Ағылшын тіліндегі опера тарихы 17 ғасырда басталды. Маска, ән-күйлер, пьесалар операның алғашқы түрлері болды. Иниго Джонс сахна дизайнында маңызды рөл атқарды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын тіліндегі опера тарихы 17 ғасырда басталады.
The history of opera in the English language commences in the 17th century.
Алғашқы мысалдар
Англияда 16-шы ғасырда операның пайда болуына себеп болған нәрселердің бірі – пьеса соңында қойылатын қосымша шаралар еді. Олар көбінесе абыройсыз болып келетін, негізінен халыққа таныс әуендерге салынған музыкалық диалогтардан тұратын. Осы тұрғыдан алғанда, мұндай қосымша шаралар 18-шы ғасырдағы балладалық операларды болжады. Сонымен қатар, француз маскасы ағылшын сарайында берік орныға бастады, оның зәулімдігі мен өте реалистік декорациялары болды. Иниго Джонс осы қойылымдардың жетекші суретшісіне айналды, және осы стиль үш ғасыр бойы ағылшын сахнасын бағындырды. Бұл маскаларда ән мен би болды. Бен Джонсонның "Махаббатқа түскендер" (1617 ж.) пьесасында "барлық маска итальяндық үлгіде, стило речитативомен орындалды".
In England, one of opera's antecedents in the 16th century was an afterpiece which came at the end of a play; often scandalous and consisting in the main of dialogue set to music arranged from popular tunes. In this respect such afterpieces anticipate the ballad operas of the 18th century. At the same time, the French masque was gaining a firm hold at the English Court, with lavish splendour and highly realistic scenery. Inigo Jones became the leading designer of these productions, and this style was to dominate the English stage for three centuries. These masques contained songs and dances. In Ben Jonson's Lovers Made Men (1617), "the whole masque was sung after the Italian manner, stilo recitativo".
Перселл және оның замандастары
Ағылшын Комонвеллінің орнауымен театрлар жабылып, ағылшын операсының пайда болуына мүмкіндік беретін дамулар тоқтатылды. Дегенмен, 1656 жылы драматург сэр Уильям Дэвенант «Родостың қоршауы» пьесасын қойды. Театры драма қоюға лицензиясы болмағандықтан, ол бірнеше көрнекті композиторлардан (Генри Лоуес, Кук, Локк, Коулман және Хадсон) пьесаның бөлімдерін музыкаға қоюын сұрады. Бұл сәттің артынан «Перудегі испандардың қатыгездігі» (1658) және «Сэр Фрэнсис Дрейктің тарихы» (1659) қойылымдары келеді. Оливер Кромвель Испанияны сынағандықтан бұл пьесаларды қолдады. Англия монархиясы қайта орнатылғаннан кейін, шетелдік (әсіресе француз) музыканттар қайта қабылданды. 1673 жылы Томас Шэдвеллдің «Психе» пьесасы, Мольер мен Жан Батист Лүллидің 1671 жылғы осы аттас «комедиялық балеті» үлгісінде жазылды. Уильям Дэвенант сол жылы «Темпест» пьесасын қойды, бұл Шекспирдің музыкаға қойылған алғашқы туындысы болды (музыкасын Локк пен Джонсон жазды). Шамамен 1683 жылы Джон Блоу «Венера мен Адонис» операсын жазды, ол көбінесе ағылшын тіліндегі алғашқы нағыз опера деп есептеледі. Блоудың тікелей ізбасары – одан әйгілі Генри Пурселл. Оның «Дидо мен Эней» (1689) шедеврi сәтті болғанына қарамастан, онда әрекет итальяндық стильдегі речитативтер арқылы дамытылды, Пурселдің ең жақсы туындыларының көп бөлігі классикалық операны жазумен байланысты болмады, керісінше ол көбінесе жартылай опера форматының шектеулерінде жұмыс істеді, онда жекелеген көріністер мен маскалар сөйлейтін пьесаның құрылымына енгізілді, мысалы, Шекспирдің «Жазғы түнгі түсі» (1692) және Бомонт пен Флетчердің «Пайғамбар» (1690) мен «Бондука» (1696) пьесаларында. Пьесаның басты кейіпкерлері көбінесе музыкалық көріністерге қатыспайтындықтан, Пурселл кейіпкерлерін ән арқылы дамыту мүмкіндігіне сирек ие болды. Осы қиындықтарға қарамастан, оның мақсаты (және оның әріптесі Джон Драйденнің) Англияда классикалық операны орнату еді, бірақ бұл үміттер Пурселдің 36 жасында ерте қайтыс болуымен аяқталды.
