Лили Буланже: Француз композиторы және Prix de Rome жүлдесінің иегері
Lili Boulanger
Лилия Буланже – француз композиторы, Prix de Rome жеңімпазы (1893-1918). Бала кезінен таланты көзге түскен, музыкалық отбасында өсті. Надя Буланженың қарындасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз композиторы (1893–1918)
French composer (1893–1918)
Мари Жюльетта Ольга "Лили" Буланже (maʁi ʒyljɛt lili bulɑ̃ʒe; 21 тамыз 1893 – 15 наурыз 1918) – француз композиторы және Рим сыйлығының композиция бойынша жүлдесін алған алғашқы әйел. Оның үлкен әпкесі белгілі композитор және композиция сабақтарын оқытушы Надя Буланже болды.
Marie Juliette Olga "Lili" Boulanger (maʁi ʒyljɛt lili bulɑ̃ʒe; 21 August 189315 March 1918) was a French composer and the first female winner of the Prix de Rome composition prize. Her older sister was the noted composer and composition teacher Nadia Boulanger.
Алғашқы жылдар
Парижде туған дарынды бала Боланжедің таланты өте ерте жасында-ақ көрінді; екі жасында ол әуендерді құлағымен айтатын. Әке-шесі екеуі де музыкант болғандықтан, қызының музыкалық біліміне үлкен мән берді. Оның анасы, Раиса Мишецкая (Мишецкий) (1858–1935), – орыс ханшайымы, ол 1835 жылы Prix de Rome сыйлығын жеңіп алған Париж консерваториясының профессоры Эрнест Булангерге (1815–1900) үйленген. Ол туғанда әкесі 77 жаста болды және ол оған қатты байланысты болды. Оның әкесі Фредерик Булангер белгілі виолончельші, ал әжесі Джульетта – әнші болған. Боланже бес жасқа толғанға дейін он жасар қарындасы Надяны Париж консерваториясының сабақтарына алып жүрді, одан кейін көп ұзамай музыка теориясы сабақтарына тыңдап отырып, Луи Виернеден орган оқыды. Ол сонымен қатар ән айтқан және фортепиано, скрипка, виолончель және арфада ойнаған. Оның ұстаздары: арфадан Марсель Турнье мен Альфонс Хассельманс, фортепианодан Mme Hélène Chaumont және скрипкадан Фернан Лукин. Дегенмен, Лилиге алты жасынан бастап, он алты жасқа дейін пневмониясының салдарынан музыкалық оқуларын жалғастыруға рұқсат берілмеді. Сабырмен күткеннен кейін, ол Париж консерваториясында Жорж Кауссадеден гармонияны және Пол Видальден композицияны оқыды. Консерваторияда осындай талантты композиторлар мен музыканттардан білім алғанымен, оның басты қолдаушысы және жақын досы – қарындасы және ең жақсы досы Надя болды.
As a child prodigy born in Paris, Boulanger's talent was apparent at a very young age; at the age of two, she was already singing melodies by ear. Her parents, both of whom were musicians, encouraged their daughter's musical education. Her mother, Raissa Myshetskaya (Mischetzky) (1858–1935), was a Russian princess who married her Paris Conservatoire teacher, Ernest Boulanger (1815–1900), who won the Prix de Rome in 1835. Her father was 77 years old when she was born and she became very attached to him. Her grandfather Frédéric Boulanger had been a noted cellist and her grandmother Juliette a singer. Boulanger accompanied her ten year old sister Nadia to classes at the Paris Conservatoire before she was five, shortly thereafter sitting in on classes on music theory and studying organ with Louis Vierne. She also sang and played piano, violin, cello and harp. Her teachers included Marcel Tournier and Alphonse Hasselmans for harp, Mme Hélène Chaumont for piano and Fernand Luquin for violin. However, Lili was not allowed to work on her musical studies due to her pneumonia from 6 years old until she was 16 years old. After waiting patiently, she studied harmony with Georges Caussade and composition with Paul Vidal at the Paris Conservatoire. Although she was studying under such talented composers and musicians at the conservatoire, she had one main supporter and devoted friend—her sister and best friend, Nadia.
Карьерасы: Рим жүлдесі және одан кейінгі
1912 жылы Буланже Рим сыйлығына қатысты, бірақ өнер көрсету барысында аурудан құлдырап қалды. Ол 1913 жылы 19 жасында «Фауст және Елен» кантатасы үшін композиция сыйлығын жеңіп алып, бұл сыйлықты жеңіп алған тұңғыш әйел атанды. Мәтіні Эжен Аденис Гётенің «Фауст» туындысы негізінде жазылған. Кантатаның оның өмірінде көптеген қойылымдары болды.
