Кіріспе
Мэн штатындағы өзен, АҚШ. Кеннебек өзені (Abenaki: Kinəpékʷihtəkʷ) – АҚШ-тың Мэн штатында орналасқан 274 км (170 миль) ұзындықтағы өзен. Ол Майн штатының батыс-орталық бөлігіндегі Мусхед көлінде басталады. Шығыс және Батыс шығару арналары Үнді көлінде бірігіп, өзен оңтүстікке қарай ағады. Осы тоғысқа жақын жерде штаттың ең ірі гидроэлектр стансасы – Харрис станциясының бөгеті салынған. Өзенге оның саласы – Өлі өзен, сондай-ақ Батыс тармағы қосылады. Ол Мэдисон, Скоухеган қалаларынан, Уотервилл қаласынан және штаттың астанасы Огастадан оңтүстікке қарай ағып өтеді. Ричмонд қаласында ол Меримитинг шығанағына құяды, бұл 26 км (16 миль) ұзындықтағы тұщы сулы таяз шығанақ, оған Андроскоггин өзені мен бес кішігірім өзен де құяды. Кеннебек кеме жасау орталығы Бат қаласынан өтіп, Атлант мұхитындағы Мэн шығанағына жетіп саяды. Оңтүстік Кеннебек өзені құлау сызығынан төмен ағып, тасылдар жоқ. Осының салдарынан, мұхиттың толқындары мен тұзды су балықтары, мысалы, құрып кету қаупі төнген Атлантикалық осетр, өзенге жоғары қарай өрлеп, солтүстікке қарай, Уотервиллге дейін, 35 мильден астам қашықтықта орналасқан шағын қалаға дейін экологияға әсер етеді. Кеннебек өзенінің салалары – Каррабасетт өзені, Сэнди өзені және Себастикук өзені. Шығыс жағалауының Жасыл жолының бөліктері Кеннебек өзені бойымен өтеді.
The Kennebec River (Abenaki: Kinəpékʷihtəkʷ) is a 170 mile (274 km) river within the U. S. state of Maine. It rises in Moosehead Lake in west central Maine. The East and West Outlets join at Indian Pond and the river flows southward. Harris Station Dam, the largest hydroelectric dam in the state, was constructed near that confluence. The river is joined at The Forks by its tributary the Dead River, also called the West Branch. It continues south past the towns of Madison, Skowhegan, the city of Waterville, and the state capital Augusta. At Richmond, it flows into Merrymeeting Bay, a 16 mile (26 km) freshwater tidal bay into which also flow the Androscoggin River and five smaller rivers. The Kennebec runs past the shipbuilding center of Bath, and has its mouth at the Gulf of Maine in the Atlantic Ocean. The Southern Kennebec flows below the fall line and does not have rapids. As a consequence, ocean tides and saltwater fish species, such as the endangered Atlantic Sturgeon, can go upriver affecting the ecology as far north as Waterville, a small city located more than 35 miles inland. Tributaries of the Kennebec include the Carrabassett River, Sandy River, and Sebasticook River. Segments of the East Coast Greenway run along the Kennebec.
Этимология
"Кеннебек" атауы шығыс Абенаки тайпасының /kínipekʷ/ сөзінен келген, ол "үлкен, тыныш су алабы, үлкен шығанақ" деген мағынаны білдіреді.
Еуропалықтардың ашылуы
1605 жылы француз саяхатшысы Сэмюэль де Шамплен қазіргі Мэн штатының жағалауын кезіп, сол кезде Жаңа Франция, Л'Акадея деп аталған аймақтың және өзендердің картасын жасады, оның ішінде Кеннебек өзенін қазіргі Бат қаласына дейін, сондай-ақ Сент-Круа және Пенобскот өзендерін зерттеді. 1600 жылдары Абенаки тайпасының Норриджвок ауылы Кеннебек өзенінің жағасында орналасқан еді.