The approach of the English Commonwealth closed theatres and halted any developments that may have led to the establishment of English opera. However, in 1656, the dramatist Sir William Davenant produced The Siege of Rhodes. Since his theatre was not licensed to produce drama, he asked several of the leading composers (Henry Lawes, Cooke, Locke, Coleman and Hudson) to set sections of it to music. This success was followed by The Cruelty of the Spaniards in Peru (1658) and The History of Sir Francis Drake (1659). These pieces were encouraged by Oliver Cromwell because they were critical of Spain. With the English Restoration, foreign (especially French) musicians were welcomed back. In 1673, Thomas Shadwell's Psyche, patterned on the 1671 'comédie ballet' of the same name produced by Molière and Jean Baptiste Lully. William Davenant produced The Tempest in the same year, which was the first Shakespeare play to be set to music (composed by Locke and Johnson). About 1683, John Blow composed Venus and Adonis, often thought of as the first true English language opera. Blow's immediate successor was the better known Henry Purcell. Despite the success of his masterwork Dido and Aeneas (1689), in which the action is furthered by the use of Italian style recitative, much of Purcell's best work was not involved in the composing of typical opera, but instead he usually worked within the constraints of the semi opera format, where isolated scenes and masques are contained within the structure of a spoken play, such as Shakespeare in Purcell's The Fairy Queen (1692) and Beaumont and Fletcher in The Prophetess (1690) and Bonduca (1696). The main characters of the play tend not to be involved in the musical scenes, which means that Purcell was rarely able to develop his characters through song. Despite these hindrances, his aim (and that of his collaborator John Dryden) was to establish serious opera in England, but these hopes ended with Purcell's early death at the age of 36.
18-19 ғасырлар
Пурселлден кейін Англияда операның танымалдылығы төмендеді. 1730 жылдары операға қызығушылық қайта жанданды, бұл негізінен Томас Арнның өзінің шығармалары үшін де, Генделді ағылшын тіліндегі ауқымды туындылардың коммерциялық мүмкіндіктеріне назар аударғаны үшін де болды. Арн итальяндық стильдегі толық әнмен орындалатын комикалық операмен тәжірибе жасаған алғашқы ағылшын композиторы болды, бірақ "Босқылық ғибадатханасы" (1745), "Генри мен Эмма" (1749) және "Дон Саверио" (1750) фильмдерінде сәтсіз болды, ал "Томас пен Салли" (1760) операсы табысқа жетті. Оның "Артаксеркс" (1762) операсы ағылшын тілінде толыққанды опера-серияны қоюға жасалған алғашқы әрекет болды және 1830 жылдарға дейін сахнада тұрып, үлкен жетістікке қол жеткізді. Оның "Ауылдағы махаббат" (1762) атты жаңартылған баллада операсы да жаңалық болды және 19 ғасырда да жалғасқан пастиш операның сән-салтанатын бастады. Арн сол дәуірдегі ағылшын композиторларының бірі болды, ол итальян операсының көптеген элементтерін еліктесе де, одан асып, өзінің ерекше даусын құра алды. Чарльз Берни Арн "Пурселл мен Генделдің әндерін мүлдем өзгерткен, ал ағылшын композиторлары оларды тек қана сүйген немесе еліктеген" деді. Арннан басқа, сол кездегі ағылшын операсындағы басты күштердің бірі Джордж Фридерик Гендель болды, оның опера-сериялары ондаған жылдар бойы Лондон опера сахналарын толтырды және Джон Фредерик Лампе сияқты көптеген жергілікті композиторларға әсер етті. 18 ғасырдың екінші жартысында ағылшынның ең танымал жанры баллада операсы болды. Көрнекті композиторлардың қатарында Арнның ұлы Майкл Арн, Дибдин, Линли кіші, Арнольд, Хук, Шилд, тенор Майкл Келли, Стивен Сторас және Моцарттың сүйікті шәкірті Атвуд болды. Грузин дәуірінің соңындағы ең табысты композитор Генри Бишоп болды, оның "Clari, немесе Миландық қыз" операсынан алынған "Асүй! Сағынышпен толы үй!" әні бүгінге дейін танымал. 