Кіріспе

Американдық саясаткер (1802–1869)

Джонатан Уорт (18 қараша 1802 – 5 қыркүйек 1869) – АҚШ-тың Солтүстік Каролина штатының 39-шы губернаторы, 1865 жылдан 1868 жылға дейін қызмет еткен, қайта құру кезеңінің алғашқы жылдарында.

Ерте өмір

Джонатан Уорт 1802 жылғы 18 қарашада Солтүстік Каролина штатының Рэндолф округінде доктор Дэвид Уорт пен Юнис Уорттың (қыз есімі Гарднер) отбасында дүниеге келген. Гилфорд округінде туған Уорт Рэндолф округіне қоныс аударды және заңгер және заң шығарушы ретінде сол жерде атақ пен байлыққа ие болды. Квакер және судья Арчибальд Мерфидің шәкірті болған Уорт тегін мемлекеттік мектептерді қолдау ісіне белсенділік танытты, және ол Уиг партиясының мүшесі болғанымен, өзінің практикалық ойлау қабілеті мен болашақты көре білуі үшін зор құрметке ие болды. 1830 жылы ол Рэндолф округінен Солтүстік Каролинаның Өкілдер палатасына сайлауға түсті, бұл қадамының басты себебі заңгерлік практикасының тоқырауы болды. Оның ең үлкен кемшілігі – көпшілік алдында сөйлей алмауы еді. Заңгерлік ортадағы әріптестері оны Солтүстік Каролина Бас Ассамблеясының мүшесі болудың, яғни көп сөйлейтін ортаның, сөйлеу өнерін жетілдіруге және жақсы риторикаға қол жеткізуге ең тиімді жол екеніне көндірді. Ол Палатада екі мерзім қызмет етті, табысты заңгерлік практика құру үшін мемлекеттік қызметтен уақытша шықты, Солтүстік Каролина Сенатына сайланды, содан кейін Конгресске екі рет сайлауға түсті, бірақ екі жолы да сәтсіз аяқталды. 1858 жылы Уорт қайтадан Штат Сенатына сайланды, онда ол нашар басқарылған Солтүстік Каролина темір жолын тексеру жөніндегі комитеттің төрағасы болып тағайындалды. Ол осы қызметін өте қажырлы атқарды, сол себепті бұрынғы жақсы досы болған темір жол президенті Уортты дуэльге шақырды, бірақ Уорт одан бас тартты.

Азамат соғысының қазынашысы

Уорт Солтүстік Каролинаның Одақтан бөлінуіне қарсы жақтас болды. Конфедерацияның көптеген мәселелердегі ұстанымына қарсы болғанымен, Уорт Солтүстік Каролинаға адал болды және бірнеше бейбітшілік қозғалыстарына қатысудан бас тартты. Ол құлдарға ие болды және құлдықты Конституциялық құқық деп есептеді, оны Одақта қалу арқылы қорғаудың тиімдірек екенін ойлады. 1862 жылдың соңында немесе 1863 жылдың басында заң шығарушы орган оны қолдау арқылы штаттың қазынашысы етіп сайлады. Уорт штаттың соғыс қарызының үлесін қаржыландыру үшін банкноттар мен облигациялар шығару міндетін алды. Штат бекіткен 20 миллион доллардың ішінде Уорт 8,5 миллион доллар шығарды, ал соғыс аяқталғанда 5,2 миллион доллары қолда бар болды. 13 миллион доллардан астам соғыс облигациялары шығарылды. Соғыс аяқталғаннан кейін штаттың соғыс қарызы толығымен мойндалмады. Соғыстың соңында Шерманның әскерлері Ралейді басып алуға асыққанда, губернатор Зебулон Б. Вэнс Уортке штаттық архивтерді сақтау міндетін жүктеді, ол оларды Аламанс округіндегі Компаниялық дүкендерге эвакуациялады. Уортқа жоғары баға берілгендіктен, Уильям В. Холден уақытша губернатор болып тағайындалғанда, ол Уорттың уақытша қазынашы ретінде қызметін жалғастыруын сұрады. Ол осы лауазымды бес ай бойы атқарып, губернатор Холденге қарсы науқаны кезінде 1865 жылғы 9 қарашада өткен арнайы сайлауда отставкаға кетті. Уорт – Солтүстік Каролина штатының губернаторы болған жалғыз қазынашы.