Кеме жасау
1607 жылы ағылшындар Кеннебек өзенінің жағасында Попхэм колониясын құрды. Отарлаушылар «Сагадахок Вирджиниясын» салды, бұл ағылшын тілінде сөйлейтін кеме жасаушылардың Жаңа әлемде салған алғашқы мұхитқа жүзе алатын кемесі болды. 1628 жылы Кеннебекке ағылшын сауда бекеті – Кушонок орналастырылды. Кеннебек өзені бойындағы Бат және басқа қалалар дамыды, ал шеберлер жүздеген ағаш және болат кемелер шығаратын кеме жасаушылық қызметтер құрды. Бат қаласы «Кемелер қаласы» деп белгілі болды. «Уайоминг» – осы жерде салынған ең ірі ағаш шхуналардың бірі. 17 ғасырдың бір бөлігінде Кеннебек Нью-Йорк провинциясының Корнуолл округінің батыс шекарасы болды. 1812 жылғы АҚШ пен Ұлыбритания арасындағы соғыстан кейін АҚШ халықаралық сауданы кеңейтудің ұзақ кезеңін бастан өткерді, бұл кеме жасауға деген сұранысты арттырып, теңіз флотының өсуіне серпін берді. Осы кемелердің көптегені Батта салынды. 1854 жылы, осы өрлеудің шыңында, Батта кем дегенде он тоғыз ірі фирма кемелер салып тұрды. 20 ғасырдың ортасынан бері индустриядағы өзгерістер АҚШ кеме жасау саласының құлдырауына әкелді, себебі жұмыс орындары шетелге көшірілді. Баттағы жалғыз қалған кеме жасау зауыты – General Dynamics компаниясына тиесілі Bath Iron Works; ол АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін әскери кемелерді құрастыратын сирек зауыттардың бірі. USCGC Kennebec осы өзеннің құрметіне аталды.
Навигация
Су жолдары ең қолайлы саяхат жолдары болғандықтан, Кеннебек өзені Атлант жағалауынан Мэн штатының ішкі аймақтарына ертедегі сауда дәлізін қызмет етті. Мұхит кемелері Агуста қаласына дейін өзен ағысымен жүзе алатын. Бат, Гардинер, Халлоуэлл және Огаста қалалары, сондай-ақ Вулвич, Ричмонд және Рэндольф қалалары осы көлік дәлізі бойында дамыды. Агустадан жоғары ағыс бойында орналасқан ағаш өнеркәсібі өзенді ағаш пен қағаз өндірісі үшін пайдаланды, ағаштарды және ағаш массасын ішкі орманнан өзен бойындағы су қуатын пайдаланатын аралық және қағаз фабрикаларына тасымалдады. Уотервилл қаласы мен Винслоу, Скоухеган, Норриджвок, Мэдисон, Ансон және Бингем қалаларының барлығы ағаш саудасымен байланысты болды. Кейіннен Мэн орталық темір жолы және АҚШ 201 тас жолы осы қалалар мен қалалар арқылы өзен бойындағы жазық далаларды пайдалану үшін салынды.
Раль атаның соғысы
1710 жылы Англияның Акадияны бағындыруы Нұр-Шотландияны ағылшын үкіміне өткізді, бірақ Жаңа Франция қазіргі Нью-Брансуик және Кеннебек өзенінің шығысындағы қазіргі Мэн жерлерін өзіне қарауын жалғастырды. (Кеннебек өзені сонымен қатар жергілікті американдықтар мен алғашқы ұлттар үшін де шекара болып саналды.) Өз талаптарын бекіту үшін Жаңа Франция аймақтағы ең ірі үш жергілікті елді мекенде католик миссияларын құрды: біреуі Кеннебек өзенінде (Норриджвок); тағы біреуі Пенобскот өзенінде (Пенобскот), одан сәл солтүстікке қарай; және үшіншісі Сент-Джон өзенінде (Медоктек). Кеннебек өзені бойындағы абенаки жауынгерлері қарулы қақтығыстар арқылы ағылшындардың енуіне қарсы тұрды, американдық тарихшылар бұл оқиғаны кейде «Әке Раль соғысы» (1722–1725) деп атайды. 1724 жылғы тамызда янки әскерлері Норриджвоктағы абенаки миссиялық ауылына шабуыл жасап, абенаки қарсылығын әлсіретті, олар әйелдер мен балаларды қоса алғанда, шамамен 40 тұрғынды өлтірді. Олар сондай-ақ 67 жастағы иезуит дін қызметкері ә. Себастьен Раслиді өлтіріп, 26 өлген абенакидің бас сүйегін алды. Янкилер тайпалық ауылды тонап, өртеп жібергеннен кейін, оның маңындағы жүгері егістіктерін жойды; олар бас сүйектері үшін сыйақы алды. Кейбір абенаки аман қалғандары Жоғарғы Кеннебекке қайтып оралды, ал басқалары Пенобскот одақтастарының арасында немесе француз Канадасындағы абенаки миссиялық ауылдарында пана тапты.
