Кіріспе

Шахмат ашылысы

Патша гамбиті – 1. e4 e5 2. f4 қозғалыстарымен басталатын шахмат ашылысы. Ақтар қараның e-пешкасын ыңғайсыздандыру үшін пешканы құрбан етеді. Қаралар гамбитті қабылдаса, Ақтар d4 және Bxf4 ойнап, гамбиттің пешкасын қайтарып алып, басымдыққа ие болуы немесе Nf3, Bc4, 0-0 және g3 сияқты қозғалыстармен әлсіз f7 квадратына күштерін жұмсауы мүмкін. Патша гамбитінің кемшілігі – ол Ақтардың патшалық позициясын әлсіретеді, оны Qh4+ (немесе Be7–h4+) жасырын қатеріне ұшыратады, бұл Ақтарды рокада жасау құқығынан бас тартуға мәжбүр етуі мүмкін. Патша гамбиті – ең ерте құжатталған ашылыстардың бірі, ол Луис Рамирес де Лусенаның «Repetición de Amores y Arte de Ajedrez» (1497) атты ең алғашқы шахмат кітаптарының бірінде кездеседі. Оны 17 ғасыр итальяндық шахматшысы Джулио Чезаре Полерио зерттеген. Патша гамбиті 19 ғасырдың соңына дейін ең танымал ашылыстардың бірі болды, бірақ қорғаныс техникасының жетілдірілуі оның танымалдылығының төмендеуіне әкелді. Қазіргі таңда шеберлер деңгейінде оны сирек кездестіруге болады, себебі Қараның оны жеңудің бірнеше тәсілі бар, бірақ ол әлі де әуесқойлар деңгейінде танымал.

Тарих

Патша гамбиті 300 жылдан астам уақыт бойы ең танымал ашылыстардың бірі болды және оны көптеген ең күшті ойыншылар ойнады, соның ішінде мәңгілік ойын да осылардың бірі. Дегенмен, ойыншылар осы ашылысқа қатысты әртүрлі пікірде болды. Франсуа Андре Даникан Филидор (1726–1795), заманындағы ең үздік ойыншы және теоретик, Патша гамбиті екі тараптың да ең жақсы ойнаған жағдайында тең аяқталуы керек деп жазды, айта келе, «жақсы шабуылданып, қорғалған гамбит ешқашан шешуші [ойын] болмайды, егер ол бір жақта немесе екінші жақта болса да». 150 жылдан кейін, 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында әлемдегі ең күшті ойыншылардың бірі Зигберт Тарраш осы ашылысты «шешуші қателік» деп атап, «Патша гамбитін ойнау – ақымақтық» деп жазды. Сол сияқты, болашақ әлем чемпионы Бобби Фишер «Патша гамбитіне тоқырау» атты танымал мақала жазды, онда ол «Менің пікірімше, Патша гамбиті жеңіліске ұшырайды. Ол күшпен жеңіледі» деді және өзінің Фишер қорғанысын (3…d6) осыны жоққа шығару ретінде ұсынды. FM Грэм Берджесс өзінің «Шахматтың мамонт кітабында» Патша гамбиті мен Вильгельм Штейництің жинақтау теориясы арасындағы қарама-қайшылықты атап өтті. Штейниц шабуылға тек ойыншының артықшылығы болғанда ғана рұқсат етіледі деп мәлімдеді, ал артықшылыққа қарсылас қателік жасағаннан кейін ғана қол жеткізіледі. 1…e5 қателік сияқты көрінбейтіндіктен, ақтар шабуылға шығуға тиіс емес. Патша гамбиті Романтикалық дәуір шахматының маңызды бөлігі болғанмен, 19-шы ғасырдың соңында ашылыс теориясының дамуымен және қорғаныс техникасының жақсаруымен оның танымалдығы төмендеді. 1920-жылдарға қарай 1. e4 ашылыстары гипермодернизм мектебінің өркендеуімен танымалдығын жоғалтты, көптеген ойыншылар 1. d4 және 1. c4 ашылыстарына көшті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1. e4 ашылыстары қайтадан танымал болды, Дэвид Бронштейн ондаған жылдардың ішінде Патша гамбитін маңызды партияда қолданған алғашқы гроссмейстер болды. Ол Борис Спасскийді де Патша гамбитін қолдануға шабыттандырды, бірақ Спасский өзінің әлем чемпионаттарының ешқайсысында осы ашылысты қолдану тәуекелін қабылдағысы келмеді. Дегенмен, Спасский осы ашылыспен көптеген күшті ойыншыларды жеңді, соның ішінде Бобби Фишер, Зюсса Полгар және Бронштейнге қарсы танымал партия. 2012 жылы Chessbase және Васик Раджлич (Rybka шахмат қозғалтқышының авторы) бірлесіп жасаған «Апрель әзілі» Патша гамбитінің аққа ең жақсы жағдайда теңдікке жететінін 99.99999999% сенімділікпен дәлелдеді, бірақ тек 3. Be2 кейін. Әзілді ашып, Раджлич қазіргі компьютерлік технологияның мұндай мәселені шешуге жақын еместігін мойындады. Патша гамбиті қазіргі заманғы жоғары деңгейдегі ойындарда сирек кездеседі. Негізгі себебі – күшті қарсыластарға қарсы ақ түспен ашылыс артықшылығына қол жеткізудің қиындығы, GM Мэтью Садлер әзілде Патша гамбиті ойыншысының арманы – «жаман, бірақ сақталатын соңғы жағдай» екенін айтты. Бірқатар гроссмейстерлер оны қолдануды жалғастырды, соның ішінде Джозеф Галлахер, Хикару Накамура, Баскаран Адхибан, Найджел Шорт және Алексей Федоров, бірақ оны ешқашан негізгі қару ретінде қолданбады.

