Қоғамда қызмет көрсету секторы өндірістен басым болғандағы пост индустриалды қоғам туралы мақала. Экономикалық өзгерістер, білім экономикасы, әлеуметтік даму.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қызмет секторы экономиканың өндірістік секторына қарағанда көбірек құндылық тудыратын қоғам. Өндірістен қызмет экономикасына көшу.
Society whose service sector provides more economic value than manufacturing
a shift from a manufacturing to a services economy
Әлеуметтануда пост индустриялық қоғам – бұл қызмет секторы экономиканың өндірістік секторына қарағанда көбірек байлық жасайтын қоғамның даму сатысы. Бұл терминді Ален Турен енгізген, және ол пост-фордизм, ақпараттық қоғам, білім экономикасы, индустриялық экономикадан кейінгі экономика, сұйық модернизм және желілік қоғам сияқты ұқсас әлеуметтанулық теориялық ұғымдармен тығыз байланысты. Олардың барлығы экономика немесе әлеуметтік ғылымдар салаларында зерттеу жобалаудағы жалпы теориялық негіз ретінде қолданылуы мүмкін. Термин қолданылған кезде, бірнеше ортақ тақырыптар, оның ішінде төмендегілер пайда бола бастады. Экономика тауар өндіруден қызмет көрсетуге өтуде. Білім капиталдың бағалы түріне айналады; Адам капиталына қараңыз. Идеяларды жасау – экономиканы дамытудың басты жолы. Жаһандану және автоматтандыру процестері арқылы экономикадағы жұмысшы табының, соның ішінде қол еңбегінің (мысалы, конвейерлік жұмыс) құндылығы мен маңыздылығы төмендесе, ал кәсіби мамандардың (мысалы, ғалымдар, креативті индустрия мамандары және IT мамандары) құндылығы мен таралуы артады. Мінез-құлық және ақпараттық ғылымдар мен технологиялар дамытылып, іске асырылады (мысалы, мінез-құлықтық экономика, ақпараттық архитектура, кибернетика, ойын теориясы және ақпарат теориясы).
In sociology, the post industrial society is the stage of society's development when the service sector generates more wealth than the manufacturing sector of the economy. The term was originated by Alain Touraine and is closely related to similar sociological theoretical concepts such as post Fordism, information society, knowledge economy, post industrial economy, liquid modernity, and network society. They all can be used in economics or social science disciplines as a general theoretical backdrop in research design. As the term has been used, a few common themes, including the ones below have begun to emerge. The economy undergoes a transition from the production of goods to the provision of services. Knowledge becomes a valued form of capital; see Human capital. Producing ideas is the main way to grow the economy. Through processes of globalization and automation, the value and importance to the economy of blue collar, unionized work, including manual labor (e. g., assembly line work) decline, and those of professional workers (e. g., scientists, creative industry professionals, and IT professionals) grow in value and prevalence. Behavioral and information sciences and technologies are developed and implemented (e. g., behavioral economics, information architecture, cybernetics, game theory and information theory).
Шығу тегі
Дэниел Белл бұл терминді 1974 жылы жарық көрген «Постөнеркәсіптік қоғамның тууы» атты еңбегі арқылы танымал етті. Кейбіреулер Беллге терминді ойлап табушы деп есептегенмен, француз социологы Ален Турэн 1969 жылы постөнеркәсіптік қоғам туралы алғашқы маңызды жұмысын жариялаған. Бұл термин әлеуметтік философ Иван Ильичтің 1973 жылғы «Tools for Conviviality» атты мақаласында да кеңінен қолданылған және 1960 жылдардың ортасы мен соңында солшыл бағытты мәтіндерде жиі кездеседі. Термин кеңінен таралып, қалыптасқаннан кейін өзгерістерге ұшырады. Қазір бұл терминді маркетолог Сет Годин, қоғамдық саясат ғылымдарының докторы Кит Бокельман, сондай-ақ әлеуметтанушылар Нил Флигштейн мен Офер Шарон қолданады. АҚШ президенті Билл Клинтон 1998 жылы Шанхай қаласында өткен дөңгелек үстел талқылауында Қытайдың өсуін сипаттау үшін осы терминді пайдаланған.
