Кіріспе

1-ғасырдағы христиан және қасиетті Клеопас (грекше: Κλεόπας, латынша: Kleopas), сондай-ақ Клеофас деп те жазылады, ерте христиандықтың тұлғасы, Лұқа 24:13–32 (NIV) бойынша Еммаус жолында Исамен кездескен екі шәкірттің бірі.

Этимология

Кейбір жазушылар Иоанн 19:25-тегі Клопас есімі ("Клопастың Мәриямы", "Κλωπᾶς") арамей тіліндегі "Клофа" (קלופא) деген есімнің грекшеленген түрі екенін айтады, ал Клеопастың аты ("Κλεόπας") "Клеопатрос" (Κλεόπατρος) грек есімінің қысқартылған түрі, ол "әке даңқы" деген мағынаны білдіреді (әйел түрі Клеопатра арқылы жақсы танымал). Католик және Шығыс православие дәстүрлері Клопасты, киелі Жүсіптің інісі деп саналатын, Клеопаспен бір адам деп есептейді. Басқалары Клофа, Клеопас және Әлпей есімдерінің барлығы бір есімнің түрі екенін санайды.

Лұқа жазған Ізгі хабардағы оқиға

Клеопа Иерусалимнен Еммаусқа қарай бара жатқан екі шәкірттің бірі ретінде көрінеді. 18-тарауда Клеопа аты айтылады, ал оның серігі аталмайды. Бұл оқиға Исаның айқышқа ілініп өлгеннен кейін үш күн өткенде, яғни Оның қайта тірілген күні болды. Екеуі де сол күні Исаның қабірі бос екенін естіген, бірақ әйелдердің куәлігіне әлі сенбеген. Олар соңғы күндерде болған оқиғалар туралы әңгімелесіп жатқанда, бір бейтаныс адам олар нені талқылап жатқанын сұрайды. "Олардың көздері жабылып, Оны тануға шамалары келмеді". Ол олардың сенімсіздігіне кінә тағып, Мәсіх туралы жазылған кітаптардағы болжамдарды түсіндіреді. Олар бейтаныс адамды кешкі асқа шақырады. Ол нан үзіп бергенде, "көздері ашылып", Оның қайта тірілген Иса екенін таниды. Сәтке соң Иса олардың көз алдынан жоғалады. Клеопа мен оның серігі дереу Иерусалимге қайтып, басқа шәкірттерге осы жаңалықты жеткізеді, сондай-ақ Исаның олардың біріне де көрінгенін біледі. Осы оқиға да осы жерде баяндалған.

Дәстүрлер

Жаңа өсиетте Клеопас туралы басқа ешқандай мәлімет жоқ, бірақ дәстүр бойынша ол көбінесе Клопаспен теңестіріледі, ол Жоханның Ізгі хабарында айтылған тағы бір Жаңа өсиеттік тұлға. Тарихшы, Кесария епископы Евсевий, бұрынғы жылнамашы Хегесипптің шамамен 180 жылы жазған сөздерін келтіреді, ол елші Юданың немерелерімен сұхбаттасып, Клопас Жүсіптің інісі екенін білгенін айтады: «Яковтың шейіттігінен кейін, Симеон, Клопас ұлы, Иерусалим дінінің басшысы болуға лайық деп бірауыздан шешілді. Ол, айтуынша, Құтқарушының туысы болған». Хегесипп Клопас Жүсіптің бауыры екенін атап көрсеткен. Епифаний Жүсіп пен Клеопас ағайынды, «Пантера атымен белгілі Жақыптың» ұлдары екенін қосады. Шамамен 70-163 жылдары өмір сүрген апостолдық әке Папиас Иерапольдік өзінің «Иеміздің сөздері туралы түсіндірме» еңбегінің сақталған үзінділерінде Клеопас пен Альфейдің бір адам екенін айтады: «Клеопас немесе Альфейдің әйелі Мариям, ол епископ және елші Яковтың, Симон мен Таддейдің және бір Жүсіптің анасы болды». Англикандық теолог Дж. Б. Лайтфут жоғарыда келтірілген үзіндіні жалған деп есептейді. Клеопас Шығыс Православ шіркеуінде 30 қазанда, Римдік Мартирологияның соңғы ресми басылымында 25 қыркүйекте және Копт Православ шіркеуінде 10 қарашада еске алынады. Римдік Мартирологиядағы жазба қазір Лұқаның Исамен Еммаустағы кездесуін баяндайды.