Кіріспе

Видео ойынды мүмкіндігінше жылдам ойнау

Speedrunning – видео ойынды немесе видео ойынның бір бөлігін, оны мүмкіндігінше жылдам аяқтау мақсатымен ойнау. Speedrunning көбінесе жоспарланған бағыттарды ұстануды қамтиды, соның ішінде ойын ретін бұзу және ойынның бөлімдерін қалыптыдан тезірек өтуге немесе аяқтауға мүмкіндік беретін қателерді пайдалану да болуы мүмкін. Құралдармен көмектесілген жылдам ойнау (TAS) – бұл speedrunning-тің бір саласы, ол эмуляциялық бағдарламалық қамтамасыз етуді немесе кіріс деректерінің нақты бақыланатын тізбегін жасау үшін қосымша құралдарды пайдаланады. Көптеген онлайн қауымдастықтар нақты ойындар бойынша speedrunning-ке қатысты дамиды; жеке ойындар үшін қауымдастықтардың рейтингтері speedrunning-тің басты бәсекелестік көрсеткіші болып табылады. Екі немесе одан көп speedrunner-дің арасындағы жарыстар да бәсекелестіктің танымал түрі. Speedrunning видеолары мен тікелей эфирлері YouTube және Twitch сияқты медиа платформаларында интернет арқылы таратылады. Speedrun-дар кейде марафондық іс-шараларда көрсетіледі, бұл ойын конгрестерінде түрлі ойындарда бірнеше адам жылдам ойнауды көрсетеді.

Тарих

Speedrunning, жоғары ұпайларды қууға ұқсас, ерте бейнеойындардың ажырамас бөлігі болған. Дегенмен, speedrunning-ке кең қызығушылық 1993 жылдары Интернет кеңінен қолжетімді болған кезде пайда болды, бұл ойыншыларға өздерінің speedrun-дарын онлайн-қоғамдастықтармен бөлісуге мүмкіндік берді. Speedrunning-ке арналған сайттар, оның ішінде нақты ойындарға арналған сайттар да сол кезде пайда бола бастады және speedrunning-тің айналасындағы субмәдениетті қалыптастыруға көмектесті. Бұл сайттар жүгіруді бөлісу үшін ғана емес, сонымен қатар уақытты жақсарту үшін кеңестермен бірлесіп жұмыс істеу және ақпарат алмасу үшін де қолданылды, нәтижесінде белгілі бір ойындардағы speedrunning рекордтарын үздіксіз жақсартуға бағытталған бірлескен күш-жігерге әкелді. Алайда, Саша Бернардтың сөзіне сүйенсек, "speedrun" термині, "жылдамдыққа негізделген бейнеойын өнері" ретінде түсінілетін бұл ұғым, 1981 жылы HAL Laboratory шығарған Radar Rat Race ойынымен байланысты.

Doom және Quake демолары, алғашқы Интернет қауымдастықтары

Speedrun 1990 жылдарға дейін жасалса да, speedrunning қауымдастығының дамуы 1993 жылғы Doom компьютерлік ойынымен байланысты деп саналады. Ойынға ойыншыларға демо деп аталатын файлдарды (сонымен қатар ойын қайталамасы деп те аталады) пайдаланып, ойынды жазуға және қайта ойнатуға мүмкіндік беретін мүмкіндік қосылды. Демо файлдар сол кездегі интернет-форумдардағы бейне файлдарға қарағанда оңай таратылатын, көлемдік жағынан жеңіл файлдар болатын. 1996 жылы id Software Doom сериясының жалғасы ретінде Quake ойынын шығарды. Doom сияқты, Quake-тің де демо жазу мүмкіндігі болды және ол speedrunner-лардың назарын аударды. ), құралдармен көмектесіп жылдам өтуді көрсетуге арналған сайт. 2000-жылдардың соңы мен 2010-жылдардың басында бейне бөлісу және трансляция сайттарының пайда болуы speedrunning-тің қолжетімділігі мен танымалдылығын арттырды. 2005 жылы YouTube құрылды, бұл speedrunner-ларға жылдам өту видеоларын жүктеуге, бөлісуге және SDA форумдарында стратегияларды талқылауға мүмкіндік берді. Маршрут құру – видео ойындағы әрекеттер мен кезеңдердің ең тиімді тізбегін жасау процесі. Маршрутқа бір немесе бірнеше маңызды заттарды немесе бөлімдерді өткізіп кету кіруі мүмкін. Кәдімгі жағдайда ойынды жалғастыру үшін қажет болатын ойын бөлігін өткізіп кету – бұл реттілік бұзу деп аталады. Видео ойындағы қателер реттілік бұзуға қолданылуы мүмкін. Кейбір адамдар, қате іздеушілер деп аталады, speedrunner-ларға пайдалы болатын қателерді табуға баса назар аударады. Speedrunning кезінде қателерді және реттілік бұзуды пайдалануға бұрын Twin Galaxies-тің алғашқы рейтингтерінде рұқсат берілмеген. Speedrunning Twin Galaxies-тен тәуелсіз онлайн рейтингтерге көшкен кезде, олардың қолданылуы жиіледі.