Революциялық соғыс
1775 жылы Бенедикт Арнольдтың Квебекке жасаған жорығында Кенебек өзенінің бағытымен шамамен 1110 американдық Тәуелсіздік соғысының әскері ерді.
1812 жылғы соғыс
1812 жылғы соғыс кезінде АҚШ және британдық канадалық әскерлері Мэн штатындағы Хэмпден шайқасында соғысты.
Мұз өнеркәсібі
1814 жылы Фредерик Тюдор Батыс Индияда және АҚШ-тың оңтүстігінде мұз сату нарықтарын құруға кірісті. 1826 жылы Руфус Пейдж Тюдорды қамтамасыз ету үшін Гардинер маңында алғашқы ірі мұз сақтау қоймасын салды. Мұзды қыс айларында фермерлер және басқа да жұмысы аз адамдар өзеннен жинап алып, қолмен кесіп, үлкен кесектерді жағалаудағы мұз сақтау қоймасына жеткізіп, көктемге дейін сақтап отырды. Содан кейін, мұз ұнтағымен қапталған мұз кемелерге тиеліп, оңтүстікке жіберілді.
1987 жылғы су тасқыны
1987 жылдың 1 сәуірінде тауларда 2 метрден астам қардың еруі мен жаңбырдың бірлескен әсерінен өзен жағалауларынан асып, су тасқынына ұшырады. 1987 жылдың 2 сәуіріне қарай, өзеннің деңгейі Солтүстік Сидней, Мэн штатындағы USGS өлшегішінде 39,31 футқа (12 м) жетті, бұл бұрынғы рекордтық деңгейден 13,3 футқа (4 м) жоғары көрсеткіш. Су тасқынының ең жоғары нүктесінде ағынның күші шамамен болды. Осының салдарынан 2100 үй суға батты, 215 үй толығымен қирады, ал 240 үйге зақым келді. Су тасқынының іздерін өзен бойындағы қалалар мен елді мекендерде әлі де көруге болады.
Ақсудағы рафтинг
1976 жылы Сузан және Уэйн Хокмайерлер «Кеннебек ақсу экспедициялары» (қазіргі «Солтүстік ашық аспан») Харис станциясының бөгетінен төмендегі Кеннебек шатқалында ақсу рафтингін бастады. Жастардың ересектердің жиналыстары мен шектеулері жоқ, тек балаларға арналған жеке кеңістікке деген қалауын мойындап, 1998 жылы «Солтүстік ашық аспан» «Adventure Bound» – Мэн штатындағы балалар мен отбасыларға арналған жалғыз ақсу рафтинг компаниясын ашты. XXI ғасырдың басында «The Forks» қаласындағы «Солтүстік ашық аспан» және тағы 22 рафтинг компаниясы мамырдан қазанға дейін күнделікті өзенде рафтинг жүргізеді. Рафтинг маусымында төрт рет «Brookfield Power» компаниясы Харрис станциясының бөгетінен мүмкіндігінше көп су жіберіп, генерациялық турбиналарын сынақтан өткізеді. Секундына 8000 куб футт су ағынымен Кеннебек өзеніндегі турбина сынақтары Мэн штатындағы ең ірі ақсу жіберілімі болып табылады.
Табиғи ресурстар
Өнеркәсіптік дәуірге дейін өзенде көптеген анадромалық балықтар, әсіресе Атлантикалық лосось кездесетін. Аймақтағы су электр станцияларын салу осындай балықтардың көші-қонын азайтты. Өзендегі бөгеттерді жою соңғы жылдары жергілікті халық арасында қызу дау тудырып отыр. 1999 жылы Эдвардс бөгетін бұзу өзенде анадромалық балықтардың қызметін жандандырды.
Су электр қуаты
Келесі тізім Кенебек өзеніндегі гидроэлектр станцияларының тізімі.