18 ғасыр мен 19 ғасырдың басында композиторлар негізінен итальян операсынан әсер алған болса, ғасырдың соңында Мейербердің ұлы опералары және одан кейін Вагнердің опералары еліктеудің негізгі үлгілері ретінде қарастырыла бастады. Виктория дәуірінің басында қысқа, бірақ ерекше қарқынды шығармашылық кезең болды, шамамен 1850 жылдарға дейін, ішінара королева мен принц Альберттің музыкаға деген қызығушылығының арқасында. Майкл Балфтың (аты бүкіл Еуропаға тараған жалғыз опера), Джулиус Бенедикт, Джон Барнетт, Эдвард Лодер, Г. А. Макфаррен және Уильям Уоллес романтикалық опералары Ұлыбритания мен Ирландияда үлкен танымалдылыққа ие болды. Джон Барнетт Карл Мария фон Вебердің ізімен жүруге тырысты, оның "Тау сильфасы" (1834) операсы көбінесе алғашқы толық әнмен орындалған ағылшын операсы деп қателікпен есептеледі, бұл оның жалғыз үлкен жетістігі болды (содан кейін Гилберт пен Салливанның "Iolanthe" операсы оны пародиалады). Сол кездегі ағылшын тіліндегі операны қою үшін Лондондағы негізгі орындар Дрюри Лейн, Принцесс Театры және Лицей болды. Қаланың екі ірі опера театры болған Король театры мен Ковент-Гарденде негізінен итальяндық және француз опералары (соңғысы әдетте итальян тіліне аударылады) қойылды. Бұл ағылшын композиторларын үнемі ренжітетін, өйткені ғасырдың соңына дейін олардың шығармалары итальян тіліне аударылып, сол сахналарда орындалуы керек еді. 1870 жылдардан кейін ағылшын романтикалық операсының беделі баяу төмендеді, ғасырдың соңына қарай көптеген сыншылар оларға қарсы болды. 1930 жылдары әлі де орындалатын жалғыз шығармалар "Богемиялық қыз", "Маритана" және "Килларни лилиясы" болды. Шетелдік опера мен еуропалық опереттадан басқа, 19 ғасырдың екінші жартысында отандық ойын-сауықтың ең танымал түрлері бурлесктер мен Виктория дәуірінің аяғындағы жеңіл опералар болды, атап айтқанда Гилберт пен Салливанның Савой опералары, екеуі де опералық конвенцияларды жиі пародиалады. Салливан тек бір ғана грандиоз опера жазды, "Иванхо" (шамамен 1876 жылдан бастап бірқатар жас ағылшын композиторларының күш-жігерінен кейін), бірақ ол тіпті өзінің жеңіл опералары да "ағылшын" опера мектебінің бөлігі болуы керек деп мәлімдеді, бұл француз оперетталарын (әдетте жаман аудармалар) алмастыруға арналған, олар 19 ғасырдың 70-жылдары Лондон сахнасында басымдық танытты. Лондонның "Дейли телеграф" газеті де осы пікірмен келісті. Салливан 1880 жылдардың аяғы мен 1890 жылдары G&S сериясының көпшілігіне қарағанда күрделі сипатқа ие бірнеше жеңіл опералар шығарды, олардың ішінде "Қорған сақшылары", "Хэддон Холл" және "Сұлу тас" опералары бар, бірақ "Иванхо" (155 қатарынан қойылған спектакльдер, актерлерді ауыстырып қою арқылы – сол кездегі және қазіргі рекорд) оның жалғыз нағыз грандиоз операсы болып табылады. Ғасырдың соңында Изидор де Лара, Делиус және леди Этель Смит сияқты композиторлар, жеңіл операның танымалдылығына байланысты, елдегі маңызды ағылшын операларын қоюдағы қиындықтарға байланысты, олардың бағын табу үшін Еуропаға жүгінді, Де Лара Францияда және Италияда өте танымал болды (оның "Мессалина" операсы Ла Скаладағы ағылшынның алғашқы туындысы болды).