Патша гамбиті қабылданды: 2...exf4

Қаралар әдетте гамбит пешін қабылдаса да, гамбиттен бас тартудың екі тәсілі – классикалық қорғаныс (2 Сc5) және Фалькбир қарсы гамбиті (2 d5) – де кең таралған. 2 exf4 соңынан ақ үшін екі негізгі жалғасу бар: 3 Nf3 (Патшаның жылқы гамбиті) және 3 Bc4 (Епископ гамбиті).

Патшаның салт атты гамбиті: 3.Nf3

Бұл ең танымал жүріс. Ол атты дамытады және 3 Qh4+ шабуылдың алдын алады. Қаралардың екі негізгі жолы бар: g5 арқылы пияданы ұстап тұруға тырысу немесе оны қайтару арқылы мүмкіндік жасау.

Классикалық вариация: 3...g5

Классикалық вариация 3. Nf3 g5 жүргеннен кейін туындайды. Қара f4 пішінін қорғайды және g4 жүргізу арқылы f3 атын ығыстыруға немесе Bg7 және h6 арқылы бекітуге тырысады. Негізгі жалғастырулар дәстүрлі түрде 4. h4 және 4. Bc4 болып табылады. Жақында ғана шотландтық гроссмейстер (GM) Джон Шоу 4. Nc3 (Quade Gambit немесе Quaade Attack) деген нұсқаны 4. h4-ке қарағанда аз зерттелген, ал 4. Bc4-тен артық балама ретінде ұсынды.

4. сағ.4: Киерицкий гамбиті мен Алльгейер гамбиті

4. h4 арқылы Ақ 4...g4-ті іс жүзінде күштеп, Қараның h6 және Bg7 арқылы тұрақты пішін тізбегін құруға жасаған әрекеттеріне кедергі келтіреді. Киезерицкий гамбиті, 4. h4 g4 5. Ne5, Шоу және Галлахер сияқты қазіргі заманғы авторлардың пікірінше, 3...g5 соңынан туындайтын басты бағыт саналады. Оны 1840 жылдары Лионель Киезерицкий танымал етті, ал Вильгельм Штайниц сәтті пайдаланды. Борис Спасский 1960 жылы Мар-дель-Платадағы танымал ойында Бобби Фишерді жеңу үшін осы гамбиттен пайдаланды. Киезерицкий гамбитінің басты бағыты 5...Nf6 (Берлин қорғанысы) 6. Bc4 d5 7. exd5 Bd6 8. d4, бұл позицияның белгісіздігін сақтайды. 5...h5?! 6. Bc4 Rh7 (немесе 6...Nh6) деп аталатын Ұзын қамшы вариациясы ескі және қауіпті деп есептеледі, себебі Қара пішінге жабысуға тырысып көп уақыт жоғалтады. 4. h4 g4 5. Ng5 – бұл Алгейер гамбиті, мақсаты 5...h6 6. Nxf7 болып табылады. Бұл жылқы құрбандығы дұрыс емес деп саналады.

