Кіріспе

Гана, Того және Бенин елдерінің тілі

Эве тілі – Ге тілдерінің диалектілер тобы, оған Ген, Ажа және Ксула тілдері кіреді. Бұл тілдер Гананың оңтүстік бөлігінен бастап Того, Бенин және Батыс Нигерияда таралған. Ге тілдерінің барлығы бір-бірін кем дегенде жартылай түсіне алады. Эве тілінің жағалау және оңтүстік диалектілері: Аңлɔ, Тонгу (Tɔŋu), Авенор, Дзодзе және Ватси. Эведомеге деп аталатын ішкі диалектілерге: Хо, Кпедзе, Хохо, Пекки, Кпандо, Авеме, Лиати, Фодоме, Даньи және Кпеле жатады. Әртүрлі жіктемелер болғанымен, бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан қалалардың арасында да айқын ерекшеліктер бар.

Прагматика

Эве тілінде "өтінемін" мағынасындағы медкуку және "рахмет" мағынасындағы акпе сияқты тікелей әдептілікті білдіретін сөз тіркестері бар.

Орфографиялық

Эве тілі орфографиялық тұрғыдан жазылғанда Африкалық анықтамалық әліпбиі қолданылады, сондықтан жазбаша нұсқасы Латын әліпбиі мен Халықаралық фонетикалық әліпбиінің аралас нұсқасына ұқсас. Меншік жалғауы бас сөзден бұрын келеді. Сын есімдер, сандар, көрсету есімдері және қатысты сөйлемдер бас сөзден кейін келеді. Эве тілінде бағыттық үстеулер препозициялардың орнына қолданылады. Дегенмен, көптеген тіл білімі мамандары Эве тілін "аспектік ерекшелігі бар тіл" деп атады.

Мәртебе

Эве тілі Того мен Гананың мемлекеттік тілі.

Жалпы көздер

Ансре, Гилберт (1961) Эве тілінің тоналды құрылымы. Магистрлік диссертация, Хартфорд семинариясы қорының Кеннеди миссионерлік мектебі. Амека, Феликс Кофи (2001). "Эве". Гарри және Рубино (ред.), "Дүниежүзілік тілдер туралы фактілер: өткен мен қазіргі заманғы әлемдік негізгі тілдер энциклопедиясы". Нью-Йорк/Дублин: Х. В. Уилсон компаниясы. 207–213 бб. Клементс, Джордж Н. (1975). "Эве тіліндегі логофоралық жалғау: дискурстағы оның рөлі". Батыс Африка тілдері журналы. 10(2): 141–177. Коллинз, Крис (1993). Эве синтаксисінің тақырыптары. Докторлық диссертация, МТИ. Капо, Хоункпати Б. К. (1991). Гбе тілінің салыстырмалы фонетикасы, Африка тілдері мен лингвистикасы бойынша басылымдар, 14. Берлин/Нью-Йорк: Foris Publications & Гаром, Бенин: Labo Gbe (Int). Паш, Хельма (1995). Эве тілінің қысқаша грамматикасы. Кёльн: Köppe. Вестерман, Дидрих Герман (1930). Эве тілін зерттеу. Лондон: Оксфорд университетінің баспасы.