалы бас киімдер шығарды. Көзге түсетін сол кездегі стильдерге негізделген бастапқы үлгілерді жасағаннан кейін, Стетсон Америка батысындағы өзінің тәжірибесінен шабыттанған бас киім жасауға шешім қабылдады және оны "Даланың Бастығы" деп атады. 1865 жылы Стетсон жасаған "Босс" түпнұсқасы кең қырлы, дөңгелек бұрыштармен тік қабырғалы болды. Бұл жеңіл, су өткізбейтін бас киімдер табиғи түсті, қабырғасы және қыры төрт дюймдік болды. Басқа сай келуі үшін қарапайым лента бекітілді. Терленуге арналған лентаға Джон Б. Стетсонның аты жазылған.

Бағасы мен танымалдылығы

Стетсон қымбат шапқыш жасады. Даланың билеушісі" шапқышын киген ковбой әлемге өзінің жақсы өмір сүріп жатқанын көрсетті. "Он жылдың ішінде Джон Б. Стетсон есімі Батыстың кез келген аймағындағы және мәдениетіндегі 'шапқыш' сөзімен теңестірілді". Шапқыштың қақпағы мен қырлары жиі киюшісінің сәніне және ауа райынан қорғану үшін ыстық буда жұмсатылып, пішінделіп, кептіріліп, суытылатын. Жүн пішінде кепкен күйінде қалуға бейім. Содан кейін пайда болған, биік қақпақты, кең қырлы, жұмсақ жүннен жасалған батыс шапқыштары американдық ковбой бейнесімен тығыз байланысты.

Жаппай өндіріс

Стетсон бүкіл Оңтүстік-Батыстағы саудагерлерге "Даланың Басшысы" деген атпен кемінде ондаған шапанды тапсыруды сұраған хатпен бірге үлгілік шапан жіберді. Шапан дереу сәттілікке жетті: Стетсон бір жылдың ішінде Филадельфияның шетінде өсіп келе жатқан бизнесін басқару үшін жаңа фабрика ашты. 1886 жылға қарай Стетсонның шапан компаниясы әлемдегі ең ірісіне айналып, шапан жасау өнеркәсібін механикаландырды ("1906 жылға қарай жылына шамамен 2 миллион шапан өндірді"). Stetson Hat Co. 1968 жылы өндірісті тоқтатып, басқа шапан компаниясына лицензия берді. Дегенмен, бұл шапан әлі де Стетсон атауымен шығарылады және Миссури штатының Сент-Джозеф қаласында жасалады. Кейін лицензия Техастағы тағы бір шапан компаниясына берілді. Стетсон сонымен қатар тар жиектері мен қысқа баскауларымен "батыс" шапандарынан ерекшеленетін "қоғамдық" шапан да шығарды. Алайда, оның "Даланың Басшысы" үлгісіндегі шапаны және оның көптеген нұсқалары компанияның өсуіне және даңқына үлкен үлес қосты.

Әнші-күйші ковбойлар мен он галлондық шапқыштар

XIX ғасыр мен XX ғасырдың бірінші жартысында әр ер адамның гардеробында бас киім қажетті дүние болған. Стетсон жұмыс істейтін ковбой үшін нағыз инвестиция, ал қала тұрғыны үшін табыс символы болған қымбат, жоғары сапалы бас киімдерге баса назар аударды. Ертеде Стетсон бас киімдері "Бәке Билл", Каламити Джейн, Уилл Роджерс және Энни Оукли сияқты Батыс жұлдыздарымен байланыстырылды. Джордж Кастер Кіші Үлкен мүйіз шайқасына Стетсон киіп аттанғаны айтылады. Кейіннен батыс фильмдеріндегі ковбойлар Стетсонды тез қабылдады, көптегендері ең үлкен, ең әсем үлгілерге қызығушылық танытты. Тексастықтар "Он галлондық" үлгіні ұнататынымен белгілі болды. Вин Блевинстің "Америкалық Батыстың сөздігі" (388-бет) бойынша, "он галлон" термині бас киімнің су сыйымдылығымен ешқандай қатысы жоқ, ол испан тілінен алынған "галон" (өрме) сөзінен шыққан, он саны бас киімге таңылған өрмелердің мөлшерін көрсетеді. Дегенмен, Стетсонның алғашқы жарнамалық суреті, жылқысын сумен қамтамасыз ету үшін бас киімін өзенге малып жатқан ковбой бейнесі, ковбой бас киімін малшының қажетті құралы ретінде көрсетті және кейіннен барлық батыс үлгісіндегі бас киімдердің ішкі жағында пайда болды.