4.Bc4 g4: Муцио Гамбит және басқалар

Муцио гамбиті 4...Bc4 g4 5. O-O gxf3 6. Qxf3 соңынан туындайды, онда ақ бір атты құрбан етеді, бірақ f7-ге үш фигурасын бағыттайды. Мұндай қауіпті ойын қазіргі шахматта сирек кездеседі, бірақ қаралар нақты қорғануы керек. Ең өткір жалғасы, 6...Qf6 7. e5 Qxe5 8. Bxf7+ қос Муцио болып табылады, нәтижесінде ақ сегіз жүрісте екі фигурадан кем қалады, бірақ кейбір шеберлер тең деп санайтын позицияға ие болады. Іс жүзінде ақтардың ойыны оңайырақ сияқты, әсіресе қарсылас мұндай батыл тактикаға тосыннан келгенде. Осыған ұқсас жүрістер Гулам Кассим гамбиті, 4...Bc4 g4 5. d4, және Макдоннелл гамбиті, 4...Bc4 g4 5. Nc3. Бұл гамбиттер әдетте Муциодан нашар деп есептеледі, оның артықшылығы – ақтардың f қатары бойынша шабуылын күшейту. Сондай-ақ, Lolli гамбиті 4...Bc4 g4 5. Bxf7+ нашар, себебі 5...Kxf7 6. Ne5+ Ke8 7. Qxg4 Nf6 8. Qxf4 d6 соңынан ақ фигура үшін жеткіліксіз өтемақы қалдырады. Сальвио гамбиті, 4...Bc4 g4 5. Ne5 Qh4+ 6. Kf1, ақ патшаның осалдығына байланысты қара үшін жақсырақ деп саналады. Қара 6...Nh6 (Зильбершмидт вариациясы) арқылы қауіпсіз ойын таба алады, немесе 6...f3 (Кокран гамбиті) немесе 6...Nc6 (Веналық вариация) арқылы қарсы құрбандыққа бара алады.

4.Кc4 Кg7: Ханштейн гамбиті мен Филидор гамбиті

4 g4-тің қауіпсіз баламасы 4 Bg7 болып табылады. Бұл жүру Джон Шоудың 2013 жылы «Патша гамбиті» кітабында ұсынғаннан кейін қайта назар аударуда. Мұндағы белгілі бір тұзақ – 4 g4 5. Ne5 Qh4+ 6. g3 fxg3 7. Qxg4 g2+ (7. Qxg4 8. Nxg4 d5 тең болып бағаланады) 8. Qxh4 gxh1=Q 9. Qh5, және Ақ жеңіске жақын. (Қараның ең жақсы қорғанысы 9...Nh6 10. d4 d6 11. Bxh6 dxe5 12. Qxe5+ Be6 13. Qxh8 Nd7 14. Bxf8 және Ақ бір піядамен алға шығады.) Оның орнына 4 Bg7 ұсынылған. 4 d6 және 4 h6 тиісінше Фишердің қорғанысына және Беккердің қорғанысына өтеді. 4 Nc6 мүмкін, оны Константин Сакаев ұсынған. 4 Bg7 5. d4 g4 соңынан Саймон Уильямс 6. Bxf4 gxf3 жүруін DVD және Chess.com бейне сериясында қолдайды. Ақ бір аттан кем, бірақ күшті шабуылға ие. Дэниел Кинг Chessbase-тің PowerPlay сериясында жақында Quaade Gambit-ті қолдады.

4.d4: Розентретер гамбиті

Бұл Quaade Gambit-ке ұқсас позицияларға алып келуі мүмкін, бірақ 4 g4 5. Ne5 Qh4+ 6. g3 fxg3 7. Qxg4 g2+!? (7 Qxg4=) енді e4-тегі пішке қарсы туындаған қауіптің арқасында мүмкін болады. 8. Qxh4 gxh1=Q соңынан Шоу аққа 9. Nc3 ойнауды ұсынады, бұл күрделі позицияға әкеледі.

