Кіріспе

Континенттік әскери-теңіз күштерінің офицері, Огайо аймағының пионері

Абрахам Уиппл (26 қыркүйек 1733 – 27 мамыр 1819) – американдық теңіз офицері, ең әйгілісі – Американ революциясы кезінде Континенттік әскери-теңіз күштеріндегі қызметі және Огайо штатының Мариетта қаласын құрушылардың бірі. Род-Айленд колониясының Провиденс қаласының жанында туған Уиппл өмірінің басында теңізші болуды қалап, Мозес пен Джон Браун үшін Вест-Индиямен табысты саудамен айналысып, мансапқа қадам басқан. Француз және үнді соғысы кезінде ол капер болып, 1759 жылдан 1760 жылға дейін "Game Cock" каперлік кемесінің командирі болды. Алты айлық бір саяхатында ол 23 француз кемесін жаулап алды. 1772 жылы Уиппл "Gaspée" оқиғасында американдық революцияның алғашқы британдық теңіздік құрбаны болған "Gaspee" кіріс кемесін өртеді. Лондонда "Жұлдызды-жолақты туды" алғаш рет көтерген Уиппл сондай-ақ Огайодан Кариб теңізіне дейін 2000 мильке дейін өзенмен жүзіп өткен алғашқы теңіз кемесінің иесі болды, бұл Солтүстік-Батыс аймағымен сауда жасауға мүмкіндік берді. Абрахам Уиппл Род-Айленд штатының Цинциннати қоғамының мүшесі болды.

Ерте өмір

Уиппл 1733 жылдың 26 қыркүйегінде Нұх Уипплдің ұлы ретінде дүниеге келді. Абрахам Уиппл мен Сара Хопкинс 1761 жылдың 2 тамызында үйленді. Олардың үш баласы болды: Джон, Кэтрин және Мэри. Кейіннен Кэтрин Континенттік армияның полковнигі Эбенезер Спроатқа тұрмысқа шықты. Уиппл саудагерлік қызметінің аясында құлдарды сатқан; 1763 жылдың қараша айында Уиппл Диус есімді құл әйелді Николас Браун & Co компаниясына сатты.

Род-Айленд

Америкалық отаршылар Корольдік саясатқа наразылық білдіре бастағанда, қарсылық әрекеттері көбейе түсті. 1772 жылдың 9 маусымында Уиппл 50 Род-Айленд тұрғынына жетекшілік етіп, британдық "Гаспи" кемесін қолға түсіріп, өртеп жіберді. Кеме "Ханна" пакетімен қуалай келе Паутуксет жағасында қалып қойған еді. Кемені өртеу Уиппл мен HMS Rose капитаны Джеймс Уоллес арасында хат алмасуға себеп болды. Уоллес: "Абрахам Уиппл, 1772 жылдың 10 маусымында сіз оның мәжәстірінің "Гаспи" кемесін өртедіңіз, мен сізді мачтаға іліп дарға асуға тиіспін!" - деп жазды. Уиппл: "Мырза, адамды дарға асудан бұрын ұстап алу керек" - деп жауап берді. Үш жыл өткен соң, Род-Айленд штатының Бас Ассамблеясы Уипплді колонияның саудасын қорғауға арналған екі кемеге коммодор етіп тағайындады. 1775 жылдың 15 маусымында (теңіз капитаны өкілеттілік алған күні) Уиппл өз адамын фрегат HMS Rose-тың тендерін басып алуға бастап барды. Наррагансетт шығанағы маңында теңіз жүргеннен кейін, ол колонияға ұңғын алу үшін оңтүстікке, Бермудаға бет бұрды. Қайтқан жолда Уиппл Филадельфияға теңізшілерді тасымалдады. Ол жерге келгенде, оның "Кэти" кемесі Континенттік Конгресс агенттерінің бақылауына өтті және "Провиденс" соғыс кемесі ретінде жабдықталды.

