Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық ғылыми фантастика және фантастика әдебиетінің сыншысы (1940 жылы туған)
Canadian sci fi and fantasy literature critic (born 1940)
Джон Фредерик Клют (1940 жылдың 12 қыркүйегінде туған) – 1969 жылдан бері Англияда және АҚШ-та тұратын, ғылыми фантастика мен фантастика әдебиетінде маманданған канадалық жазушы және сыншы. Ол «ғылыми фантастика тарихының ажырамас бөлігі» және «біздің заманымыздағы ғылыми фантастиканың ең білікті оқырманы және сыншысы, сондай-ақ жанрдың ең жақсыларының бірі» деп сипатталған. Ол 1982 жылы ағылшын тіліндегі Interzone журналын құрған сегіз адамның бірі болды және 2002 жылы New York Times журналының ерекше кітабы ретінде таңдалды. 2006 жылы Клют «Қараңғы бақ: қорқыныш сөздігі» атты эсселер жинағын жариялады. Ғылыми фантастика энциклопедиясының үшінші басылымы (Дэвид Лэнгфорд пен Питер Николзбен бірлесіп) 2011 жылдың қазан айында бета-нұсқа ретінде онлайн жарияланды және одан бері кеңейтілді; ол 2012 жылы «Ең үздік қосымша жұмыс» номинациясы бойынша «Хьюго» сыйлығын жеңіп алды. Энциклопедияның статистикалық беті 2017 жылдың 24 наурызына қарай Клют мақалалардың көп бөлігін жазғанын көрсетті: 6421 жеке және 1219 бірлесіп, барлығы 2 408 000-нан астам сөз (барлық жағдайларда екінші ең көп үлес қосушы Дэвид Лэнгфордтан екі еседен астам). Олардың көпшілігі автор туралы жазбалар, бірақ сонымен қатар медиа жазбалары да бар, атап айтқанда «Жұлдызды соғыстар: VII эпизод – Күш оянады» туралы. Клют 2014 жылдың 14-18 тамызы аралығында Лонкон 3, 72-ші Дүниежүзілік ғылыми фантастика конвенциясының құрметті қонағы болды.
John Frederick Clute (born 12 September 1940) is a Canadian born author and critic specializing in science fiction and fantasy literature who has lived in both England and the United States since 1969. He has been described as "an integral part of science fiction's history" and "perhaps the foremost reader critic of science fiction in our time, and one of the best the genre has ever known." He was one of eight people who founded the English magazine Interzone in 1982 and was selected as a New York Times Notable Book for 2002. In 2006, Clute published the essay collection The Darkening Garden: A Short Lexicon of Horror. The third edition of The Encyclopedia of Science Fiction (with David Langford and Peter Nicholls) was released online as a beta text in October 2011 and has since been greatly expanded; it won the Hugo Award for Best Related Work in 2012. The Encyclopedias statistics page reported that, as of 24 March 2017, Clute had authored the great majority of articles: 6,421 solo and 1,219 in collaboration, totalling over 2,408,000 words (more than double, in all cases, those of the second most prolific contributor, David Langford). The majority of these are Author entries, but there are also some Media entries, notably that for Star Wars: Episode VII – The Force Awakens. Clute was a Guest of Honour at Loncon 3, the 72nd World Science Fiction Convention, from 14 to 18 August 2014.
Жеке өмір
Канадада өскен Клют 1956 жылдан 1964 жылға дейін АҚШ-та тұрды. 1962 жылы Нью-Йорк университетінде бакалавр дәрежесін алғанда ол жазушы және суретші Памела Золинмен бірге тұрды. Клют 1964 жылы суретші Джудит Клютке үйленді. 1996 жылдан бері ол Элизабет Хэндпен серіктес.
Raised in Canada, Clute lived in the United States from 1956 until 1964. He earned a Bachelor of Arts degree at New York University in 1962 while living with writer and artist Pamela Zoline. Clute married artist Judith Clute in 1964. He has been the partner of Elizabeth Hand since 1996.