Following Purcell, the popularity of opera in England dwindled. A revived interest in opera occurred in the 1730s, which is largely attributed to Thomas Arne both for his own compositions and for alerting Handel to the commercial possibilities of large scale works in English. Arne was the first English composer to experiment with Italian style all sung comic opera, unsuccessfully in The Temple of Dullness (1745), Henry and Emma (1749) and Don Saverio (1750), but triumphantly in Thomas and Sally (1760). His opera Artaxerxes (1762) was the first attempt to set a full blown opera seria in English and was a huge success, holding the stage until the 1830s. His modernized ballad opera, Love in a Village (1762), was equally novel and began a vogue for pastiche opera that lasted well into the 19th century. Arne was one of the few English composers of the era who, although imitating many elements of Italian opera, was able to move beyond it to create his own voice. Charles Burney wrote that Arne introduced "a light, airy, original, and pleasing melody, wholly different from that of Purcell or Handel, whom all English composers had either pillaged or imitated". Besides Arne, the other dominating forces in English opera at this time was George Frideric Handel, whose opera serias filled the London operatic stages for decades, and influenced most home grown composers, such as John Frederick Lampe, to write using Italian models in imitation of him. Throughout the second half of the 18th the most popular English genre proved to be ballad opera. Some notable composers include Arne's son Michael Arne, Dibdin, Linley Jr., Arnold, Hook, Shield, the tenor Michael Kelly, Stephen Storace and Mozart's favourite pupil Attwood. The most successful composer of the late Georgian era was Henry Bishop, whose song Home! Sweet Home! from the opera Clari, or the Maid of Milan is still popular today. While throughout the 18th century and the beginning of the 19th composers had been influenced mainly by Italian opera, later in the century Meyerbeer's grand operas and, further later, Wagner's operas came to be regarded as the major models for imitation. The beginning of the Victorian era saw a short but particularly intense period of creativity, roughly up to the 1850s, partially thanks to the keen interest in music of the Queen and of Prince Albert. The Romantic operas of Michael Balfe (the only one whose fame spread throughout Europe), Julius Benedict, John Barnett, Edward Loder, G. A. Macfarren and William Wallace achieved great popularity both in Great Britain and Ireland. John Barnett made a serious attempt to follow in the footsteps of Carl Maria von Weber with his opera The Mountain Sylph (1834), often mistakenly claimed as the first sung through (i. e. completely sung) English opera, which was his only major success (and was later parodied by Gilbert and Sullivan in Iolanthe). Among the main lanes in London for the production of English language opera in those times were Drury Lane, the Princess's Theatre and the Lyceum. The King's Theatre and the Covent Garden, which were the two major opera houses of the city, featured mostly Italian and French opera (the latter usually translated into Italian). This was a source of continuous vexation for English composers who, until late in the century, had to see their works translated into Italian to be performed on those stages. After the 1870s, the reputation of English Romantic Opera slowly started to decline until, by the end of the century, most critics' opinion was against them. The only works to be still performed well into the 1930s were The Bohemian Girl, Maritana and The Lily of Killarney. Beside foreign opera and European operetta, the most popular forms of indigenous entertainment in the second half of the 19th century were burlesques and late Victorian era light operas, notably the Savoy Operas of Gilbert and Sullivan, both of which frequently spoofed operatic conventions. Sullivan wrote only one grand opera, Ivanhoe (following the efforts of a number of young English composers beginning about 1876), but he claimed that even his light operas were to be part of an "English" opera school, intended to supplant the French operettas (usually in bad translations) that had dominated the London stage throughout the 19th century into the 1870s. London's Daily Telegraph agreed. Sullivan produced a few light operas in the late 1880s and 1890s that were of a more serious nature than most of the G&S series, including The Yeomen of the Guard, Haddon Hall and The Beauty Stone, but Ivanhoe (which ran for 155 consecutive performances, using alternating casts—a record then and now) survives as his only real grand opera. Late in the century composers such as Isidore de Lara, Delius and Dame Ethel Smyth, owing to the difficulties of getting serious English operas staged at home, caused in part by the popularity of light opera, turned to the Continent to seek their fortune, with De Lara becoming very popular in France and in Italy (his opera Messaline being the first work by an Englishman to be produced at La Scala).
