Кіріспе

Пскатакуа өзені (Abenaki: Pskehtekwis) – АҚШ-тың Нью-Гэмпшир және Мэн штаттарының шекарасын құрайтын, 12 мильдік (19 км) сағалық өзен. Өзеннің бастауы Сальмон-Фоллс және Кочечо өзендерінің қосылған жерінен басталып, Атлант мұхитына құяды. Өзеннің су жинау алабы шамамен 1495 шаршы мильді (3872 км²) құрайды, оның ішінде Ұлы Жұмыс өзенінің салалары және Ұлы шығанаққа құятын бес өзен: Беллами, Ойстер, Лэмпри, Скуамскотт және Винникут. Өзен оңтүстік-шығысқа қарай ағып, Нью-Гэмпшир оңтүстік және батыс жағында, ал Мэн солтүстік және шығыс жағында орналасқан. Өзен Портсмуттың шығысынан Мэн шығанағына құяды. Теңізге жеткен соңғы 6 миль (10 км) Портсмут порты деп аталады және күшті су ағындарына ие. Портсмут, Нью-Касл, Ньюингтон, Киттери және Элиот қалалары осы порттың маңында дамыған.

Тарих

Аймақтың түпкілікті абенаки тұрғындарымен аталған Пискатаква сөзі, «peske» (бұтақ) және «tegwe» (күшті ағысы бар, мүмкін, толқынды) сөздерінің қосындысы деп саналады. Өзенді алғаш зерттеген еуропалық 1603 жылы Мартин Принг болды. Капитан Джон Смит 1614 жылғы картасында аймақтың атын «Пискатаква» деп жазған. 1623 жылы өзенде колониядағы алғашқы пилорама салынды, сонымен қатар осы жылы «Пискатаква» сөзінің қазіргі жазылу түрі алғаш рет тіркелді. Бұрын өзенде лосось, белуга, устрица, моллюска, скаллоп, омар, мидия, шаян, теңіз жануарларының көптеген түрлері кездесетін. Бұл туралы Сальмон-Фолс өзені (Мэн штаты, Элиот қаласы), Стерджон-Крик және Сил-Рок (Мэн штаты, Элиот қаласы), Ойстер өзені (Нью-Гэмпшир штаты, Дарем қаласы) және Лэмпри өзені (Нью-Гэмпшир штаты, Ньюмаркет қаласы) сияқты салалар куәлік етеді. Лосось пен белугадан басқа барлық балықтар сақталып қалды, ал жолақты бас және көк балықты аулау кең таралған демалыс түрі болып табылады. 1630-жылдардың ортасында аймақтың алғашқы еуропалық қоныс салушыларының бірі қазіргі Бервик (Мэн штаты) жерінде, Пискатакваның тасқын суының жоғары жағындағы саласында пилорама салды. Америкадағы алғашқы сумен жұмыс істейтін нысан деп есептелетін ол «Ұлы жұмыстар» деп аталды, бұл атау бүгінгі Ұлы жұмыстар өзеніне берілді. Екінші дүниежүзілік соғыста одақтастардың жеңісінен кейін төрт неміс суасты қайығы Портсмут теңіз кеме жасау орнына дейін өзенмен жоғары қарай жүзіп келді, ал олардың капитандары мен экипаждары Портсмут теңіз түрмесінде әскери тұтқын ретінде ұсталды. U 805 бірінші болып келді, ол 15 мамыр 1945 жылы өзенмен сүйреліп, Теңіз күштерінің кемежайынан шығатын буксирде АҚШ шенеуніктерімен кездесуге жеткізілді. U 873 және U 1228 кемелері келесі күні келді. U 234 кемесі, ең құнды олжа, 19 мамырда Нова-Скотиядан АҚШ эскорттық кемесі «Саттон» тарапынан басып алынды. Ол Германиядан екінші дүниежүзілік соғыстың ең күрделі ұшағы – құрастырылмаған Messerschmitt Me 262 реактивті ұшағы, екі жапон ғалымы және екі жоғары ранкті нацистік офицерді Жапонияға апарып бара жатқан. Бұл жайт ақпарат құралдарында сенсация тудырды, бірақ ондаған жылдар өткен соң АҚШ үкіметі суасты қайықтың неміс атом қарулары бағдарламасымен жасалған уран оксидінен құралған құпия жүк тасығанын жариялады, ол соңғы жапон күш-жігеріне арналған еді. Оның орнына, өте құнды ядролық материал АҚШ-тың құпия «Манхэттен» жобасына бағытталды және АҚШ Әскери-әуе күштерінің Хиросимаға тастаған бомбасының бір бөлігіне айналды, бұл Тынық мұхитындағы соғысты аяқтауға көмектесті.

Ағын

Пискаткава өзені және оның салалары, Ұлы шығанақ кіретіндей, маңызды суасты мекенін құрайды. Салмон және Кочечо екі өзені, Нью-Гэмпшир штатының Довер қаласының шығыс жағында, Мэн штатының Элиот қаласының солтүстік-батыс бұрышында Пискаткава өзенін құра отырып қосылады. Бес өзен Ұлы шығанаққа құйылады: Беллами, Ойстер, Лэмпри, Скуамскотт және Винникут, ал Ұлы Жұмыс өзені Салмон шарлауының су тасқынына ұшырайтын бөлігіне құйылады.