Әкім

Уорт Солтүстік Каролина штатының бірінші және жалғыз арнайы сайлауында губернатор лауазымына үміткер болу үшін көптеген демократтар мен бірқатар бұрынғы вигтерді қамтитын консервативтік партияның штаттық коалициясынан ұсынылды. Уорт Азамат соғысының бастапқы кезеңдерінен бері консервативтік партиямен байланыста болды. Оның қарсыласы – қазіргі губернатор Уильям В. Холден, ол президент Эндрю Джонсон тағайындаған және Ұлттық одақ партиясының тізімімен сайлауға түскен. Уорттың күші штаттың шығыс бөлігінде болды, ал Холден негізінен бөлінуге және Азамат соғысына қарсы болған батыс округтерін ұтып алды. Уорт 32 549 дауыспен (55,5%) Холденнің 25 809 дауысына (44,0%) қарсы жеңіске жетті. Уорт бөлінуді қолдаған мемлекеттің көптеген топтарының қолдауымен жеңді. 1865 жылғы сайлау АҚШ Конгресі қабылдамаған 1865 жылғы штат конституциясына сәйкес өткізілді. Уорт 1866 жылғы 18 қазанда, 1866 жылғы 22 желтоқсанда басталатын мерзімге қайта сайланды. Ол Ұлттық одақ партиясының тізімімен жарысқан бұрынғы АҚШ өкілі Альфред Докериге 34 250 дауыспен (75,9%) қарсы 10 759 дауыс (23,8%) алды. Екі губернаторлық сайлау кампаниясында да Уорт бөлінуге қарсы болғанын және штат пен ұлттық дауды аяқтауға ұмтылғанын баса көрсетті. Ол президент Эндрю Джонсонға қолдау білдірді. Уорттың екінші мерзіміндегі маңызды оқиға – 1868 жылдың басында Конгресс талаптарына сай келетін конституция жобасын жасау үшін өткен штаттық конституциялық конвент болды. Уорттың басты мақсаты Солтүстік Каролинаны Одаққа қайтару болды. Уорт жаңа конституцияға наразы болды және 1868 жылғы сайлауда консервативтік партияның тізімімен қайта сайланудан бас тартты. Ол Уильям В. Холденнің жеңіске жеткен сайлаудың заңдылығын мойындамады. Дегенмен ол Холденге: «Мен қызметтен әскери қысыммен босатылып отырмын» деп хат жазды. Уорт губернаторлық қызметтен кеткеннен кейін 14 айдан соң қайтыс болды. Ол тарихи Оуквуд зиратында жерленген. Оның кіші інісі Джон М. Уорт та табысты саясаткер және 1876 жылдан 1885 жылға дейін Солтүстік Каролина штатының қазынашысы болды.

Жеке өмір

1824 жылы 20 қазанда Джонатан Уорт судья Арчибальд Мерфидің немере қызы Мартиция Дэниелге үйленді. Олардың сегіз баласы болды: Роксана Корнелия (1826 жылы туған), Люси Джейн (1828 жылы туған), Дэвид Гастон (1831 жылы туған), Юнис Луиза (1832 жылы туған), Эльвира Эвелина (1838 жылы туған), Сара Корин (1839 жылы туған), Аделаида Энн (1842 жылы туған) және Мэри Мартиция (1846 жылы туған). Атақты ұрпақтары: немерелері Уорт Бэгли және Дэвид В. Бэгли, немере қызы Адди Уорт Бэгли Дэниелс және оның ұлы Джонатан Уорт Дэниелс.