Кіріспе
Американдық сынақ ұшқышы, астронавт және инженер (1942–2016)
Дональд Эдвард Уильямс (13 ақпан 1942 – 23 ақпан 2016) – американдық теңіз күштері офицері және авиатор, сынақ ұшқышы, механикалық инженер және NASA астронавты. Ол ғарышта барлығы 287 сағат 35 минут өткізді.
Ерте өмір және білім
Капитан Уильямс 1942 жылдың 13 ақпанында Индиана штатының Лафайетте қаласында дүниеге келіп, жақын орналасқан Грин-Хилл қаласында өсті. 1960 жылы Оттербейндегі Оттербейн орта мектебін бітірді. 1964 жылы Пердью университетінде механикалық инженерия саласындағы ғылым бакалавры дәрежесін алды.
Әскери-теңіз қызметі
Уильямс Пердью университетінің Әскери-теңіз ROTC бағдарламасы арқылы офицерлік шен алды. Ұшқыш дайындығын Флорида штатының Пенсакола, Миссисипи штатының Меридиан және Техас штатының Кингсвилл қалаларында аяқтады, 1966 жылдың мамыр айында Әскери-теңіз авиаторының қанатын алды. A-4 Skyhawk ұшағында оқығаннан кейін, «Энтерпрайз» ұшақ тасымалдаушысымен 113-ші шабуыл эскадрильясының (VA-113) құрамында Вьетнам соғысына екі рет қатысты. Ол екі жыл бойы Калифорниядағы Лемур әскери-әуе базасында 125-ші шабуыл эскадрильясында (VA-125) ұшқыш-нұсқаушы болып қызмет етті және A-7 Corsair II ұшағына көшті. «Энтерпрайз» ұшақ тасымалдаушысымен 14-ші әуе тасымалдаушы қанаты және 97-ші шабуыл эскадрильясының (VA-97) құрамында Вьетнамда тағы екі рет міндеттер орындады. Уильямс барлығы 330 жауынгерлік миссияны аяқтады. 1973 жылы Уильямс Қарулы Күштер Штаб Колледжіне оқуға түсті. 1974 жылдың маусымында Мэриленд штатының Патуксент-Ривердегі АҚШ Әскери-теңіз сынақ пилоттары мектебін бітіріп, Теңіз әуе сынақ орталығының Ұшу сынақ бөлімшесінің Ұшақ тасымалдаушыға жарамдылық бөліміне тағайындалды. 1976 жылдың тамызынан 1977 жылдың маусымына дейін, Теңіз әуе сынақ орталығы қайта ұйымдастырылғаннан кейін, Ұшақ тасымалдаушы жүйелері бөлімінің басшысы болды. A-7 ұшағында қайта оқытудан өткен соң, NASA астронавтқа үміткер ретінде таңдалғанда 94-ші шабуыл эскадрильясына (VA-94) тағайындалды. Ол 6000 сағаттан астам ұшу уақытын жинады, оның ішінде 5700 сағаты реактивтік ұшақтарда және 745 әуе кемесіне қонудан тұрады.
NASA мансабы
1978 жылдың қаңтарында NASA таңдаған Уильямс 1979 жылдың тамызында астронавт атанды және болашақ Space Shuttle ұшу экипаждарында ұшқыш ретінде жұмыс істеуге дайындалды. Одан кейін ол түрлі қолдау жұмыстарында болды, оның ішінде Шаттл авиациялық интеграция зертханасында (SAIL) сынақ пилоты ретінде, ал Кеннеди ғарыш орталығында орбиталық аппараттарды сынауға, тексеруге, ұшыруға және қону операцияларына қатысты. 1982 жылдың қыркүйегінен 1983 жылдың шілдесіне дейін Джонсон ғарыш орталығындағы Ұлттық ғарыш көлік жүйесі бағдарламасы кеңсесінде операциялар интеграциясы жөніндегі менеджердің орынбасары болып тағайындалды. 1985 жылдың шілдесінен 1986 жылдың тамызына дейін Уильямс Джонсон ғарыш орталығындағы Ұшақтарды пайдалану бөлімінің басшысы болды, ал 1986 жылдың қыркүйегінен 1988 жылдың желтоқсанына дейін Астронавттар кеңсесінің Миссиялық қолдау бөлімінің басшысы қызметін атқарды. Уильямс 1985 жылы STS-51D миссиясында ұшқыш болып, ал 1989 жылы STS-34 миссиясында ғарыш кемесінің командирі болды.
Ғарышқа ұшу тәжірибесі
STS 51 D (19 сәуір, 1985) Флоридадағы Кеннеди ғарыш орталығында ұшырылып, сонда жерге қайтып келді. Миссия барысында экипаж Telesat Canada үшін ANIK C және АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін Syncom IV 3 спутниктерін орбитаға шығарды. Syncom ғарыш кемесіндегі ақаулық салдарынан Space Shuttle үшін алғашқы жоспардан тыс EVA, кездесу және жақын орбиталық операциялар жүргізілді, мақсаты – спутникті қосуға тырысу. Бұдан өзге, экипаж бірнеше медициналық эксперименттер, екі студенттік тәжірибе жүргізді, екі Getaway Specials іске қосылды, сондай-ақ ғарыштағы ойыншықтармен эксперименттер түсірді, оның ішінде Уильямс микрогравитацияда жонглирлеуге алғашқы адам болған екі минуттық видеоролик бар. Миссия 167 сағат 54 минутта Жердің 109 айналымын аяқтады. STS 34 (18-23 қазан, 1989) Флоридадағы Кеннеди ғарыш орталығынан ұшырылып, Калифорниядағы Эдвардс әуе базасына қонды. Миссия барысында экипаж Galileo ғарыш кемесін сәтті орбитаға шығарды, осымен Юпитер планетасын зерттеу сапары басталды, атмосфералық озонды картаға түсіру үшін Шаттлдың Күн сәулесін кері шағылыстыратын ультракүлгін құралын (SSBUV) пайдаланды, сондай-ақ радиациялық өлшемдер, полимерлердің құрылымы, найзағайды зерттеу, өсімдіктерге микрогравитацияның әсері және ғарыштағы мұз кристалдарының өсуі туралы студенттік тәжірибелерді қамтитын көптеген қосымша эксперименттер жүргізді. Миссия 119 сағат 41 минутта Жердің 79 айналымын аяқтады.
НАСА-дан кейінгі мансап
1990 жылдың наурыз айында Уильямс АҚШ Әскери-теңіз күштерінен капитан шындығында зейнетке шығып, NASA-дан кетті. Ол Science Applications International Corporation (SAIC) компаниясына жұмысқа орналасып, Хьюстон аймағында, сондай-ақ ел ішінде және халықаралық деңгейде бірнеше жобада жұмыс істеді. 2006 жылдың сәуірінде Уильямс SAIC компаниясынан зейнеткерлікке шықты. Уильямс 2016 жылдың 23 ақпанында 74 жасында инсульттан көз жұмды.
Ұйымдар
Уильямс Эксперименталды сынақ ұшқыштары қоғамының, Ғарыш саяхатшылары қауымдастығының және Ұлттық аэронавтика қауымдастығының мүшесі болды.