Құралмен көмек көрсететін жылдам жүгіру

Құралмен көмек көрсетілетін жылдам өту (TAS) — "теориялық тұрғыдан кемелді өтуді" жасау үшін эмуляция бағдарламалық қамтамасы мен құралдарды пайдаланатын жылдам өту. Бұл құралдар адамның реакция жылдамдығымен байланысты шектеулерді жойып, ең оңтайлы ойынға мүмкіндік беру үшін жасалған. Өту, ойынға тізбектей жіберілетін бақылау командаларының тізімі ретінде жазылады. Құралмен көмек көрсетілген жылдам өтуден ерекшелендіру үшін, көмексіз жылдам өтулер кейде нақты уақыт шабуылы (RTA) деп аталады. Ойынды нақты уақытта ойнайтын адам болмағандықтан, TAS жылдам өтулері RTA жылдам өтулерімен бәсекелеспейді. 100% өту, ойынды толық аяқтауды талап етеді. Бұл барлық заттарды алуды немесе басқа өлшемді пайдалануды қамтуы мүмкін. Жылдам өтушілер әдетте уақытты дәл анықтау және растау үшін өтулерін жазады және бейнелеріне таймер қосады. Олар көбінесе уақыт аралықтарын (кезеңдерді) тіркеп отыратын таймерлерді қолданады — өтудің басынан бастап белгілі бір бөлімнің немесе мақсаттың аяқталуына дейінгі уақыт.

Қауымдастық

Көптеген спидраннерлердің пікірінше, қауымдастық хоббидің маңызды аспектісі болып табылады. Games Done Quick операциялық директоры Мэтт Меркл, спидраннерлер "қауымдастық ынталандыратын ынтымақтастыққа құндылық береді" дейді, және көптеген спидраннерлер қауымдастыққа қатысуларының арқасында психикалық денсаулықтары жақсарғанын айтады. Эрика Ленти Wired журналында жазған мақаласында, қауымдастық сезімінің спидраннинг үшін өте маңызды екенін, себебі ол ойыншыларды ынталандырады және спидраннингте қолданылатын маршруттар мен трюктерді әзірлеуге көмектеседі деді.

Спидраннерлер YouTube және Twitch сияқты медиа бөлісу платформаларын спидраннинг видеоларын және тікелей эфирларын тарату үшін пайдаланады. Ең ірі шара – Games Done Quick, АҚШ-та жарты жылда бір рет өткізілетін марафон. 2022 жылға қарай, ол 2010 жылы құрылғаннан бері қайырымдылық ұйымдарына 37 миллион доллардан астам қаржы жинады. Еуропадағы ең үлкен марафон – Швецияда өткізілетін European Speedrunner Assembly. Екі шара да спидраннингтерді Twitch арқылы көрсетеді және түрлі қайырымдылық ұйымдарына ақша жинайды. Марафондардағы спидраннингтер бір рет орындалады және көбінесе түсіндірмелермен бірге жүзеге асырылады. Wired журналынан Алекс Миллер, осы шаралардың COVID-19 пандемиясы кезінде адамдарды байланыстыруда және халықаралық гуманитарлық ұйым Médecins Sans Frontières-ті қолдауда маңызды рөл атқарғанын айтады.

Жылдам жүгіру жарыстары

Екі немесе одан көп жылдамдықпен ойнаушының арасындағы жарыстар – бұл кең таралған бәсекелестік форматы. Ойыншылар жылдамдықтан өткен жағдайда қателерден тез қалпына келе білуі керек, себебі олар ойынды қайтадан бастай алмайды. Көбінесе жарыстар марафондарда көрсетіледі; мысалы, 4 ойыншыдан тұратын Super Metroid жарысы Games Done Quick марафондарында үнемі кездесетін танымал шара. Видео ойындардың кездейсоқ элементтерін, нысандардың орналасуын және ойын ішіндегі басқа мазмұнды араластыратын ROM-хактар жылдамдық жарыстарында да танымал. Мұндай кездейсоқ жарыстар үшін турнирлер мен басқа да іс-шаралар ұйымдастырылды және олар жылдамдық марафондарында көрсетілді.