In 1912, Boulanger competed in the Prix de Rome but during her performance she collapsed from illness. She returned in 1913 at the age of 19 to win the composition prize for her cantata Faust et Hélène, becoming the first woman to win the prize. The text was written by Eugene Adenis based on Goethe's Faust. The cantata had many performances during her lifetime.
Ауру және өлім
Ол созылмалы аурудан зардап шекті, екі жасында бронхиалды пневмония ауруына шалдығып, иммундық жүйесін әлсіреткенінен, нәтижесінде 24 жасында өмірін қиған ішек туберкулезіне ұшырады. Ол саяхаттауды жақсы көргенімен, Рим сыйлығын жеңіп алғаннан кейін Италияда бірнеше жұмысты аяқтады, бірақ нашарлаған денсаулығына байланысты үйге қайта оралуға мәжбүр болды. Онде ол және оның әпкесі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде француз әскерлеріне көмек көрсету үшін шаралар ұйымдастырды. Оның соңғы жылдары музыкалық жағынан жемісті болды, ол шығармаларын аяқтау үшін тырысты. Оның қазасы "La princesse Maleine" операсын аяқтамай қалдырды, оған ол соңғы жылдарының көп бөлігін арнаған еді. Буланже Мези-сюр-Сенде қайтыс болды. 1979 жылы оның әпкесі Надя Буланже де сол мазарға жерленді. Онда олардың ата-аналарының күлдері де сақталған.
She suffered from chronic illness, beginning with a case of bronchial pneumonia at age two that weakened her immune system, leading to the intestinal tuberculosis that ended her life at the age of 24. Although she loved to travel and completed several works in Italy after winning the Prix de Rome, her failing health forced her to return home, where she and her sister organised efforts to support French soldiers during World War I. Her last years were a productive time musically as she labored to complete works. Her death left unfinished the opera La princesse Maleine on which she had spent most of her last years. Boulanger died in Mézy sur Seine. In 1979, her sister Nadia Boulanger was buried in the same tomb. It also contains the remains of their parents.
Музыка
Боланже музыкалық ауысу дәуірінде өсті және оның музыкасы пост-романтикалық стиль ретінде қалыптасып келе жатқан нәрсеге оңай үйлеседі. Дебюсси сияқты, Боланже де импрессионизмге қарағанда символизммен байланысты болды, оның музыкасында символизмде жиі кездесетін тұмандылық пен тікелей айтылмаушылық сезімі бар. Дегенмен, ол "импрессионистердің функционалды емес жетінші және тоғызыншы аккордтар, параллель аккордтар және модальдық прогрессиялар палитрасын" да зерттеді. Боланже музыкасының көп бөлігі ХХ ғасырда пайда бола бастаған оқшаулану және шегініс сезімін көрсетеді, сонымен қатар оның ұзаққа созылған ауруынан туған депрессиямен және жалғыздықпен күресін де аңғартады. Сопрано әнші Батори концерттер ұйымдастыруымен белгілі болды және көптеген жас өнерпаздар мен композиторларды қолдады.
Boulanger grew up in a time of musical transition and her music fits easily into what was becoming defined as a post Romantic style. Like Debussy, Boulanger associated herself more with Symbolism than Impressionism, with her music featuring the sense of obscurity and indirection more common in Symbolism. However, she also “explored the ‘Impressionists’ palette of nonfunctional seventh and ninth chords, parallel chords, and modal progressions”. While much of Boulanger’s music reflects the feelings of isolation and alienation that were starting to emerge during the twentieth century, it also reveals her own struggles with depression and loneliness caused by her long term illness. Bathori, a soprano, was known for her concert organisation, and supported many new artists and composers.
Забур жырлары
Боланжер үш псалмды жазды: 24, 129 және 130-шы Забурлар.
Boulanger composed three psalm settings: Psalms 24, 129 and 130.
24-ші Забур
Ол 1916 жылы Римде тұрып жатқанда 24-ші псаломды ("Жер Иеге тиесілі") жазды. Бұл шығарма Сен-Брайс хорының директоры Жюль Гризеге арналған. Дюран бұл еңбекті 1924 жылы жариялады. Шығарма хорға (сопрано, альт, тенор және бас) және орган мен мыс аспаптар ансамбліне (4 мүйіз, 3 труба, 4 тромбон, 1 туба), сондай-ақ тимпан мен 2 арфаға сүйенген күйде жазылған. Боланжеңнің партитурасында мыс фанфарлары мен гомофониялық хорлық бөлімдер қолданылған: бөлімдердің контрасты оның 1912 жылы Рим сыйлығын жеңіп алған "Фауст және Елен" кантатасының стилінен өзгеше, бұл Ян Паскаль Тортьельдің жазбасында естіледі.