Daniel Bell popularized the term through his 1974 work The Coming of Post Industrial Society. Although some have credited Bell with coining the term, French sociologist Alain Touraine published in 1969 the first major work on the post industrial society. The term was also used extensively by social philosopher Ivan Illich in his 1973 paper Tools for Conviviality and appears occasionally in Leftist texts throughout the mid to late 1960s. The term has grown and changed as it became mainstream. The term is now used by marketers such as Seth Godin, public policy PhDs such as Keith Boeckelman, and sociologists such as Neil Fligstein and Ofer Sharone. U. S. President Bill Clinton used the term to describe Chinese growth in a round table discussion in Shanghai in 1998.
Білімді бағалау
Индустриялық емес қоғам білімді жоғары бағалаумен сипатталады. Бұл таңқаларлық емес, себебі Дэниел Белл мұндай қоғамдарда экономикалық жұмыспен қамту үлгілері қалай дамитыны туралы болжам жасаған болатын. Оның пікірінше, жұмыс орындарының өсуі үшінші (және төртінші) секторда бірінші және екінші секторларға қарағанда жылдамдап, үшінші (және төртінші) секторлар экономикада басымдыққа ие болады. Бұл осылай жалғаса береді, нәтижесінде "сарапшының ықпалы" кеңейеді және билік білімге монополияланады. Үшінші және төртінші секторлардағы лауазымдар негізінен білімге бағытталғандықтан, бұл білім беру жүйесінің қайта құрылуына, кем дегенде оның ерекшеліктеріне әкеледі. "Сарапшының жаңа күші" индустриялық емес қоғамдарда университеттер мен ғылыми-зерттеу институттарының маңыздылығын арттырады. Индустриялық емес қоғамдарда білімнің маңыздылығының артуы экономика мен қоғамдағы біліктіліктің жалпы деңгейінің өсуіне әкеледі. Осылайша, ол Алан Бэнкс пен Джим Фостер атап көрсеткен "жағымсыз жұмысты, сондай-ақ кедейлік пен теңсіздіктің айқын түрлерін" жояды. Бұл әсер әлеуметтік әділеттілікке ұмтылатын білімді жастардың билікке келуімен күшейеді. Ғылыми білім мен технологияға деген құндылық, парадоксальды түрде, индустриялық емес қоғамдағы адамдар тарапынан төмендетілуі мүмкін, себебі олар әлі де оның пайдасын күтеді, бірақ моральдық таңдаулар мен тәуекелдерге көбірек сезімтал.
The post industrialized society is marked by an increased valuation of knowledge. This itself is unsurprising, having been foreshadowed in Daniel Bell's presumption as to how economic employment patterns will evolve in such societies. He asserts employment will grow faster in the tertiary (and quaternary) sector relative to employment in the primary and secondary sector and that the tertiary (and quaternary) sectors will take precedence in the economy. This will continue to occur such that the "impact of the expert" will expand and power will be monopolized by knowledge. As tertiary and quaternary sector positions are essentially knowledge oriented, this will result in a restructuring of education, at least in its nuances. The "new power of the expert" consequently gives rise to the growing role of universities and research institutes in post industrial societies. The increasing importance of knowledge in post industrial societies results in a general increase in expertise through the economy and throughout society. In this manner, it eliminates what Alan Banks and Jim Foster identify as "undesirable work as well as the grosser forms of poverty and inequality". This effect is supplemented by the aforementioned movement of power into the hands of young educated people concerned with social justice. The valuation of specifically scientific knowledge and technology can paradoxically be devalued by individuals in a post industrial society as they still expect its benefits but are more sensitized to moral trade offs and risks.