Аты Аймақ Координаттар Иесі FERC лицензиясы берілген күні FERC лицензиясының мерзімі аяқталған күні Жалпы қуаты (МВт) Орташа жылдық генерация (МВт сағ) Бірінші генератор іске қосылған жыл
Indian Pond Project (Harris Station Dam) Сомерсет Брукфилд Уайт Пайн Гидро, ЖШҚ 2004 жылғы 13 қаңтар 2036 жылғы 30 қазан 76.4 228,241 1954
Shawmut Кенебек Брукфилд Уайт Пайн Гидро, ЖШҚ 1981 жылғы 4 қаңтар 2021 жылғы 30 қаңтар 8.8 49,498 1913
Weston Сомерсет Брукфилд Уайт Пайн Гидро, ЖШҚ 1997 жылғы 24 қараша 2036 жылғы 30 қазан 12 80,341 1920
Wyman Сомерсет Брукфилд Уайт Пайн Гидро, ЖШҚ 1997 жылғы 24 қараша 2036 жылғы 30 қазан 72 389,210 1930
Williams Сомерсет Брукфилд Уайт Пайн Гидро, ЖШҚ 2017 жылғы 2 сәуір 2054 жылғы 29 сәуір 13 93,734 1939
Abenaki Сомерсет Eagle Creek Madison Hydro, ЖШҚ 2003 жылғы 24 шілде 2054 жылғы 29 сәуір 20 96,767 1950
Anson Сомерсет Eagle Creek Madison Hydro, ЖШҚ 2003 жылғы 24 шілде 2054 жылғы 29 сәуір 9 43,545 1950
Lockwood Кенебек Merimil Ltd Partnership 2005 жылғы 3 наурыз 2036 жылғы 30 қазан 2.4 11,048 1985
Hydro Kennebec Project Кенебек Hydro Kennebec LLC 1986 жылғы 14 қазан 2036 жылғы 29 қыркүйек 15.4 80,882 1989
Эдвардс бөгетін жою
Кеннебек өзені Эдвардс бөгеті салынғанға дейін Атлантикалық балықтардың шағылысу ортасы ретінде өте маңызды болды. 1837 жылы Кеннебек өзеніне Эдвардс бөгеті салынды, ол тасқынның ықпал ету шегінен сәл төмен орналасқан. Ағаш және бетоннан тұрғызылған бөгет өзен арқылы 280 метрге созылып, биіктігі 8 метрге жеткен. Оның су қоймасы ағысқа қарай 27 километрге дейін жетіп, кең аумақты қамтыды. 1999 жылы Федералдық Энергиялық Регуляторлық Комиссиясы (FERC) бөгеттің жойылуынан туындайтын экологиялық пайдасы, одан өндірілетін электр энергиясының құнынан артық екенін анықтағаннан кейін бөгетті алып тастады және бөгет лицензиясын жаңарудан бас тартты. Бастапқыда бірнеше жағымсыз визуалды және экологиялық факторлар болғанына қарамастан, экожүйе өзін-өзі жаңарып келеді. Бөгетті алып тастағаннан кейін Кеннебек өзенінің төменгі 27 километрлік бөлігінде құрғақ жағалаулар мен лайлы сулар байқалды. Жасанды түрде әкелінген ақбас балық, жас ақбас балықтармен қоректенетін жолақты балықтың қайтадан енгізілуінен зардап шегеді. Балықшыл құстардың, мысалы, балықшы, аққабақ бүркіт, құсбалық, қара қанатты құс және балықшы торғайдың санының артуы байқалады. Бөгеттің алынуы адамдардың да қызметіне оң әсер етті. Тоқтаусыз ағыстардың пайда болуы және жергілікті балық түрлерінің оралуы каноэ, каяк, тау өзенінде рафтинг және балық аулау сияқты көптеген демалыс мүмкіндіктерін ұсынады. Өзен бөгеттелмес бұрын, оны Аугустаға дейін жүзуге болады.
In 1999, the dam was removed, after the Federal Energy Regulatory Commission (FERC) determined that the ecological benefits of removing it outweighed the value of the electricity it produced, and refused the renewal of the dam license. Despite several negative visual and environmental factors at first, the ecosystem is healing itself. Initially after the removal of the dam, barren riverbanks and muddy water were evident along the lower 17 mile (27 km) of the Kennebec. Introduced smallmouth bass will suffer from the re introduced striped bass, which tend to feed on young smallmouth bass. An increase in raptor populations, such as ospreys, bald eagles, herons, cormorants, and kingfishers, is evident. Human activities also benefited from the dam removal. The exposure of rapids and the return of native fish species allows many recreational activities, including canoeing, kayaking, whitewater rafting, and fishing. Before the river was dammed, it was navigable as far as Augusta.