Кіріспе

Норман Фостер Рамзи (Norman Foster Ramsey, 27 тамыз 1915 - 4 қараша 2011) – американдық физик, 1989 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығын атомдық сағаттарды құрастыруда маңызды қолданыс тапқан бөлінген тербеліс өрісі әдісін (Рамзи интерферометриясын қараңыз) ойлап тапқаны үшін алды. Өзінің мансабының көп бөлігінде Гарвард университетінде физика профессоры болған Рамзи, сонымен қатар НАТО және АҚШ Атом энергиясы жөніндегі комиссиясы сияқты үкіметтік және халықаралық ұйымдарда бірнеше лауазымды атқарды. Оның басқа да еңбектері АҚШ Энергетика министрлігінің Брукхейвен ұлттық зертханасы мен Фермилабты құруға көмектесуін қамтиды.

Ерте өмір

Норман Фостер Рамзи кіші 1915 жылғы 27 тамызда Вашингтон қаласында Мина Бауэр Рамзи мен Норман Фостер Рамзи отбасында дүниеге келді. Оның анасы неміс иммигранттарының қызы және Канзас университетінде оқытушы болған. Шотланд тегінен тарайтын әкесі 1905 жылы Вест-Пойнттегі АҚШ Әскери академиясын бітірген және екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бригадалық генерал шеніне жетіп, Рок-Айленд арсеналына қолбасшылық еткен қару-жарақ басқармасының офицері болды. Ол әскерилердің баласы ретінде өсті, жиі бір гарнизоннан екіншісіне көшіп, әкесі Артиллерия басқармасымен байланыс офицері және әскери атташедің көмекшісі болған кезде Францияда тұрды. Осының арқасында ол бірнеше сыныпты өткіріп, 15 жасында Канзас штатының Ливенуорт қаласындағы Ливенуорт орта мектебін бітірді. Колумбия университеті оған Кембридж университетінің Келлетт стипендиясын тағайындады, онда ол Лорд Ратерфорд пен Морис Голдхабердің жетекшілігімен Кавендиш зертханасында физиканы оқыды және Эдвард Эпплтон, Макс Борн, Эдвард Буллард, Джеймс Чэдвик, Джон Кокрофт, Пол Дирак, Артур Эддингтон, Ральф Фаулер, Марк Олифант және Дж. Дж. Томсон сияқты көрнекті физиктермен танысты. Рамзи Колумбияға келгеннен кейін көп ұзамай Раби молекулалық сәулелік резонанстық спектроскопияны ойлап тапты, ол үшін 1944 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығын алды. Рамзи Рабидің командасында Джером Келлог, Поликарп Куш, Сидни Миллман және Джеррольд Захариас та болды. Рамзи олармен бірге жаңа техниканы қолданған алғашқы тәжірибелерде жұмыс істеді және Раби мен Захариаспен бірге деутеронның магниттік төртполюстік екенін анықтады. Бұл атом ядросының бұрынғыдай шар тәрізді емес екенін көрсетті. 1940 жылы ол Колумбия университетінен физика ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Соғыстан кейінгі жылдары Рамзидің зерттеулері молекулалық сәулелерді пайдалану арқылы атомдар мен молекулалардың негізгі қасиеттерін өлшеуге бағытталды. Гарвардқа көшкеннен кейін оның мақсаты Раби әдістеріне негізделген молекулалық сәулелік магниттік резонанс эксперименттерін жүргізу болды. Алайда, өлшеулердің дәлдігі магнит өрісінің біркелкілігіне байланысты болды және Рамзи жеткілікті біркелкі магнит өрістерін жасау қиын екенін анықтады. Ол 1949 жылы қалаған дәлдікке жету үшін бөлінген тербелістік өріс әдісін әзірледі. 1989 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығын "бөлінген тербелістік өрістер әдісін ойлап тапқаны және оны сутегі мазері мен басқа да атомдық сағаттарда қолданғаны үшін" алды. Бұл сыйлықты Ханс Георг Демьелт және Вольфганг Паульмен бөлісті. Ол Америка өнер және ғылым академиясының, АҚШ Ұлттық ғылым академиясының және Америка философиялық қоғамының сайланған мүшесі болды. 2004 жылы ол 47 Нобель сыйлығының иегерімен бірге Джон Керриді АҚШ президентіне қолдаған хатқа қол қойды, оны "ғылымды үкіметте лайықты орнына қайта келтіретін" адам ретінде бағалады. Оның бірінші әйелі Элинор 1983 жылы қайтыс болды, содан кейін ол Бруклин, Массачусетс штатынан Элли Уэлчке үйленді. Рамзи 2011 жылғы 4 қарашада қайтыс болды. Ол әйелі Элли, бірінші некесінен туған төрт қызы, екінші некесінен туған өгей қызы мен өгей ұлынан қалды.