Жаңа Зеландияның Poor Knights аралдары және теңіз қорығы
Poor Knights Islands
Жаңа Зеландияның солтүстік аймағындағы Poor Knights аралдары – теңіз қорығы, су астында жүзуге тамаша орын. Табиғатты қорғау және туризмге арналған аралдар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландияның Солтүстік аралының шығыс жағалауындағы аралдар тобы және теңіз қорығы.
Group of islands and marine reserve off the east coast of New Zealand's North Island
Кедей рыцарлар аралдары (маори тілінде: Tawhiti Rahi) – Жаңа Зеландияның Солтүстік аралының Солтүстік аймағының шығыс жағалауындағы аралдар тобы. Олар Вангарейдің солтүстік-шығысынан және Брим-Хед пен Кейп-Бретт арасындағы теңіздің ортасынан табылады. 1820 жылдан бері адам тұрмаған бұл аралдар табиғат қорығы болып саналады және су астындағы жүзуге танымал орын. Көбінесе саяхаттар Тутукакадан басталады. Кедей рыцарлар аралдарының теңіз қорығы аралды қоршап тұрады. Биглхоул (1955) аралдың атына байланысты түсініктердің нақты еместігін айтады және бұл атау Виндзордың кедей рыцарларымен байланысты болуы мүмкін, немесе аралдарды еуропалықтар ашқан кезде танымал болған жұмыртқа қосылған наннан жасалған пудингке (Poor Knight's Pudding) ұқсас болғандықтан осылай атаған болуы мүмкін деп болжайды.
The Poor Knights Islands (Māori: Tawhiti Rahi) are a group of islands off the east coast of the Northland Region of the North Island of New Zealand. They lie to the northeast of Whangārei, and offshore halfway between Bream Head and Cape Brett. Uninhabited since the 1820s, they are a nature reserve and popular underwater diving spot, with boat tours typically departing from Tutukaka. The Poor Knights Islands Marine Reserve surrounds the island. Beaglehole (1955) comments that the origin of the island name is not clear, and speculates that the name could be related to the Poor Knights of Windsor, or that the islands were named for their resemblance to Poor Knight's Pudding, a bread based dish topped with egg and fried, popular at the time of discovery by Europeans.
Сипаттама
Бұл тізбекте екі үлкен арал (Таухити Рахи, үлкені - Таухити, ал оңтүстіктегі Аоранги) және бірнеше кіші аралдар бар. Аорранги аралының оңтүстік-батысында Аорангаия және Арчвей аралдары орналасқан, сонымен қатар екі негізгі аралдың арасында кішігірім тасты аралдар тобы бар, олардың ішіндегі ең үлкені - Моту Капити аралы. Басқалары - Bird және Kaka Rock. Оңтүстікте Нгоио Рок деп аталатын кішігірім арал бар. Кедей рыцарлар аралдары - 4 миллион жылдық риолиттік жанартаудың эрозияға ұшыраған қалдықтары, оның биіктігі және диаметрі шамамен белгілі бір өлшемде болған.
The chain consists of two large islands (Tawhiti Rahi, the larger at , and Aorangi to the south), and several smaller islands. Aorangaia and Archway Island lie to the southwest of Aorangi Island, and there is also a group of smaller rocky islets between the two main islands, the largest of which is Motu Kapiti Island. Others include Bird and Kaka Rock. To the south, there is a smaller island named Ngoio Rock. The Poor Knights Islands are the eroded remnants of a 4 million year old rhyolitic volcano that is estimated to have been tall and in diameter.
Океанография
Аралдар үшін көктемгі толқынның диапазоны шамамен , жарты ай толқынында шамамен дейін төмендейді. Аралдың терең суы орташа тасқын ағындарын тудырады. Бұл ағындар басым жағалау ағындарымен шамамен бірдей. Аралдардың жалпы аймағында орташа ағыстар шамамен және оңтүстік-шығысқа қарай бағытталған. Аймақтың ерекше ерекшелігі – үлкен ішкі толқындардың болуы. Бұл жергілікті тасқын ағынының әсерінен пайда болатын ішкі толқынның бір түрі, ол жағалау бетінің еңісті аумақтарында қабаттануға себеп болады. Бұл толқындардың беттік көрінісін ғарыштан байқауға болады. Бұл толқындар қысқа мерзімді, жоғары локальді үдеулерді тудырады. Ішкі толқын амплитудасы шамамен байқалды, бұл ағыс жылдамдығына дейін жетеді.
Spring tide range for the islands is around , decreasing to a neap tide of around The deep water around the island results in only moderate tidal currents. These are around the same magnitude as the prevailing shelf currents. In the general vicinity of the islands mean flows are around and run toward the southeast. A remarkable feature of the region is the large internal tides that occur. These are a form of internal wave driven by the local tidal flow forcing the stratification against sloping areas of the shelf face. The surface manifestation of these waves can be seen from space. These waves generate brief highly localised accelerations. Internal wave amplitudes of around have been observed, generating flow speeds as great as .
Геология
Кедейлер атты аралдары 10 мен 9,5 миллион жыл бұрын Коромадель жанартау аймағының ең алғашқы жарылыстарының нәтижесінде пайда болды. Кедей рыцарлар аралдарының вулканизмi Коромадель жанартау аймағының ерте кезеңін көрсетеді, себебі тектоникалық күштердің өзгеруі Солтүстік арканың шығыс белдеуінің (23-16 миллион жыл бұрын) оңтүстікке қарай жылжуына және соңында қазіргі Таупо жанартау аймағының қалыптасуына алып келді.