She composed Psalm 24, entitled La terre appartient à l'Eternel ("The earth is the Lord's"), in 1916 while she was resident in Rome. The work is dedicated to Monsieur Jules Griset, who was the director of Choral Guillot de Saint Brice. Durand published the work in 1924. The work is scored for choir (consisting of soprano, alto, tenor and bass), accompanied by organ and brass ensemble (consisting of 4 horns, 3 trumpets, 4 trombones, 1 tuba), timpani and 2 harps. Boulanger's score uses brass fanfares and homophonic choral passages: the contrast of sections contrast to the style of her 1912 Prix de Rome winning cantata, Faust et Hélène, as heard in Yan Pascal Tortelier's recording.
Забур 129 - жыры
129-шы псалом да 1916 жылы Римде жазылған. Бұл псалом 24-ші псаломнан әлдеқайда ұзын және толық оркестр үшін жазылған. Алғашқы орындалуы 1921 жылы Анри Буссер жетекшілігімен Плейель залында болды.
Psalm 129 was also composed in 1916 in Rome. This psalm is much longer than Psalm 24 and is composed for full orchestra. The premiere performance was held at the Salle Pleyel in 1921, conducted by Henri Busser.
130 - ші Забур жыры
Du fond de l'abîme (Забур 130: De Profundis / "Телеңдіктен"), дауыс пен оркестрге арналған, оның әкесінің естелігіне арналған, партитураның басында көрсетілгендей. Булангер жиырма екі жасында аяқтаған бұл туынды ересек және дамыған композициялық стильді көрсетеді. Булангердің забурлары оның католик дініне сенімін білдіреді. Бұл шығарма үлкен оркестр үшін жазылған, оның құрамында саррусофон да бар.
Du fond de l'abîme (Psalm 130: De Profundis / "Out of the depths"), composed for voice and orchestra, is dedicated to the memory of her father, as noted at the top of the score. The work, completed when Boulanger was aged only twenty two, sounds mature and conveys a developed compositional style. Boulanger's psalms convey her Catholic faith. The work is for a large orchestra including a sarrusophone.
Пие иезу
Лили Булангер бұл Pie Jesu (1918) шығармасын өмірінің соңына таман аяқтады, бірақ "Лили Булангердің Pie Jesu-ге арналған алғашқы эскиздері 1909 және 1913 жылдар аралығында қолданған композиция дәптерінде табылады". Оның әпкесі Надяның айтуынша, ол оны оған диктовалды. Биограф Леони Розенстиль және Оливия Маттис сияқты зерттеушілер Булангер толық Реквием массасын жазуды жоспарлаған, бірақ оны аяқтауға үлкермеген деп болжайды. Жоғары дауыс, скрипка квартеті, арфа және орган үшін жазылған Булангердің нұсқасы қарапайым.
Lili Boulanger finished this Pie Jesu (1918) towards the end of her life, but "the first of Lili Boulanger's sketches for the Pie Jesu are to be found in a composition book she used between 1909 and 1913." As noted by her sister, Nadia, she dictated the work to her. Scholars such as biographer Léonie Rosenstiel and Olivia Mattis speculate that Boulanger intended to write a complete Requiem Mass but did not live to complete it. Scored for high voice, string quartet, harp and organ, Boulanger's setting is sparse.
Бұрынғы буддистік ғибадатхана
Бұл "Ескі буддалық дұға" шығармасы тенор және хорға (сопрано, альт, тенор және бас) арналған. Оған үлкен оркестр сүйемелдейді: 2 флейта, 2 гобой, ағылшын гобойы, 2 кларнет (B♭), бас кларнет (B♭), 2 фагот, саррусофон + 4 валторна (F), 3 труба, 4 тромбон, туба + литавра, тарелки, бас барабан + челеста + 2 арфа, скрипкалар. 1914–1917 жылдары жазылған бұл шығарма, оның көптеген туындылары сияқты, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1921 жылы ғана орындалды. Бұл шығарма оның псалмдары сияқты католицизм негізінде емес. Онда буддалық күнделікті дұғаның мәтіні жазылған. Джеймс Бриское бұл шығарманың Стравинскийге ұқсастығын, сонымен қатар композиторлардың келесі буынына жол ашатынын атап көрсетеді.