Шығармашылық мәдениет
Сол сияқты, индустриядан кейінгі қоғам шығармашылық мәдениетке қызмет көрсетті. Технологиялық дамыған қоғамда өмір сүруге ең лайықты жастар жоғары білім алған жасөспірімдердің қатарынан шығады. Білім берудің өзі адамдарды өзін-өзі іске асыру, шығармашылық және жеке өзін-өзі таныту қажеттіліктерін қанағаттандыруға қабілетті етіп даярлауға бағытталғандықтан, келесі буын мұндай салаларға үлес қосу және оларды дамыту мүмкіндігіне ие болады. Бұл білім берудегі өзгерістер, сондай-ақ жас мамандардың жаңа буынында Джеймс Д. Райт "бұрын-соңды болмаған экономикалық әл-ауқат пен негізгі материалдық қажеттіліктердің толық қанағаттандырылуы" деп сипаттайды. Индустриядан кейінгі қоғамда білім – күш, ал технология – құрал болып табылады деп есептеледі. Индустриядан кейінгі қоғамның шығармашылық индустрияға қатысты осы артықшылығы индустриядан кейінгі қоғамдардың экономикалық тарихында көрініс береді. Экономикалық белсенділік негізінен бірінші және екінші секторлардан үшінші, кейін төртінші секторларға ауысқанда, осы өзгерістер орын алған қалалар ақпарат алмасуға көбірек бейім болады. Бұл үшінші және төртінші секторлардың талаптарымен байланысты: қаржы, білім беру, коммуникация, басқару, оқыту, инженерия және эстетикалық дизайнға бағытталған салаларды жақсы қамтамасыз ету үшін қала әлемнің түкпір-түкпірінен ең соңғы ақпаратты ұсына алатын алмасу орталықтарына айналуы керек. Керісінше, қалалар халықаралық идеялардың тоғысқан жеріне айналғанда, үшінші және төртінші секторлардың өсуі күтіледі.
Similarly, post industrial society has serviced the creative culture. Many of those most well equipped to thrive in an increasingly technological society are young adults with tertiary education. As education itself becomes more and more oriented towards producing people capable of answering the need for self actualization, creativity, and self expression, successive generations become more endowed with the ability to contribute to and perpetuate such industries. This change in education, as well among the emerging class of young professionals, is initiated by what James D Wright identifies as an "unprecedented economic affluence and the satiation of basic material needs". The post industrial society is stressed to be one where knowledge is power and technology is the instrument. This increased faculty of the post industrialist society with respects to the creative industry is reflected by the economic history of post industrial societies. As economic activities shift from primarily primary and secondary sector based to tertiary, and later quaternary, sector based, cities in which this shift occurs become more open to exchanges of information. This is necessitated by the demands of a tertiary and quaternary sector: in order to better service an industry focused on finance, education, communication, management, training, engineering, and aesthetic design, the city must become points of exchange capable of providing the most updated information from across the globe. Conversely, as cities become a convergence of international ideas, the tertiary and quaternary sector can be expected to grow.
Сын
Пост-индустриализм қоғамдағы нақты, түбірлі өзгерістердің мөлшері үшін сынға ұшырайды, тіпті мүлдем өзгеріс болмағаны үшін де. Алан Бэнкс пен Джим Фостер ұсынған жұмсақ көзқарас бойынша, пост-индустриалдық қоғамды жақтаушылардың сипаттамалары бұрынғыдан гөрі жаңа әлеуметтік тәртіпте кәсіби, білімді элиталардың маңыздылығы артқанын болжайды, ал болған өзгерістер шағын, бірақ қатты әсемделіп көрсетілген. Индустриалдық қоғамнан пост-индустриалдық қоғамға өту кезінде түбірлі өзгеріс болмады деген пікірге сәйкес, өткен даму кезеңдерінен қалған мәселелер әлі де сақталып отыр. Негізінен нео-мальтусиандық көзқарас, пост-индустриалдық қоғамның ресурстардың жетіспеуі, халық санының артуы және қоршаған ортаның нашарлауы сияқты мәселелермен күресін көрсетеді, бұл мәселелердің бәрі оның индустриалдық тарихының қалдықтары болып табылады. Бұл "жалған қажеттіліктерді жасау және қанағаттандыру" арқылы экономикалық өсуді жалғастыруға тырысатын "корпоративтік либерализм" арқылы ушықтырылады, ал Кристофер Лаш оны тіпті "мемллекеттік ысырап" деп атайды. Осы тұжырымдаманың алғашқы қолданушыларының бірі Иван Ильич осы сынды болжады және пост-индустриалдық қоғамның оң бейнесін беру үшін "Conviviality" немесе "Convivial Society" терминін ойлап тапты.