Беккер қорғанысы: 3...h6

Бекер қорғанысы (3. Nf3 h6) h6, g5, f4 позициясында f4 пішінін қорғау және Киерицкий гамбитінен қашу мақсатын көздейді, соның арқасында қара h4 арқылы тізбекті бұзуға тырысқанда g4 ойнауға міндетті болмайды. Ақ 4. b3 мүмкіндігіне ие, бірақ негізгі нұсқа 4. d4 g5 (ECO C37) деп жалғасады және әдетте 5. Bc4 Bg7 6. 0-0 (ECO C38) соңынан классикалық вариацияның қадамдарына ауысады.

Бонч-Осмоловский қорғанысы: 3...Ne7

Сирек кездесетін Бонх Осмоловский қорғанысы (3. Nf3 Ne7) атты Ng6 арқылы f4 пешкасын қорғауға бағытталған, бұл Шаллоп қорғанысына қарағанда атка салыстырмалы түрде қауіпсіз орын. Марк Блувштейн осы қорғанысты қолданып, 2007 жылы Монреальде өткен турнирде әлем чемпионатының бұрынғы финалисі Найджел Шортты жеңді, дегенмен теориялық тұрғыдан бұл қорғанысқа ешқашан жоғары баға берілмеген.

Каннингэм қорғанысы: 3...

Каннингэм қорғанысы (3. Nf3 Be7) h4-ке шабуыл жасау қаупін тудырады, бұл ақтардың рокировка жасауына тұрақты түрде кедергі келтіруі мүмкін; сонымен қатар, егер ақтар патшаның пілінің дамуын дереу қамтамасыз етпесе, Ke2-ге мәжбүр болады, бұл пілді шектейді. Мысал сызығы: 4. Nc3 Bh4+ 5. Ke2 d5 6. Nxd5 Nf6 7. Nxf6+ Qxf6 8. d4 Bg4 9. Qd2 (сызба). Ақтар d4 және e4-тегі пілдерімен күшті орталық бақылауын сақтайды, ал қара ақ патшаның қиын жағдайына сүйене отырып, теңестіруге тырысады. Ke2 ойнаудан жалтарған үшін, 4. Bc4 – ақтардың ең танымал жауабы. Қаралар 4...Bh4+ ойнауға болады, бұл 5. Kf1-ге мәжбүрлейді (әйтпесе Bertin Gambit немесе Үш пілдік гамбиті, 5. g3 fxg3 6. O-O gxh2+ 7. Kh1, 19 ғасырда ойналған). Қазіргі кезде қаралар көбінесе 4...Nf6 5. e5 Ng4 арқылы дамуға ұмтылады, бұл «Қазіргі Каннингэм» деп аталады. Бұл жерде аз зерттелген, бірақ ойнауға болатын сызық – 5. Ne4!? , Euwe Variation, оның бірнеше тұзақ идеялары бар.

Шаллопп қорғанысы: 3...Nf6

Шаллоп қорғанысы (3. Nf3 Nf6) көбінесе 4. e5 Nh5 соңында пешканы сақтап қалу ниетімен тамашаланады. Бұл қаралардың ең көп таралған таңдауы болмаса да, 2020 жылы Динг Лирен оны онлайн Магнус Карлсен турнирінде Магнус Карлсенді жеңу үшін қолданғанда қызығушылық тудырды. H5-те қорғалмаған жылқы қараға сақтық танытуды талап етеді: мысалы, 4. e5 Nh5 5. d4 d6 6. Ке2 Бе7? (дұрысы 6...d5!=) 7. exd6 Qxd6 8. Qb5+ h5-тегі жылқыны ұтып алады.