This work, "Old Buddhist Prayer", is written for tenor and chorus (soprano, alto, tenor and bass), accompanied by a large orchestra consisting of: 2 flutes, 2 oboes, English horn, 2 clarinets (B♭), bass clarinet (B♭), 2 bassoons, sarrusophone + 4 horns (F), 3 trumpets, 4 trombones, tuba + tympani, cymbals, bass drum + celesta + 2 harps, strings. Composed during 1914–1917, it was, as many of her works, not performed until after World War I, in 1921. This work is not based within Catholicism, as her psalms were. Rather, it sets the text of a Buddhist daily prayer. James Briscoe notes that this work shows similarities to Stravinsky but also anticipates the next generation of composers.
Жағымсыз кеш
Бұл симфониялық поэма Буланже өз қолымен, ешқандай көмексіз жаза алған соңғы туындысы болды.
This symphonic poem was the last work Boulanger was able to compose by her own hand, without help in writing.
Көктемгі таң
Бұл аспаптық туынды Лили Булангер аяқтаған соңғы шығармаларының бірі. Оның әртүрлі нұсқалары жасалды, оның ішінде скрипка, флейта және фортепианоға арналған, сондай-ақ фортепиано триосы мен оркестрге арналған нұсқалары да бар. Ол осы екі аспаптық туындыны аяқтағанмен, оның қарындасы Надя динамика мен орындалу туралы нұсқауларды қосу үшін оларды өңдегендігі хабарланды.
This instrumental work is one of the last pieces Lili Boulanger completed. Different arrangements were produced including a version for violin, for flute, and for piano, another for piano trio, and another for orchestra. Although she finished both these instrumental works, her sister Nadia reportedly edited the works to add dynamics and performance directions.
Мұра
1939 жылдың наурыз айында Надя Булангер американдық достарының көмегімен Лили Булангердің естелік қорын құрды. Оның екі мақсаты бар: Лили Булангердің музыкасы мен естелігін сақтау және дарынды музыканттарды қаржылық тұрғыдан қолдау. Лили Булангердің естелік қоры жыл сайынғы конкурсына өтінімдерді қабылдамайды, бірақ үміткерлер тізімін әр жыл сайын қамқоршылар кеңесі таңдайтын номинаторлар тобы жасайды. Әр номинатор сыйлыққа бір үміткерді ұсына алады. Содан кейін Қор осы үміткерлердің біріне Лили Булангер сыйлығын табыстайды. Бұл қорды Массачусетс штатының Бостон университеті басқарады. Бұрынғы жеңімпаздардың қатарында Алексей Хайефф (1942), Ноэль Ли (1953), Войцех Килар (1960), Роберт Д. Левин (1966, 1971) және Энди Акихо (2015) бар. 1965 жылдың сәуір айында Парижде Лили Булангердің достары қауымдастығы құрылды. Бұл ұйым 2009 жылы Надя және Лили Булангердің халықаралық орталығына (CNLB) айналды. Вашингтон қаласының екі музыканты – Джой Лейлани Гарбут және Лора Колгейт 2018 жылы Лили мен Надя Булангердің құрметіне әйелдер жазған музыканы қолдау мақсатында Булангер бастамасын іске қосты. 1181 Лилит астероиді Булангердің құрметіне аталған.
In March 1939, Nadia Boulanger with the help of American friends created the Lili Boulanger Memorial Fund. It has two objectives: to perpetuate Lili Boulanger's music and memory and to financially support talented musicians. The Lili Boulanger Memorial Fund does not accept applications for its annual competition but a list of candidates is produced by a group of nominators selected each year by the Board of Trustees. Each nominator can then propose a candidate for the prize. The Fund then awards the Prix Lili Boulanger to one of these candidates. The University of Massachusetts Boston curates the fund. Previous winners have included Alexei Haieff (1942), Noël Lee (1953), Wojciech Kilar (1960), Robert D. Levin (1966, 1971) and Andy Akiho (2015). In April 1965, the Friends of Lili Boulanger Association was created in Paris. This organization became the Nadia and Lili Boulanger International Centre (CNLB) in 2009. Joy Leilani Garbutt and Laura Colgate, two Washington, DC, musicians, started the Boulanger Initiative in 2018 to support music composed by women, in honor of Lili and Nadia Boulanger. The asteroid 1181 Lilith was named in honour of Boulanger.