The Poor Knights Islands were created in some of the earliest eruptions of the Coromandel Volcanic Zone, between 10 and 9.5 million years ago. The Poor Knights Islands vulcanism represents an early period for the Coromandel Volcanic Zone, as changes in tectonic forces caused the east belt of the Northland Arc (23 to 16 million years ago) to begin moving southwards, and eventually forming the modern Taupō Volcanic Zone.
Қоршаған орта
Аралдар табиғат қорығы ретінде қорғалады және жағаға түсуге немесе қайықтарды байлауға рұқсат алу қажет. Рұқсаттар көбінесе ғылыми зерттеулер үшін ғана беріледі. Аралдардың ерекше өсімдігі – әдемі гүлдейтін кедейлер лилиясы, ол қазір көптеген бақшаларда өсіріледі. 1820 жылдары маорилер кеткеннен кейін Аорангиде еркін жүрген жабайы шошқалар 1936 жылы жойылды. BirdLife International ұйымы аралдарды маңызды құс аймағы деп таныды, себебі оларда Буллердің шағалаларының шамамен 200 000 жұптан тұратын көбейетін популяциясы бар. Аралдарда тас аркалар мен теңіз шұңғырлары бар, оның ішінде көлемі бойынша әлемдегі ең үлкен шұңғыр – Рикорико шұңғыры, ішкі кеңістігі және кішкентай саяхалық қайықтар кіре алатын үлкен тесігі бар. Рикорико шұңғырының биіктігі 5 метр, ал су астындағы тереңдігі белгілі бір шамаға жетеді.
The islands are protected as a nature reserve and a permit is required to land or tie boats up. Permits are usually granted only for scientific research. A notable native plant of the islands is the spectacularly flowering Poor Knights lily, which has become a popular garden plant. Feral pigs, which had roamed Aorangi since the departure of Māori in the 1820s, were exterminated in 1936. The islands have been identified as an Important Bird Area, by BirdLife International because they are home to a breeding population of about 200,000 pairs of Buller's shearwaters. The islands contain rock arches and sea caves, including Rikoriko Cave, the largest cave in the world by volume, with a cavern measuring and an opening large enough for small tour boats to enter. Rikoriko Cave measures , with a ceiling height of and extends deep below water.
Тарих
Бұрын аралдарда маори тайпасының Нгати Вай өкілдері тұрған. Олар егін өсіріп, айналасындағы теңізден балық аулаған. Бұл тайпа басқа маорилермен сауда жасаған. 1820 жылдардың басында Татуа есімді тайпа басшысы Нга Пухи тайпасының басшысы Хонги Хикамен бірге Хаураки шығанағына әскери жорыққа аттанды. Олар кеткен кезде Паха есімді құл аралдардан қашып, Хокиангаға барды. Ол Хикуту тайпасының басшысы Вайкатоға аралдардың қорғаныссыз қалғанын айтты. Вайкато бірнеше жыл бұрын Татуадан ренжіген еді, себебі ол саудаға келген шошқаларын Татуа қабылдамаған. Сондықтан ол өзінің жауынгерлерімен бірге үш үлкен каноэмен аралдарға шабуыл жасауға шықты. Олар 1823 жылдың желтоқсан айының бір түнінде аралдарға келді де, жауынгерлердің болмауынан көп ұзамай арал тұрғындарын жеңіп алды. Көптеген арал тұрғындары құлдыққа түспеу үшін биік жартастардан секіріп кетті. Татуаның әйелі Онехо және қызы тұтқындалып, материкке әкелінді, онда алыс туысы әйелін танып, екеуіне қашуға көмектесті. Татуа аралдарға оралғанда, қираған жерді көрді. Аралда тек тоғыз-он адам қалды, соның ішінде оның бес жасар ұлы Вейхихи, ол шабуыл кезінде үңгірде жасырылған еді. Аралдар тапу деп жарияланды, ал Татуа аман қалғандармен бірге аралдар шығанағындағы Равитиге кетті, онда ол күтпеген жерден әйелі мен қызын тапты.
The islands were earlier inhabited by Māori of the Ngāti Wai tribe who grew crops and fished the surrounding sea. The tribe traded with other Maori. A chief of the tribe named Tatua led his warriors on a fighting expedition to the Hauraki Gulf with Ngā Puhi chief Hongi Hika in the early 1820s. While they were away, a slave named Paha escaped the islands and travelled to Hokianga where he told Waikato, a chief of the Hikutu tribe, that the islands had been left undefended. As Waikato had been offended by Tatua some years previous when he was refused pigs he had come to trade for, so he and his warriors set out on three large canoes to attack the islands. They arrived at the islands one night in December 1823 and soon overpowered the islanders in the absence of their warriors. Many islanders jumped off the high cliffs to avoid being taken as slaves. Tatua's wife Oneho and daughter were captured and taken to the mainland where a distant relative recognised the wife and helped the two to escape. Tatua returned to the islands to find a scene of destruction. Only nine or ten people were left on the islands, including his five year old son Wehiwehi who had been hidden in a cave during the attack. The islands were declared tapu and Tatua left with the survivors and went to Rawhiti in the Bay of Islands where he unexpectedly found his wife and daughter.