Қазіргі заманғы қорғаныс: 3...d5

Қазіргі қорғаныс, немесе Аббазия қорғанысы (3. Nf3 d5), Фалькбирдің қарсы шабуылымен ұқсас идеяға негізделген, тіпті транспозиция арқылы да қол жеткізілуі мүмкін, яғни 2. d5 3. exd5 exf4 4. Nf3. Қара қосымша пешканы сақтап қалудың орнына, ойынды дамытуға және бастаманы иеленуге ұмтылады. Бірнеше басылымдар бұл әдісті теңдікке оңай жеткізудің жолы ретінде ұсынады, бірақ ақтардың қосымша орталық пешкасы мен фигураларының белсенділігі шамалы артықшылық береді. Егер ақтар (4. exd5) қабылдаса, қаралар 4...Nf6 немесе 4...Qxd5 қайтарып алуы мүмкін, сонда бұл Скандинавиялық вариацияға айналады. Бұл вариация бұрынғыда ең маңыздысы деп есептелген, бірақ соңғы тенденциялар ақтардың шамалы артықшылығын көрсетеді.

Фишер қорғанысы: 3...d6

Кез келген гамбиттің жоққа шығарылуы оны қабылдаудан басталады. Менің пікірімше, Патша гамбиті бұзылды. Ол мәжбүрлі түрде жеңіледі. — Р. Фишер, "Патша гамбитіне қарсы"

Фишер қорғанысы (3. Nf3 d6), бұрыннан белгілі болғанымен, Боби Фишер 1960 жылғы Мар-дель-Плата турнирінде Борис Спаскиден Киерицкий гамбитімен жеңілгеннен кейін оны қолдады. Фишер содан кейін Патша гамбитін жоққа шығаруға бел буды, ал келесі жылы American Chess Quarterly журналы оның 3...d6 талдауын жариялады, ол оны "жоғары деңгейдегі күту ходы" деп атады. Көрінетін кемшілігі – c6-дағы ат кейін ашылу кезеңінде d-піядасының шабуылына ұшырауы мүмкін.

Вагенбах қорғанысы: 3...h5

Бұл ойынды мажар-ағылшын ойыншысы Янош Вагенбах ойлап тапқан. Джон Шоу былай деп жазады: "Егер қараға уақыт берілсе, ол h4, содан кейін g5 жүргізу арқылы патшалық қанатын нығайтып, f4-тегі артық пешканы сақтап, h2–h4 шабуылына жол бермейді. Әрине, мұның кемшілігі – осы үшін көп уақыт керек болады".

Бішоптың гамбиті: 3.Bc4

Үшінші мүмкіндіктердің арасында, ең маңыздысы – епископтың гамбиті, 3. Bc4. Ақ 3...Qh4+ 4. Kf1 беріп, рокировка құқығынан айырылады, бірақ бұл қара үшін уақытты ысырап қылса, ал ақтар Nf3 жасағаннан кейін жылдам дамиды. Ақтар Nf3-ті кейінге шегеру мүмкіндігіне де ие, сонда g3 ойнап, ойын өте күрделі болады. Ақтар f7-ге шабуыл үшін Qf3 немесе hxg3 қауіпті жасау үшін Kg2 мүмкіндігіне ие болады. Бұл идеяны, басқалармен бірге, GM Саймон Уильямс қолдайды. Корчной мен Зак қара үшін 3...Nf6 4. Nc3 c6, немесе 3...c6 4. Nc3 Nf6 қозғалысын ең жақсы деп ұсынады. 5. Bb3 d5 6. exd5 cxd5 7. d4 Bd6 8. Nge2 0-0 9. 0-0 g5 10. Nxd5 Nc6 соңында, Шпильман – Боголюбов (Märisch Ostrau, 1923) партиясында қаралар біршама артықшылыққа ие болды. Қаралардың тағы бір негізгі мүмкіндігі – 3...d5, ол бірден пешканы қайтаруға мүмкіндік береді. Ойын 3...d5 4. Bxd5 Nf6 5. Nc3 Bb4 6. Nf3 Bxc3 7. dxc3 c6 8. Bc4 Qxd1+ 9. Kxd1 0-0 10. Bxf4 Nxe4 тең позициямен жалғасуы мүмкін (Bilguer Handbuch, Korchnoi/Zak). 3...Nc6!? , Мауриан қорғанысы, салыстырмалы түрде сынақтан өтпеген, бірақ егер ақтар 4. Nf3 ойнаса, қаралар 4...g5 5. d4 Bg7 6. c3 d6 7. 0-0 h6 (Нил Макдональд, 1998) соңында Ханштейн гамбитіне көшуге мүмкіндік алады. Джон Шоу 3...Nc6 епископтың гамбитін «нақылдады» деп жазды, өйткені ол қараның барлық варианттарда жақсы екенін айтады. Штайництің 3...Ne7 және 3...f5 (ең жақсысы 4. Qe2!) жалпы алғанда нашар деп есептеледі.