Әскери-теңіз командалығы

22 желтоқсанда Уиппл Континенттік флот капитаны болып тағайындалды және 24 зеңбіректі Колумб кемесіне қолбасшылық берілді. 17 ақпаннан 8 сәуірге дейін 1776 жылы ол кемемен бірінші Континенттік теңіз флотының десанттық экспедициясын басқарды – Багам аралдарындағы Нью-Провиденске, Нассаудағы британдық гарнизонынан қажетті әскери жабдықтарды алуға жасалған саяхат. Жаңа Англияға солтүстікке қайтқаннан кейін, Уиппл 1778 жылдың 27 наурызында кемесі Род-Айленд штатының Пойнт-Джудит маңында қарап қалғанға дейін бес британдық кемені жаулап алды. Кеменің мүліктерін алып шыққаннан кейін, капитан мен оның экипажы кемені тастап, құрлыққа қашып құтылды. 28 зеңбіректі Провиденс фрегатына қолбасшылыққа тағайындалған Уиппл 1778 жылдың 30 сәуір түнінде британдық блокаданы бұзып өтті, HMS Lark кемесіне зиян келтірді және қашу кезінде тағы бір британдық кемеден озып кетті. Францияға қарай бағыт алып, Провиденс Атлант мұхитын тосқауылсыз кешіп өтті, Франция мен американдық колониялар арасындағы келісімдерге қатысты маңызды хабарларды жеткізіп, Пембоуфке жетті. Континенттік армия үшін қару-жарақ пен жабдық сатып алғаннан кейін, Провиденс және Бостон колонияларға оралды, жол бойы үш кемені жаулап алды. Отанына оралғаннан кейін Уиппл кішкентай эскадрильяның басшысы болды – Провиденс, Рейнджер және Франция королевасы. 1779 жылдың шілде айының ортасында бұл кемелер тобы Ньюфаундленд жағалауындағы тығыз тұман ішінде үлкен британдық конвоймен кездесті. Уиппл қаруларын жасырып, британдық туды көтерді. Осылайша жасынып, Уиппл конвойдан 11 кемені бөліп алды, олардың сегізінде бір миллион доллардан астам (2015 жылы шамамен 16,7 миллион доллар) соғыс олжасы болды, бұл соғыстың ең табысты операцияларының біріне айналды. Содан кейін Уиппл Бермуда аралдарынан өтіп, Чарльстон, Оңтүстік Каролина қаласына жетті. 1779 жылдың 23 желтоқсанында британдық әскерлер сол кездегі маңызды континенттік порт болған Чарльстонға қауіп төндірді. Бұл қауіп Уипплді порттағы Континенттік флот кемелері мен экипаждарын құрлыққа көшіріп, жағалаудағы бекіністерді нығайтуға және күтілетін британдық шабуылды тойтаруға мәжбүр етті. Алайда, төрт айлық қатаң қоршаудан кейін, британдық қарудың күші континенттік күштерді 1780 жылдың 12 мамырында капитуляциялауға мәжбүр етті. Уиппл британдықтардың тұтқыны болып қалды, ол Пенсильвания штатындағы Честер қаласына босатылғанға дейін, содан кейін соғысқа қатыспады. Соғыс аяқталғаннан кейін Уиппл Род-Айленд штатының Кранстон қаласының жанындағы шаруашылықпен айналысты.

Кейінгі өмірі

Өмірінің соңына дейін ол фермер болып қалды, бірақ екі рет сауда кемелерінің капитаны ретінде теңізге шықты, алғашқысы "Генерал Вашингтон", ал екіншісі "Сент-Клэр" кемелерінде. 1788 жылы Огайо компаниясы құрылғаннан кейін және сол аймаққа батысқа қарай алғашқы көші-қон толқыны басталғанда, Уиппл мен оның отбасы Америка шекарасында пионерларға айналды және Огайо штатындағы Мариетта қаласын құрушылардың бірі болды, сондай-ақ Чарльстонның алғашқы тіркелген иесі атанды. Американың тәуелсіздігін жеңуге көмектескені үшін Конгресс оған зейнетақы тағайындады. Уиппл 1819 жылдың 27 мамырында Огайо штатының Мариетта қаласында қайтыс болды және Мариеттадағы Моунд зиратында жерленді. Оның қабірінде былай жазылған:

Коммодор Абрахам Уипплтің мәңгілік есіміне. Оның теңіздегі шеберлігі мен батылдығы елдің мақтанышы болып қалады. Революция кезінде ол теңізде мақтан тұтқан Ұлыбританияға қарсы тұңғыш болып қарсылық білдірді, теңіздің билеушісінен оның билігін тартып алуға батыл жетекшілік етті және онда жұлдызды-жолақты туды желбіретті. Сондай-ақ ол Огайо өзенінде салынған алғашқы тікбұрышты кемені теңізге шығарды, бұл саудаға есептелмейтін ресурстарды ашты. 1733 жылдың 26 қыркүйегінде дүниеге келді. 1819 жылдың 27 мамырында қайтыс болды. 85 жасқа толды. Оның құрметіне АҚШ Әскери-теңіз күштерінің бірнеше кемелері USS Whipple деп аталды. Род-Айленд штатының 39 муниципалитетінің әрқайсысында дерлік Уиппл көшесі, аллеясы немесе алаңы бар.

Шығармалық сілтемелер

Х.П. Лавкрафттың «Чарльз Декстер Уордтың ісі» повесінде, Род-Айленд штатының Провиденс қаласының «танымал тұрғындарының» бірі капитан Абрахам Уиппл Джозеф Кервеннің шаруашылығына шабуылды жетекшілік етті. Ол «Қорқынышты үй» әңгімесінде де баяндаушының шөптесінің әкесінің туысы ретінде еске алынады. Уиппл Лавкрафттың аралас туысы болды, оның атасы Уиппл Ван Бюрен Филлипс арқылы.