20 ғасыр бүгінгі күн
XX ғасырда ағылшын операсы көбірек тәуелсіздікке ие бола бастады, Ральф Воган Уильямс пен Ратланд Боттонның, сосын Бенджамин Бриттеннің шығармалары арқылы. Олардың бүгінгі күнге дейін стандартты репертуарда сақталған бірнеше тамаша туындылары драмалық өнерге шеберлік пен көркем музыкалық шешімдерді көрсетті. Дегенмен, шетелдік ықпал (қазір көбінесе Вагнер, Чайковский және Штраустан) әлі де зор болды. Мысалы, Йозеф Холбруктың «Аннун қазандығы» трилогиясы. Вагнердің «Нюрнберг саяхаты» операсының ықпалы мифологиялық сюжет таңдауында және лейтмотивтерді кеңінен пайдалануда байқалады, ал гармония мен оркестрлеу Штраусты еске түсіреді. 20-ғасырдың соңында жақсы қабылданған опералар жазған басқа британ композиторларының ішінде Томас Уилсон («Ақталған күнәкардың мойындауы»), Ричард Родни Беннетт («Күкірт шахталары»), Харрисон Биртвистл («Панч және Джуди»), Питер Максвелл Дэвис («Тавернер») және Оливер Кнуссен («Жабайы нәрселер қайда») бар. Бүгінде Томас Адес сияқты композиторлар ағылшын операсын шетелге экспорттауды жалғастыруда. XX ғасырда Джордж Гершвин («Порги мен Бесс»), Скотт Джоплин («Тремоньиша»), Джан Карло Менотти, Леонард Бернштейн («Кандид») және Карлайл Флойд сияқты американдық композиторлар ағылшыз тіліндегі операларға үлес қоса бастады, олар көбінесе халықтық музыкалық стильдердің элементтерін қамтиды. Олардан кейін Филип Гласс («Эйнштейн жағажайда»), Марк Адамо, Джон Адамс («Никсон Қытайда») және Джейк Хегги келді. Сонымен қатар, ағылшын тілінде сөйлейтін емес композиторлар кейде ағылшын либреттоларын музыкаға қосты (мысалы, Курт Вейл, «Көше сахнасы»; Игорь Стравинский, «Рейктің ілгерілеуі»; Ханс Вернер Хенце, «Біз өзенге келеміз»; Тан Дун, «Бірінші император»).
In the 20th century, English opera began to assert more independence, with works of Ralph Vaughan Williams and Rutland Boughton and later Benjamin Britten, who, in a series of fine works that remain in standard repertory today, revealed an excellent flair for the dramatic and superb musicality. Nevertheless, foreign influence (now coming mainly from Wagner, Tchaikovsky and Strauss), was still strong. One example is Josef Holbrooke's The Cauldron of Annwn trilogy. The influence of Wagner's Ring can be seen in the choice of a mythological subject and also in the extensive use of leitmotivs, while harmony and orchestration are more reminiscent of Strauss. Other British composers writing well received operas in the late 20th century include Thomas Wilson (e. g. The Confessions of a Justified Sinner), Richard Rodney Bennett (e. g. The Mines of Sulphur), Harrison Birtwistle (Punch and Judy), Peter Maxwell Davies (Taverner) and Oliver Knussen (Where the Wild Things Are). Today composers such as Thomas Adès continue to export English opera abroad. Also in the 20th century, American composers like George Gershwin (Porgy and Bess), Scott Joplin (Treemonisha), Gian Carlo Menotti, Leonard Bernstein (Candide), and Carlisle Floyd began to contribute English language operas, frequently infused with touches of popular musical styles. They were followed by Philip Glass (Einstein on the Beach), Mark Adamo, John Adams (Nixon in China), and Jake Heggie. Moreover, non native English speaking composers have occasionally set English libretti (e. g. Kurt Weill, Street Scene; Igor Stravinsky, The Rake's Progress; Hans Werner Henze, We Come to the River; Tan Dun, The First Emperor).