Ақтардың басқа 3-ші қимылдары

Ақтардың басқа үшінші жүргіліштері сирек кездеседі. Олардың кейбіреулері:
3. Nc3 (Мейсон Гамбиті немесе Керес Гамбиті)
3. d4 (Виллемсон Гамбиті немесе Штайниц Гамбиті)
3. Be2 (Кіші епископ Гамбиті немесе Тартаковер Гамбиті)
3. Qf3 (Брейер Гамбиті немесе Венгр Гамбиті)
3. Qe2 (Басман Гамбиті)
3. g3 (Гамма Гамбиті)
3. h4 (Стамма Гамбиті)
3. Nh3 (Айзенберг Гамбиті)
3. Kf2?! (Тамблвид)

Патшаның гамбиті қабылданбады

Қара ұсынылған пияданы қабылдамауға немесе өз кезегінде пияда ұсынуға болады.

Фолкбирдің қарсы ойыны: 2...d5

Фалькбирдің қарсы гамбиті 19 ғасырдағы австриялық шебер Эрнст Фалькбирдің есімімен аталады. Оның бастауы 1. e4 e5 2. f4 d5 3. exd5 e4, мұнда қара жылдам және оңай даму үшін пионды құрбан етеді. Бұл бір кезде қара үшін жақсы деп есептелген және жақсы нәтижелер көрсеткен, бірақ ақ 4. d3! жауабымен белгілі бір артықшылыққа ие болды, ал 1930 жылдан кейін бұл бастау жиі қолданылмады. Фалькбирдің көбірек қазіргі заманғы түсіндірмесі 2...d5 3. exd5 c6!? , Арон Нимцович ұсынғандай. Қара пиондарға мән бермейді және ерте кезеңде фигураларын белсенді етуді мақсат етеді. Ақ пиондық құрылымы жақсырақ және жақсы ойын соңына үміткер. Басты қадамдар: 4. Nc3 exf4 5. Nf3 Bd6 6. d4 Ne7 7. dxc6 Nbxc6, бұл қабылданған гамбиттің қазіргі заманғы нұсқасына ұқсас позицияларға әкеледі.

Классикалық қорғаныс: 2...Bc5

Гамбитті қабылдамаудың кең таралған тәсілі – 2 Bc5, «классикалық» деп аталады. Бишоп аққа кастинг жасауға кедергі келтіреді және соншалықты мазалайды, ақтар оны Nc3–a4 арқылы екі ход жұмсап жоюға тырысады, c5 немесе b6 бойынша айырбастап, содан кейін алаңсыз кастинг жасай алады. Бұл жаңадан бастаушыларға арналған тұзаққа да алып келеді: егер ақ 3. fxe5 ойнаса, қара 3 Qh4+ деп жауап береді, онда ладьясы жоғалады (4. g3 Qxe4+, ладья мен патшаға шабуыл) немесе ақ мат болады (4. Ke2 Qxe4#). Бұл вариант көбінесе Вена ойынының немесе Бишоп ашылысының варианттарынан ауысу арқылы туындайды, онда ақ Nf3 алдында f2–f4 ойнайды. Сирек кездесетін бір вариант – Ротлевидің қарсы гамбиті: 3. Nf3 d6 4. b4. Гамбит идеясы итальяндық ойындағы Эванс гамбитіне ұқсас. Ақ 4 Bxb4 5. c3 Bc5 (немесе 5 Ba5) 6. fxe5 dxe5 7. d4 арқылы күшті орталық құруға тырысу үшін пешкасын құрбан етеді. Дегенмен, бұл вариант сәл күмәнді деп есептеледі.

