Кіріспе
Қытайдың Сун әулетінің әйел ақыны Ли Цинчжао (1084 – шамамен 1155), басқаша Янь Жуши (қытайша: 易安居士) деп те белгілі, Сун дәуіріндегі қытай ақыны және эссеші. Ол қытай тарихындағы ең ұлы ақындардың қатарында саналады.
Li Qingzhao (1084 – ca. 1155), also known as Yian Jushi (Chinese: 易安居士) was a Chinese poet and essayist during the Song dynasty. She is considered one of the greatest poets in Chinese history.
Ерте өмір
Ли Циньчжао 1084 жылы Шандун провинциясының Цзинань қаласында дүниеге келді. Ол ғалым-әдебиетшілер отбасында өсті. Оның әкесі Ли Гефэй – академиялық профессор, белгілі эссеші және Су Ши басқарған поэзия және әдеби үйірменің мүшесі болды. Анасы – премьер-министр Ван Кунг Ченнің ұрпағынан тараған танымал ақын. Отбасында көптеген кітаптар болғандықтан, Ли бала кезінен толыққанды білім алды. Оның өлеңдері оның әйелдік нәзіктігін, өткір ойын және табиғатқа деген сүйіспеншілігін көрсетті, мысалы, "Қуанышты естеліктер: Арман елі". Ол жасөспірім кезінен бастап жақсы оқып, әдебиетті тереңінен зерттеді. Жастай-ақ, ол дос ақынының өлеңімен ұйқастырып, ших түрінде екі өлең жазып, ақындық жолын бастады.
Шандоң Чжанцю мемориалдық залы
"Қыңжао бақшасы" Миншуйдағы Баймай бұлағының жағасында орналасқан. Оның аумағы 18000 шаршы метрді құрайды, ішінде 1270 шаршы метр ғимараттар, 1500 шаршы метр су көлемі және 10000 шаршы метр жасыл аймақ бар. 1997 жылдың 1 мамырында ресми түрде ашылған бұл бақша Ли эскери қайраткерінің ең маңызды естелік орны болып табылады.
Шандоң Цинчжоу мемориалдық залы
Цинчжоу Ли Цинчжао ескерткіш залы Цинчжоу көне қаласының батыс қақпасының сыртындағы Янси көлінде орналасқан. Оның аумағы шамамен 630 шаршы метрді құрайды. Ғимарат оңтүстікке қарап тұр; кіреберісінің солтүстігінде туннельдер, шығысқа қарай жол, Шунь өзені бойындағы ғимарат және батысында төрт қарағайлы павильон орналасқан – бәрі Цинь әулетінің сәулет үлгісінде салынған. Коридордың соңында 1993 жылы салынған төртбұрышты құрылыс орналасқан; есігінде белгілі ақын Сяо Лао жазған «Ли Цинчжао ескерткіш залы» деген тақта ілулі тұр.
Шандонг Цзинань мемориалдық залы
Jinan Li Qingzhao ескерткіш залы 360 шаршы метрлік ауданы бар Баоту бұлағы саябағында, Лиусу бұлағының солтүстік жағындағы аулада орналасқан. Солтүстік Сун дәуірінде бұл аула Цжан отбасының ауласы болған. Цзинь дәуірінде ол Линьцюань жүгіруі деп аталды. Кейінгі Цин дәуірінде ол Дин Баочжэньнің ата-бабалар ғибадатханасына айналдырылды. Алғашқы Цин дәуірінде ақын Тянь Вэнь «Лиусу бұлағындағы Ли Ианьнің ескі үйіне саяхат» атты өлең жазды. Адамдар Лидің бұрынғы тұрған жері Лиусу бұлағының жанында деп жаңылысты. Кейіннен әдебиетшілер мен ақындар да осы ойға қосылды. Осылайша Лидің ескі үйі Цзинаньда болды делінетін болды. Сонымен қатар, Ли бір кезде лотос түбірінің құдайы ретінде құрметтелді және Цзинаньдағы Дамин көлінің жанындағы Лотос ғибадатханасында сақталды. Цин дәуірінен бері Цзинань халқы Лиге «Лотос құдайы» деп құрбандық шалу арқылы құрмет көрсетіп келеді.
Чжэцзян Цзиньхуа мемориалдық залы
Цзиньхуа Ли Цинцзяо ескерткіш залы Цзиньхуа қаласының оңтүстік бұрышында, Байонг көшесінде орналасқан. Ба Ён Лоуды Оңтүстік Династиясының Цилунчан жылнамасының бірінші жылында Донгянның әкімі Шэн Юй салған. 1994 жылы Ба Ён Лоу мәдени мұраларын сақтау және басқару кеңсесі Ба Ён Лоудың бас залын Ли Цинцзяо ескерткіш залына айналдырды.
Чжэцзян Ханчжоу мемориалдық залы
Ли Циньчжоу Ханчжоудағы Батыс көлінің Цинбо қақпасының жанында тұрғандықтан, тиісті органдар 2002 жылы ашылған Саз толқындары мен сары ортақтар паркіндегі метасеквоя орманының ағысында Циньчжоу павильонын салды.
Қазіргі заманғы сілтемелер
Екі соққы кратері, Меркурийдегі Ли Чин Чао және Венерадағы Ли Цинжао, оның құрметіне аталған. "A Dream Song" және "Sheng Sheng Man" әндері 2011 жылы композитор Йохан Фамейдің "Қытай естеліктері" әндер циклына музыкаға қойылды. 2017 жылы композитор Карол Беффа оның төрт өлеңін музыкаға бейімдеп, "Қытай фрагменттері" (Klarthe) атты туындысын жазды. Гай Гавриел Кейдің "Жұлдыздар өзені" романы, фантастикалық Сун Қытайында өтеді, және автордың өзі мойындайтындай, Ли Цинжаодан шабыттанған басты кейіпкерді бейнелейді.