Post industrialism is criticized for the amount of real fundamental change it produces in society, if any at all. A mild view held by Alan Banks and Jim Foster contends that representations of post industrial society by advocates assume professional, educated elites were previously less relevant than they have become in the new social order, and that changes that have occurred are minor but greatly embellished. In line with the view that nothing fundamental has changed in the transition from industrial societies to post industrial societies is the insistence of lingering problems from past development periods. Neo Malthusian in essence, this outlook focuses on post industrial society's continuing struggle with issues of resource scarcity, overpopulation, and environmental degradation, all of which are remnants from its industrial history. This is exacerbated by a "corporate liberalism" that seeks to continue economic growth through "the creation and satisfaction of false needs", or as Christopher Lasch more derisively refers to it, "subsidized waste". One of the word's early users, Ivan Illich, prefigured this criticism and invented the term Conviviality, or the Convivial Society, to stand as a positive description of his version of a post industrial society.
Әлеуметтік сын
Бір топ ғалымдар (оның ішінде Аллен Скотт пен Эдвард Соя) капиталистік жинақталу процесінің толық аясында өнеркәсіп орталық рөлде қалып отырады, ал қызметтер ғана емес, индустрияландыру мен автоматтандыруға ұшырап, өнеркәсіптік өсімге үлкен тәуелділікте қала береді деп тұжырымдайды. Кейбір сарапшылар, соның ішінде Соя (француз қала құрылысы саласындағы философ Анри Лефеврдің теорияларын дамыта отырып), өнеркәсіп "өндірістік" мемлекеттен тыс жерде орналасқанымен, бұл мемлекет өнеркәсіптің маңызды әлеуметтік рөлін қабылдамай қоюға болмайды деп санайды. Индустриялық және өндірістен кейінгі қоғамдардың ойлау жолы мен мақсаттары арасындағы айырмашылықтар да алаңдау тудыруы мүмкін. Мысалы, егер индустриялық қоғам (өзінің әріптестеріне қажетті шикізат пен тауарларды өндіретін) қандай да бір себеппен өндірістік мемлекетке жабдықтауды тоқтатса, соңғысы үшін жеткізу тізбегінің бұзылуын болдырмау үшін көптеген мүмкіндіктер болмас еді. Идеяларға негізделген қоғамда нақты өнімнің көлемі төмендегендіктен, индустриялық қоғам өз әріптесіне талаптар қоюға мүмкіндік алады. "Дамыған" мемлекеттің жауабы тиімді немесе зиянды болуы мүмкін, бірақ отандық өнеркәсіп импортталған өнімдердің жетіспеушілігін толықтыра алмайынша, бұл кемшілікті жою қиынға түсер еді.
A group of scholars (including Allen Scott and Edward Soja) argue that industry remains at the center of the whole process of capitalist accumulation, with services not only becoming increasingly industrialized and automated but also remaining highly dependent on industrial growth. Some observers, including Soja (building on the theories of the French philosopher of urbanism Henri Lefebvre), suggest that although industry may be based outside of a "post industrial" nation, that nation cannot ignore industry's necessary sociological importance. Further concerns can be raised regarding the difference in mindset and objectives between those in an industrial society, and those in a post industrial one. For instance, if the industrial society (producing the raw materials and goods consumed by its peer) were for some reason to cut off supply to the post industrial nation, there would be little recourse for the latter to ensure that supply chains were not disrupted. Since the society based on ideas would have diminished real product output, the industrial society would be in a position to dictate terms to its counterpart. The response from the "more advanced" nation might be eventually effective or damaging, however it would be hard pressed to bridge the gap until domestic industry could makeup for the lack of imported manufactured goods.