Қара үшін басқа 2-ші қимылдар

KGD-де басқа да нұсқалар мүмкін, бірақ сирек кездеседі, мысалы, Тони Майлз ұсынған Аделаида қарсы гамбиті 2 Nc6 3. Nf3 f5; 2 d6, бұл король гамбиті алғаш рет ойналғанда бас тартудың ең ерте белгілі тәсілі, онда 3. Nf3 кейін 3 exf4 Фишер қорғанысына өтеді (бірақ 2 d6 ақтарды 3. d4 ойнауға шақырады); және 2 Nf6 3. fxe5 Nxe4 4. Nf3 Ng5! 5. d4 Nxf3+ 6. Qxf3 Qh4+ 7. Qf2 Qxf2+ 8. Kxf2, бұл 1968 жылы Винковциде Бобби Фишер мен Боб Уэйд арасындағы ойындағы ұсақ ойын соңындағы аз артықшылыққа әкеледі. 3 Qxf4 мақсатын көздеген 2 Qf6 (Нордвальд вариациясы деп аталады) күмәнді деп саналады. Сондай-ақ, Кийн қорғанысы: 2 Qh4+ 3. g3 Qe7 және Мафия қорғанысы: 1. e4 e5 2. f4 c5 күмәнді. 2 f5 – KGD-дегі ең көне қарсы гамбиттердің бірі, ол 1625 жылы Джоакино Греко жариялаған ойында белгілі болған. Винченц Хруби 1882 жылы Михаил Чигоринге қарсы да ойнаған. Дегенмен, бұл күмәнді, себебі 3. exf5 және Qh5+ қауіптілігі ақтарға жақсы мүмкіндік береді. Бұл вариация кейде Пантелидакис қарсы гамбиті деп аталады, өйткені гроссмейстер Ларри Эванс Chess Life and Review журналындағы бір бағанасында Чикаголық Питер Пантелидакистің осыған қатысты сұрағына жауап берген.

Байланысты жолдар

Вена ойынының бірнеше бағыттарында ақ түс патшаның кейінгі гамбитін ұсынады. Вена гамбитінде (1. e4 e5 2. Nc3 Nf6 3. f4), қара 3...d5 деп жауап беруі керек, себебі 3...exf4 4. e5 атты шегінуге мәжбүрлейді. 1. e4 e5 2. Nc3 Nc6 3. f4 exf4 4. Nf3 g5 5. Bc4 g4 6. O-O gxf3 7. Qxf3 соңынан Хэмппе-Муцио гамбитіне, ал 4. d4 Qh4+ 5. Ke2 соңынан Штайниц гамбитіне ұласуы мүмкін. Бұл екі бағытқа да патша гамбиті арқылы қол жеткізуге болады, бірақ Вена бағыты жиірек кездеседі. Ақ түс епископ ашылысында да гамбит ұсынуы мүмкін, мысалы 1. e4 e5 2. Bc4 Nc6 3. f4, бірақ мұндай жағдай сирек.

ЭКО

Шахмат ашылу энциклопедиясында Патша гамбиті үшін он код бар, С30-дан С39-ға дейін. C30: 1. e4 e5 2. f4 (Патша гамбиті)
C31: 1. e4 e5 2. f4 d5 (Фолкбир қарсы гамбиті)
C32: 1. e4 e5 2. f4 d5 3. exd5 e4 4. d3 Nf6 (Морфи, Шарусек және т.б.)
C33: 1. e4 e5 2. f4 exf4 (Патша гамбиті қабылданды)
C34: 1. e4 e5 2. f4 exf4 3. Nf3 (Патшаның жылқы гамбиті)
C35: 1. e4 e5 2. f4 exf4 3. Nf3 Be7 (Каннингэм қорғанысы)
C36: 1. e4 e5 2. f4 exf4 3. Nf3 d5 (Аббазия қорғанысы)
C37: 1. e4 e5 2. f4 exf4 3. Nf3 g5 4. Nc3 / 4. Bc4 g4 5. 0-0 (Муцио гамбиті)
C38: 1. e4 e5 2. f4 exf4 3. Nf3 g5 4. Bc4 Bg7 (Филидор, Ханштейн және т.б.)
C39: 1. e4 e5 2. f4 exf4 3. Nf3 g5 4. h4 (Аллгаер, Киезерицкий және т.б.)