Мансап
Клюттің алғашқы кәсіби жарияланымы 1959 жылы TriQuarterly журналында жарық көрген "Carcajou Lament" атты ұзақ ғылыми-фантастикалық өлең болды. Оның алғашқы әңгімесі (оның сирек туындыларының бірі) 1966 жылы New Worlds журналында жарияланған "Адам өлуге тиіс" болды. 1960 жылы ол Чикагодағы "сlick" журналы – Collage-тің редакторлар алқасының мүшесі болды, ол бар болғаны екі нөмір шығарды; ол Харлан Эллисон мен Р. А. Лаффертидің алғашқы жұмыстарын жариялады. 1960 және 70-жылдары ол негізінен NEW WORLDS журналында пайда болды, эсселер мен рецензиялардың маңызды авторы атанды. 1977 жылы Клют өзінің алғашқы романын – "Мұрадан айырылған партия" (Allison & Busby) жариялады. Бұл фантастика емес болғанымен, дисфункционалды отбасы туралы бұл әңгімеде постмодернистік әдебиетке тән қиял атмосферасы бар. Рецензент Ифдари Бейли былай деп жазды: "Күнделікті отбасылық өмірдің қарымта алу трагедиясы, қарым-қатынастар мен ашылулар, жасырын тұлғалар мен жеке бастың жоғалуы, инцест және мұра – бәрі де "Өлмейтін Әке" көлеңкесінде жүреді, бұл оқиға күшпен және бақылаумен аянына дейін жылдам және сенімді жеткізіледі". Клюттің екінші романы "Appleseed" (2001) – нанотехнологиялық құрылғыларды жеткізу үшін Эолхир планетасына бағыт алған Tile Dance атты жасанды интеллект басқаратын ғарыш кемесінің пилоты, саудагер Натанаэль Фриердің оқиғасы. Фриер өзін Джонни Апплсид деп таныстырған адаммен кездеседі, ол Фриерге оның жоғалған жары, Айлық Жігіт Қызымен қайта қосылуға көмектеседі. Сонымен қатар, галактиканың өркениеттеріне қауіп төндіретін қорқынышты, деректерді жоятын "жақтау" пайда болады. Клют оны трилогияның бірінші кітабы деп ұсынды. Ғылыми-фантастика және фантастика авторы Пол Ди Филиппо оны "21 ғасырдың ғарыш операсы" деп атады.
Clute's first professional publication was a long science fictional poem entitled "Carcajou Lament", which appeared in TriQuarterly in 1959. His first short story (one of his few) was "A Man Must Die", which appeared in New Worlds in 1966. In 1960, he served as Associate Editor of Collage, a Chicago based "slick" magazine which ran only two issues; it published early work by Harlan Ellison and R. A. Lafferty. During the 1960s and 70s he appeared chiefly in NEW WORLDS, becoming an important contributor of essays and reviews. In 1977, Clute published his first novel, The Disinheriting Party (Allison & Busby). Though not explicitly a fantasy, this story of a dysfunctional family has a fantasy feel, rather like much postmodern literature. Reviewer Ifdary Bailey wrote that this "everyday story of family life in a revenge tragedy, of relations and revelations, hidden identities and loss of identity, incest and inheritance, all brooded over by the Father Who Will Not Die, carries itself forward swiftly and surely to its conclusion with strength and control." Clute's second novel, Appleseed (2001), is the story of trader Nathanael Freer, who pilots an AI helmed starship named Tile Dance en route to the planet Eolhxir to deliver a shipment of nanotechnological devices. Freer meets a man calling himself Johnny Appleseed, who rejoins Freer with his lost lover, Ferocity Monthly Niece. Meanwhile, a terrifying, data destroying "plaque" is threatening the galaxy's civilizations. Clute has proposed it as the first novel in a trilogy. Science fiction and fantasy author Paul Di Filippo called it "a space opera for the 21st century."
Қайта қарау
Клюттің алғашқы маңызды ғылыми фантастика сын-пикирлері 1960 жылдардың соңында New Worlds журналында жарияланды. "Прометей эмфиземасы", "Бос бөтелке. Бос сана. Бос кітап", "Ауыз кітабы" және "Солғайдың зәрi" атты сын-пикирлер осы журналда жарық көрді.
Clute's first significant science fiction reviews appeared in the late 1960s in New Worlds. "Prometheus Emphysema", "An empty bottle. An empty mind. An empty book", "Book of the Mouth", and "Mage Sh*t".