Тігіс

Сплиссинг – жылдам өтудегі ең көп таралған алдау әдісі. Мұнда жылдам өту үздіксіз жазылмайды, әдеттегідей, ал әртүрлі уақытта түсірілген бейне фрагменттерінен құралады, кейде TAS авторларынан немесе заңды ойыншылардан алынған ойын материалдары қолданылады. Әдетте, сплиссинг қиын бөлімдерді қателеспей қайталауға және кейіннен оларды біріктіріп, үздіксіз бір күш-жігер сияқты көрсетуге мүмкіндік береді, бұл салыстырмалы нәтижеге жету үшін қажетті уақытты айтарлықтай қысқартуы мүмкін. Dream өзінің нәтижелері қабылданбағаннан кейін шамамен бес ай өткен соң, жүгірудің алдау арқылы жасалғанын мойындады, бірақ ол өңделген нұсқаны пайдаланғанын білмегенін мәлімдеді. Шамамен екі жылдан кейін Dream-нің алдауын анықтаған ойыншы MinecrAvenger 2022 жылдың соңында ұқсас тәсілмен сәттілікті манипуляциялағандығы анықталды.

Уақыт туралы өтірік айту

Жоғарыда аталған әдістердің бәрі де алдауға құрылған, бірақ ең оңай алдау жолы – уақыт туралы жалған мәлімдеме жасау. Мұның ең танымал мысалы Тодд Роджерспен байланысты. Оның бірнеше рекорды мүмкін емес немесе жеткілікті дәлелдері болмағандықтан күдік тудырды. 2002 жылы, сол кездегі «Twin Galaxies» төрешісі Роберт Мручек, басқа ойыншылар оның «Barnstorming» ойынындағы 32,04 секундтық уақытының тіпті барлық кедергілерді жою үшін ойын бұзылған жағдайда да мүмкін емес екенін көрсеткеннен кейін Тоддтың рекордын ресми түрде жойды. Қосымша тергеу жүргізген «Twin Galaxies» төрешілері осы уақытқа тәуелсіз растау таба алмады, оның орнына «Activision» ұсынған қате ақпаратқа сүйенді. 2018 жылдың қаңтарына дейін «Twin Galaxies» көшбасшылар тізімінде Роджерстің 1980 жылғы «Activision» ойыны «Dragster» бойынша 1982 жылдан бері 5,51 секундтық рекорды тіркелген. Сол кезде «Activision» жоғары нәтижелерді «Polaroid» суреті арқылы тексерген. Роджерстің сөзінше, ол осы уақыттың суретін жібергеннен кейін «Activision» оған қоңырау шалып, осындай нәтижеге қалай қол жеткізгенін сұраған, себебі олар ойынның «мүкел орындалуын» бағдарламалаған, бірақ 5,54 секундтан жақсы нәтижеге қол жеткізе алмаған. Ойынның бағдарламашысы Дэвид Крейн кейіннен сынақ орындау бағдарламаларын шамалы есіне алғанын, бірақ нәтижелерін есіне алмағанын растады. 2017 жылы «Eric "Omnigamer" Koziel» атты жылдамдықпен ойын ойнаушы ойын кодын талдап, ең жылдам уақыттың 5,57 секунд екенін анықтады. 0,03 секундтық интервал ескерілгенде, рекордтық көрсеткіш «Omnigamer» мәліметтерінен екі интервалға, ал «Activision» хабарлаған «мүкел орындалудан» бір интервалға жылдам.

Алдауды анықтау

Осы әдістердің көпшілігін болдырмау үшін кейбір ойындарда экранды жазудан өзге, контроллер немесе пернетақтадағы қолдардың бейнесі ("handcam") талап етіледі, сонда тапсырысты растауға жауапты ойын модераторлары кірістер нақты көрсетілген комбинацияда және адам жасағанын тексеруге мүмкіндік алады. Басқа әдістерге сот-медициналық аудио талдау жатады, ол видео монтаждалғанын анықтау үшін қолданылатын кең таралған тәсіл; осы себепті жоғары сапалы аудио ағыны жоқ ойындар жылдам өту тақталарында көбінесе қабылданбайды. Қосымша анықтау әдістері математикалық әдістерді қолдану (аталған Dream жағдайындағыдай) немесе күдікті кірістерді адамдар модерациялау (Doom және TrackMania сияқты оларды жазатын ойындарда) болып табылады. TrackMania үшін жасалған алдауды анықтау бағдарламасы 400 000-нан астам қайта ойнауды талдап, бірнеше алдаушыны анықтады, нәтижесінде баяулату құралдарын пайдалану арқылы жасалған жүздеген әлемдік рекорд анықталды. Бұл Burim "riolu" Fejza-ны да қамтыды, ол скандалдан кейін құрамнан шығарылғанға дейін Nordavind (қазір 00 Nation деп аталады) кіберспорт командасымен келісім шарт жасаған еді.