Моданың өзгеруі

Стетсон әйелдерге арналған шляпаларды да өндірді және 1930 жылдардан 1950 жылдарға дейін шляпа шеберханасы бөлімін ұстады. Ұлы депрессия жылдарында шляпа сату нашарласа да, америкалықтардың бас киімге деген құштарлығы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін азайғанша Стетсон кең таралды. Стетсон өзінің шарықталу кезеңінде Австралия, Бразилия, Колумбия, Финляндия, Гватемала, Ирландия, Жапония, Мексика, Жаңа Зеландия, Норвегия, Оңтүстік Африка және Батыс Германияда жұмыс істеді. Сонымен қатар, 2011 жылдың 1 сәуір күні АҚШ армиясы әскерилердің ресми қара береті Стетсонмен алмастырылатыны туралы әзілді мәлімдеме жасады. Мәлімдемеге солдаттардың Стетсон киген фотосуреттері, тіпті Стетсонды тасымалдап жүрген әскери ит суреті де қосылды.

Британдық жарымәскери

1905 жылы Англияда құрылған Шекарашылдар легионы да Стетсон киген.

Оңтүстік Африка полициясы

1901 жылы Роберт Баден-Пауэлл, 1-ші Барон Баден-Пауэлл құрған Оңтүстік Африка жандармериясы Стетсон бас киімдерін тақты.

Канада әскерилері

Екінші Бур соғысында, жалпақ қырлы Стетсон 2-ші канадалық контингенттің стандартты жабдығына айналды және бүкіл Британ империясында Канаданың символы ретінде танылды. Он екі жүз канадалық сарбаз Роберт Баден-Пауэллдің басшылығымен Оңтүстік Африка жандармериясының құрамына кірді. Осы сарбаздарды Мафекингтің құтқарылуы кезіндегі іс-қимылдарынан кейін Баден-Пауэлл өзінің басқаруындағы британдық әскерлерге осы қалпақтардың 10 000 данасын тапсырыс берді.

Канада полициясы

Корольдік Канадалық атты полициясының (RCMP) Қызыл Серж формасына жалпақ қырлы Стетсон кіреді. Стетсонды алғаш рет Солтүстік-Батыс атты полициясы ресми емес түрде, Канада батысында тиімсіз болған дәстүрлі ақ қалпақтың орнына қолданды. RCMP Стетсонының түсі кейде "Бельгиялық құрсақ" деп аталады; бұл бельгиялық қоянның құрсағының астындағы қызғылт сары, пастельді түсі. Бұл сондай-ақ Стетсонның сирек қолданылатын "екінші аты". Стетсон деп аталғанымен, бұл бас киім науқандық қалпаққа ұқсас. Онтарио провинциялық полициясы 1909 жылдан 1930 жылдарға дейін және 1997 жылдан 2009 жылға дейін формасының бір бөлігі ретінде сұр тоқылған матадан жасалған Стетсонды киді. Калгари полиция қызметі қаланың батыс тамырларын және ковбой мұрасын көрсете отырып, қара Стетсонды формасының қосымша бөлігі ретінде кие алады. Кейбір офицерлер жыл бойы кигенімен, бұл бас киім Калгари фестивалі кезінде ерекше көзге түседі.